Сымон Шыдлоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Вікіпэдыя мае артыкулы пра іншых асобаў з прозьвішчам Шыдлоўскі.
Надмагільле Сымона Шыдлоўскага на Лычакаўскіх могілках у Львове
Надмагільле Сымона Шыдлоўскага на Лычакаўскіх могілках

Сымон Шыдлоўскі (? — 10 сакавіка 1906, Львоў, Аўстра-Вугоршчына) — удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў, віцебскі харунжы.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сымон Шыдлоўскі нарадзіўся ў маёнтку пад Віцебскам і быў выхадцам зь беларускай шляхецкай сям’і. Атрымаўшы першасную адукацыю ў Віцебску, ён далей паехаў вучыцца ў Маскву, дзе здабыў дыплём вайскоўца і чын афіцэра. Здавалася, перад маладым чалавекам у магутнай імпэрыі расчыненыя ўсё дзьверы, наперадзе маячаць кар’ерныя перспэктывы, вайсковыя пасады і салённае жыцьцё, але Сымон абірае цярністы шлях барацьбы за волю Айчыны. Ідэалам беларускага шляхціча быў вольны грамадзянін-патрыёт, а не раб-жаўнер на службе дэспатычнага тырана.

У 1861 годзе ў Тыліжу, пад Віцебскам, Шыдлоўскі прыняў удзел са штандарам з суражскага касьцёлу ў сьвяткаваньні гадавіны Гарадзельскай уніі.

Даведаўшыся ад земляка пра заплянаванае паўстаньне, Шыдлоўскі накіроўваецца на родную Віцебшчыну, дзе адразу прыступае да фармаваньня паўстанцкага падпольля. Паўстанцкай сеткай была пакрытая амаль ўся Віцебская губэрня і нават частка суседняй Смаленшчыны. На замову Сымона, быў пашыты баявы штандар паўстанцаў з Пагоняй.

Пасьля выступленьняў у Варшаве і Вільні, Сымон бярэ актыўны ўдзел у яго разгортваньні на Віцебшчыне. Атрады паўстанцаў на чале з харунжым Шыдлоўскім нападаюць на мясцовую адміністрацыю і расквартаваных салдатаў, вядуць пасьпяховыя баі з акупацыйнымі сіламі, робяць рэйды на ўсход, спрабуючы перакінуць паўстанцкае полымя на суседнія рэгіёны. Але заўчасны пачатак паўстаньня, на што наракаў і яго кіраўнік на Беларусі Кастусь Каліноўскі, не дазваляе яго разгарнуць напоўніцу. Не хапае зброі і мэдыкамэнтаў, бракуе камунікацыі з цэнтральнымі штабамі.

Удзельнікі паўстаньня на Радзіме падвергліся бязьлітасным рэпрэсіям, былі разбураны іх сядзібы, а маёмасьць канфіскавана. Маёнткі ўдзельнікаў паўстаньня забіраліся ў казну і на льготных умовах прадаваліся выхадцам з цэнтральных расейскіх губэрняў. За падтрымку паўстаньня студэнтамі ўлады закрылі Горы-Горацкі земляробчы інстытут, скарацілі колькасьць сярэдніх навучальных устаноў. Настаўнікі і іншыя катэгорыі мясцовай інтэлігенцыі (медыцынскія работнікі, землямеры) былі пераведзены на службу ў цэнтральныя губэрні і заменены новымі. 128 паўстанцаў былі пакараны сьмерцю, больш за 850 чалавек сасланы на катаргу, каля 12,5 тыс. чалавек выселены, у тым ліку 500 — на пасяленьне ў Сыбір.

Пасьля задушэньня паўстаньня на Віцебшчыне, Сымон Шыдлоўскі разам са сваімі землякамі з баямі прабіваецца на захад, дзе зноў далучаецца да збройнай барацьбы паўстанцкіх аддзелаў на Падляшшы. Прымаў удзел у баях пад Берасьцем і Ласіцамі, а ў баі пад Чырвонкай (каля Саколкі) атрымаў раненьне правай рукі, што прывяло да калецтва. І толькі пасьля поўнай капітуляцыі Варшавы, ён разам зь нескаронымі паплечнікамі, праз Кракаў, перабіраецца ў Аўстра-Вугоршчыну, дзе і асядае ў Львове.

Аднак і на чужыне паўстанцы Шыдлоўскага не згубіліся ды не растварыліся ў мясцовым людзе, наадварот, сваім зямляцтвам заўжды трымаліся разам, падтрымлівалі адзін аднога. Па ўспамінах, у памятныя даты зьвязаныя з гісторыяй свайго краю, яны заўсёды выходзілі пад змагарным штандарам з Пагоняй у цэнтар места, дзе служылі імшу ў памяць палеглых паплечнікаў. І на пахаваньне сваіх баявых сяброў Сымон Шыдлоўскі нязьменна прыходзіў з баявым штандарам у руках.

Памёр нескароны герой з думкай пра вольную Айчыну, яго просьбай-запаветам было выбіць на яго надмагільным каменьні словы, якія красуюцца там і сёньня: «На нашым праху — паўстануць мсьціўцы». Пахаваны ў Львове на Лычакаўскіх могілках. Пазьней, нашчадкі на яго магіле ўсталююць сымбалічны помнік Сымону ў форме паўстанца з штандарам Пагоні ў руцэ. Усе іншыя паўстанцы-ліцьвіны па ўласным жаданьні пахаваныя каля свайго камандзіра.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Сымон Шыдлоўскісховішча мультымэдыйных матэрыялаў