Якуб Гейштар

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Якуб Гейштар
Якуб Гейштар.jpg
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 6 красавіка 1827
Мядэкшы, Ковенскі павет[d], Віленская губэрня, Расейская імпэрыя
Памёр 3 лістапада 1897
Варшава, Расейская імпэрыя
Пахаваны Павонзкаўскія могілкі
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці публіцыст
Кірунак публіцыстыка
Мова летувіская мова

Яку́б Казі́мер Станісла́ў Ге́йштар (18 красавіка 1827, маёнтак Мядэкшы Ковенскага павету, цяпер Кейданскі раён Летувы — 3 (15) лістапада 1897) — удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў на Літве (Беларусі) й Летуве, лібэральны публіцыст.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скончыў Віленскі дваранскі інстытут, вучыўся на юрыдычным факультэце Пецярбурскага ўнівэрсытэту. У якасьці чальца Ковенскага губэрнскага камітэту ўдзельнічаў у выпрацоўцы ўмоваў сялянскай рэформы, у 1859 годзе напісаў і выдаў за мяжой свой першы публіцыстычны твор — «Голас шляхціца да сваіх сабратаў пра сялянскую свабоду й уласнасьць». Па палітычных перакананьнях падтрымліваў групоўку «белых», быў адным з кіраўнікоў «белае» партыі на беларуска-літоўскіх землях. Узначальваў «Аддзел кіраўніцтва правінцыямі Літвы», утвораны пасьля сумнавядомага перавароту ў паўстанцкай арганізацыі.

Выступаў супраць Каліноўскага й іншых рэвалюцыйных дэмакратаў, якія намагаліся павярнуць паўстаньне на шлях аграрнай рэвалюцыі. Арыштаваны ў ліпені 1863 г. Сьпярша высланы ва Ўфу, але затым вернуты для дадатковага сьледзтва й сасланы на 12 гадоў катаргі ў Сыбір. У 1872 г. вярнуўся на радзіму. Сьпярша жыў у Сувалках, пазьней у Варшаве, дзе ў 1882 годзе заклаў антыкварную кнігарню. Пакінуў пасьля сябе ўспаміны — каштоўную крыніцу па гісторыі паўстаньня 1863—1864 гадоў.

«Успаміны» Гейштара[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Pamiętniki z lat 1857—1865» зьяўляюцца каштоўнай крыніцай па вывучэньні гісторыі паўстаньня 1863—1864 гг. Над «Успамінамі» Гейштар пачаў працаваць яшчэ ў ссылцы, але галоўная праца была зробленая ў 1873—1874 гг. у Варшаве. Канчаткова завершаныя толькі пад канец жыцьця.

Мэмуары напісаныя ў двух тамах. Першы том зьмяшчае 420 старонак, другі — 382. Тамы аснашчаныя шматлікімі ілюстрацыямі ўдзельнікаў паўстаньня й тых, хто меў да яго дачыненьне. Гейштар падае абшырныя бібліяграфіі й іншыя карысныя дадаткі. Пры выданьні (у віленскай сэрыі «Бібліятэка мемуараў») успаміны былі забясьпечаны зьмястоўнымі прадмовай і камэнтарамі. «Успаміны» зьяўляюцца, па сутнасьці, унікальным біяграфічным слоўнікам удзельнікаў паўстаньня. Гісторык Тадэвуш Корзан напісаў спэцыяльна для гэтага выданьня свае нататкі «З асабістых кантактаў».

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Менск: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
  • Gieysztor, J. Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857—1865 : w 2 t. / J. Gieysztor; przedmowa i przypisy prof. T. Korzona. — Wilno : Nakładem Tow. Udz. «Kurjer Litewski», 1913. — T. 1. — 422 s.
  • Gieysztor, J. Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857—1865 : w 2 t. / J. Gieysztor; przedmowa i przypisy prof. T. Korzona. — Wilno : Nakładem Tow. Udz. «Kurjer Litewski», 1913. — T. 2. — 384 s.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Якуб Гейштарсховішча мультымэдыйных матэрыялаў