Вэкшэ

Вэкшэ
	Вэкшэ
	Населены пункт
	Катэдра Вэкшэ
	Герб
Краіна	Швэцыя
Першыя згадкі	1342
Дата заснаваньня	1342
Горад з	1342
Геаграфія
Плошча	30,28 км²
Вышыня НУМ	167 ± 1 м
Часавы пас	UTC+1; UTC+2 (летні час);
Каардынаты	56°52′42″ пн. ш. 14°48′33″ у. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	65 383 чал. (2015)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	0470
Паштовы індэкс	350 03–359 99
Сайт	vaxjo.se
	Вэкшэ на мапе Швэцыі Вэкшэ

Вэ́кшэ (па-швэдзку: Växjö) — горад на паўднёвым усходзе Швэцыі ў ляндскапе Смоляндзе, адміністрацыйны цэнтар лэну Крунубэргу і камуны Вэкшэ. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году — 65 383 чалавекі. Вэкшэ мае мянушку «Найзялёнейшы горад Эўропы».

Гісторыя

Вэкшэ вырас з гандлёвага месца каля возера, дзе зьбягаліся некалькі шляхоў — адсюль і яго першапачатковая назва — «Vägsjö», у якой «Väg» азначае «шлях», а «sjö» — «возера». Паводле легенды, ангельскі місіянэр Зыгфрыд прыбыў у Швэцыю і пабудаваў у Вэкшэ першую ў краіне біскупскую царкву. Такім чынам, легенда сьцьвярджае, што ўжо ў 1170 годзе Вэкшэ становіцца цэнтрам біскупства, а горад (ці гандлёвае месца) існаваў яшчэ ў XI стагодзьдзі. Аднак першыя пісьмовыя згадкі аб Вэкша адносяцца да 1342 году, калі кароль Магнус Эрыксан надаў Вэкша гарадзкі прывілей. У XV стагодзьдзі для абароны гораду быў пабудаваны замак Крунубэрг, ад якога пазьней пайшла назва лэну. У адрозьненьне ад Ёнчэпінгу, індустрыяльная рэвалюцыя XIX стагодзьдзя практычна не закранула Вэкшэ, і ў цяжкія годы канца стагодзьдзя горад і яго навакольле перажываюць хвалю эміграцыі. Толькі ў другой палове наступнага, XX стагодзьдзя горад пачынае даволі хутка расьці. Штуршком для гэтага стала адкрыцьцё ў 1967 годзе філіялу Люндзкага ўнівэрсытэту, які ў 1999 годзе быў пераўтвораны ва Ўнівэрсытэт Вэкшэ, а ў 2010 атрымаў назву Ўнівэрсытэт Лінэя.

Адукацыя

Акрамя Ўнівэрсытэту Лінэя, у Вэкшэ дзейнічаюць Школа паліцыі (пры ўнівэрсытэце), Вышэйшая прафэсійна-тэхнічная школа і Вышэйшая народная школа Сьвятога Зыгфрыда. У сярэднявеччы, пры Катэдры дзейнічала школа, ў якой хлопчыкі маглі атрымаць адукацыю на адносна высокім узроўні.

Славутасьці

Катэдра (XIII—XVIII стагодзьдзі, паводле легенды, на месцы царквы XII стагодзьдзя, рэстаўраваны ў XIX—XX стагодзьдзях)
Руіны замку Крунубэрг (XV стагодзьдзе, за 5 км на поўнач ад гораду)
Замак Тэлеборг (1897—1900)
Замак Бэргквара (канец XVIII стагодзьдзя, за 6 км на захад ад гораду)
Італьянскі палац
Парк Лінэя, у якім растуць прынамсі па адным відзе расьлінаў з 24 клясаў расьлінаў, вызначаных Лінэем
Дом Эмігрантаў — цэнтар памяці аб эміграцыі ў Амэрыку, які ўтрымлівае архівы, пісьмы, фатаграфіі па тэме
Скульптура «Легенда са шкла» (1978)
Музэй Смолянду (фактычна — Швэдзкі музэй шкла)
Музэй псыхіатрыі

Асобы

Нарадзіліся ў Вэкшэ

Юнас Б’ёркман — тэнісіст
Карл-Біргер Блюмдаль — кампазытар
Юнас Юнасан — пісьменьнік
Пэр Лягерквіст — пісьменьнік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры (1951)
Ота Ліндблят — кампазытар
Матс Віляндэр — тэнісіст

Музычныя гурты з Вэкшэ

Асобы, зьвязаныя з Вэкшэ

Карл Лінэй — швэдзкі натураліст, вучыўся ў школе і гімназіі ў Вэкшэ
Эсаяс Тэгнэр — швэдзкі паэт
Караліна Клюфт — легкаатлетка, вучылася ў Вэкшэ
Рагнар Сканокер — алімпійскі чэмпіён па стральбе, жыве ў Вэкшэ
Гэнынг Манкель — тэатральны пастаноўца, пісьменьнік (вядомы дзякуючы раманам пра Камісара Валяндэра) — працаваў у тэатры Вэкшэ

Вонкавыя спасылкі

Вэкшэ — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Афіцыйны сайт