Яраслаў Вэрхліцкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Яраслаў Вэрхліцкі
Vrchlicky 01.jpg
Ян Вілімек. Партрэт Яраслава Вэрхліцкага
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 17 лютага 1853(1853-02-17)[1][2][3][…] або 18 лютага 1853(1853-02-18)[4]
Памёр 9 верасьня 1912(1912-09-09)[1][3][5][…] (59 гадоў)
Пахаваны
Сужэнец Людміла Вэрхліцкая[d]
Дзеці Эва Вэрхліцкая[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці пісьменьнік, мовазнаўца, паэт, перакладнік, пэдагог, драматург, лібрэтыст, прафэсар унівэрсытэту, літаратурны крытык, журналіст, палітык, настаўнік, перакладнік, драматург
Мова француская мова, італьянская мова, гішпанская мова, нямецкая, польская мова, вугорская мова, нарвэская мова і чэская мова[1]
Узнагароды
Подпіс Выява аўтографу

Я́раслаў Вэрхлі́цкі (Вырхлі́цкі; па-чэску: Jaroslav Vrchlickýпсэўданім; сапраўднае імя Эміль Фрыда, па-чэску: Emil Frída; 17 лютага 1853, Лоўні9 верасьня 1912, Домажліцы) — чэскі паэт, драматург, перакладчык паэзіі на чэскую мову, кіраўнік так званай «касмапалітычнай» школы ў чэскай літаратуры.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў сям’і гандляра. Брат перакладчыка і тэатральнага крытыка Бэдржыха Фрыды. Скончыў Праскі ўнівэрсытэт. З 1893 году прафэсар Праскага ўнівэрсытэту. З 1890 року сябра Чэскай акадэміі навук і мастацтваў.

Бацька акторкі, журналісткі, драматурга, паэткі і пісьменьніцы Эвы Вэрхліцкай.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ягоная творчасьць фармавалася на традыцыях рамантызму і пад уплывам францускіх парнасцаў. Дэбютны зборнік лірыкі «З глыбінь» (1875) прасякнуты пэсымістычнымі матывамі. У зборніках «Эклёгі і песьні» (1880), «Паломніцтва да Эльдарада» (1882) сьцьвярджаў сэнсуалістычнае ўспрыняцьце жыцьця. Цэнтральнае месца ў творчасьці Вэрхліцкага займаюць цыкль паэтычных зборнікаў пад агульнай назвай «Эпапея чалавецтва» («Дух і сьвет», 1878; «Міты», т. 1—2, 1879—80; «Абломкі эпапеі», 1886; «Новыя абломкі эпапеі», 1894; «Багі і людзі», 1899, і інш.), а таксама паэмы «Ілярыён» (1882), «Твардоўскі» (1885), «Бар Кохба» (1897), у якіх, зьвяртаючыся да знакамітых постацяў (Джардана Бруна, Галілео Галілей, Ян Гус, Ян Жыжка) і падзеяў мінуўшчыны (француская рэвалюцыя 1789—1799), імкнуўся асэнсаваць ход гістарычнага разьвіцьця чалавецтва. Грамадзянскімі матывамі насычаны зборнікі «Сялянскія баляды» (1885) і «Мая радзіма» (1903). Аўтар зборнікаў «Санэты самотніка» і «Галасы ў пустыні» (абодва 1900).

Узбагаціў чэскую паэзію новымі паэтычнымі формамі і вершаванымі памерамі. Пісаў апавяданьні, эсэ, п’есы («Ноч на Карлштэйне», 1884; трылёгія «Іпадамія», т. 1—З, 1883—90, у 1891 напісаная музыка З. Фібіхам). Перакладаў на чэскую мову Дантэ, Тарквата Таса, Людовіка Арыёста, Джорджа Байрана, Фрыдрыха Шылера, Ёгана Вольфганга Гётэ, Адама Міцкевічаа і іншых.

Беларускія пераклады[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 2017 годзе ў сэрыі «Паэты планеты» выйшла кніга выбраных твораў у перакладзе Лявона Баршчэўскага.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (фр.): плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ запіс грамадзянскага стану
  3. ^ а б Jaroslav Vrchlický // Энцыкляпэдыя Бракгаўза (ням.)
  4. ^ Wurzbach D. C. v. Vrchlický, Jaroslav (ням.) // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Т. 52. — S. 2.
  5. ^ а б в Frída, Emil // Нацыянальная служба Чэскай рэспублікі
  6. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  7. ^ а б Česká divadelní encyklopedie

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]