Ганна Душэўская

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Ганна Душэўская
Hanna Duseuskaja.jpg
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1 (13) сьнежня 1893
Глыбокае
Памёр невядомая
Пахаваны невядомае
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці перакладніца, паэтка, музыка
Мова беларуская
Значныя творы Верш "Ноч", 1921

Га́нна Душэўская (1 (13) сьнежня 1893, Глыбокае, Віленская губэрня (цяпер Віцебская вобласьць) - пасьля 1940) - беларуская пісьменьніца, паэтка, музыка, мовазнаўца і перакладніца. Родная сястра беларускага і летувіскага грамадзка-палітычнага дзяяча, дыплямата і архітэктара Клаўдзія Дуж-Душэўскага.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ганна Душэўская нарадзілася 1 (13) сьнежня 1893 году ў Глыбокім Віленскай губэрні ў сям’і зьбяднелага шляхціца, будаўніка паводле прафэсіі. Сярэднюю адукацыю атрымала ў Вільні ў мясцовай жаночай гімназіі. У 1917-м паступіла на гістарычна-філялягічны факультэт Пецярбургскага ўнівэрсытэту, пасьпела закончыць два курсы. Досьвед навучаньня ў гэтай вядомай установе дапамог ёй стаць адной з укладальнікаў унікальнага «Сямімоўнага слоўніка» (нямецка-польска-расейска-беларуска-літоўска-латыска-габрэйскага), які ўбачыў сьвет у Ляйпцыгу ў 1918 годзе[1].

У Вільні Ганна Душэўская актыўна ўдзельнічала ў беларускім нацыянальным руху, была сяброўкай Беларускага таварыства помачы пацярпелым ад вайны, Беларускага настаўніцкага хаўрусу, выкладала польскую мову ў Віленскай беларускай гімназіі. Дзякуючы сваім артыстычным здольнасьцям Ганна з 1919 году ўдзельнічала ў спэктаклях Віленскай беларускай драматычнай дружыны, грала вядучыя ролі ў п’есах Францішка Аляхновіча і Ўладзіслава Галубка[2].

Праявіла сябе і як актывістка беларускага жаночага руху, была адной з ініцыятарак стварэньня ковенскага гуртка беларусак. Часта мела праблемы з паліцыяй, а таму часта зьяжджала ў Коўна да брата Клаўдзія[3]. У 1921-1925 гг. жыла ў Бэрліне (Нямеччына), дзе паступіла ў Бэрлінскую кансэрваторыю ў клясу вакалу. У ейнай кватэры па Філяндаштрасэ раз-пораз спынялася Палута Бадунова, зь якой у маладой сьпявачкі былі сяброўскія адносіны. Набыўшы прафэсійную музычную адукацыю, Ганна хацела вярнуцца ў Вільню і арганізаваць там беларускі хор, але не атрымала дазволу ад польскіх уладаў. Нязьдзейсьненай засталася і спроба стварыць такі хор у Менску.

У 1925-1927 гадах Ганна Душэўская жыла ў Таліне ў сястры Ядвігі, потым — зноў у Коўне, працавала настаўніцай музыкі.

Далейшы лёс невядомы.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Акрамя сьпеваў і музыкі Ганна Душэўская шмат перакладала з польскай, расейскай і нямецкай моваў. Пераклады былі абумоўленыя ейнай музычна-тэатральнай дзейнасьцю: у асноўным перакладала на беларускую мову чужаземныя опэры і песьні[4].

Пісала вершы, публікавалася ў газэтах «Гоман», «Наша думка» (Вільня), «Голас беларуса» (Рыга). Асобнай кнігай творы паэткі і перакладніцы ніколі не друкаваліся. Верш «Ноч», апублікаваны ў віленскай газэце «Наша думка» за 14 студзеня 1921 году, раскрывае мадэрнісцкі талент паэткі. У 2017 годзе верш увайшоў у анталёгію беларускай жаночай паэзіі міжваеннага пэрыяду - «Бліскавіцы»[5].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Sieben-Sprachen-Wörterbuch: Deutsch, Polnisch, Russisch, Weissruthenisch, Litauisch, Lettisch, Jiddischhttp, Leipzig: A. Spamer, 1918, https://archive.org/details/siebensprachenw00prusuoft
  2. ^ Віктар Жыбуль, Таямнічая Ганна: тэатралка, сьпявачка, перакладчыца, паэтка, Радыё Свабода, 9 лютага 2017, https://www.svaboda.org/a/28299843.html
  3. ^ Віктар Жыбуль, Таямнічая Ганна: тэатралка, сьпявачка, перакладчыца, паэтка, Радыё Свабода, 9 лютага 2017, https://www.svaboda.org/a/28299843.html
  4. ^ Іскра, 31 траўня 1925, Вільня, С. 4.
  5. ^ Бліскавіцы: анталогія беларускай жаночай паэзіі міжваеннага перыяду / уклад., камент. А. Данільчык, В. Жыбуля. - Мінск: Кнігазбор, 2017, С. 282-284.