Лешэк Дунін-Баркоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Алякса́ндар (Ле́шэк) Фэрдынанд Ду́нін-Барко́ўскі гербу Лебедзь[1] (па-польску: Aleksander (Leszek) Dunin-Borkowski, 11 студзеня 1811, вёска Гарадок(uk), цяпер Залешчыцкі раён, Тэрнопальская вобласьць30 лістапада 1896, Львоў) — польскі публіцыст, палітычны дзяяч.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў багатай шляхецкай сям’і. Атрымаў хатняе выхаваньне. Пазьней разам са старэйшым братам Юзэфам навучаўся ў львоўскай гімназіі.

Даведаўшыся пра пачатак паўстаньня 1830—1831, браты накіраваліся ў Польшчу. Лешэк прымаў удзел у паўстаньні ў чыне падпаручніка, быў ад’ютантам генэрала Яна Крукавецкага. У бітве пад Радамам быў паранены.

Пасьля сканчэньня паўстаньня пражываў у Караляўцы, дзе вывучаў санскрыт. Вярнуўшыся ў Львоў, распачаў актыўную літаратурную дзейнасьць.

Падчас вясны народаў у 1848 року — адзін з кіраўнікоў львоўскага Нацыянальнага камітэту(pl), рэдактар ліста імпэратару Фэрдынанду I, у якім былі выкладзеныя патрабаваньні палякаў[2]. Па сканчэньні рэвалюцыі нейкі час пражываў у Дрэздэне і Познані.

З 1850 року зноў у Галіччыне, але цягам дзесяці гадоў не праяўляў грамадзкае актыўнасьці. Пасьля прызнаньня аўтаноміі Галіччыны(pl) вярнуўся да публіцыстычнай і палітычнай дзейнасьці. Дэпутат Галіцкага сойму(pl) (1861—1872). Ініцыятар стварэньня і прэзыдэнт (1867—1884) Кракаўскага таварыства заахвочваньня мастакоў.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пісаў аповесьці, публіцыстычныя артыкулы, перакладаў зь некалькіх моваў.

Найлепшай з працаў стала нізка сатырычных фэльетонаў «Parafiańszczyzna», першы зь якіх апублікаваны 1 сакавіка 1843 ў «Часопісе парыскіх мод»(pl). У 1843 року выдаў ва Ўроцлаве I том «Parafiańszczyzny», у 1849 року ў Познані выйшаў II том. Кніга асуджала найвышэйшыя слаі галіцыйскага грамадзтва. Ужо пасьля выхаду першага тому ў Галіччыне выбухнуў вялізны літаратурны скандал. Рэакцыя каталіцкага духавенства была настолькі рэзкаю, што ў другім томе Баркоўскі больш не закранаў «набожную» тэматыку.

Сярод іншых твораў: «Kozak», «Orły z Herburtów» (1838), «Niepowieści i nierozprawy» (1846), «Cymbalada» (1845, 1848)[3].

Увайшоў у гісторыю польска-ўкраінскіх і польска-расейкіх стасункаў сваім афарызмам (1861): «Niema Rusi — jest Moskwa i Polska!»[4][5][6][7][8][9]. Гэты афарызм ляканічна выказаў погляды тае (даволі значнай) часткі эўрапейскай[10] і асабліва польскай інтэлігенцыі, якая «прымала як нешта цьвёрда ўсталяванае» тэорыю[11][12][13] Францыска Духінскага і падзяляла ягоныя погляды на неабходнасьць адзінства «арыйскіх» Польшчы й Русі (Украіны) супраць «туранскай» Масквы (Масковіі).

Крыніцы і заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Aleksander Leszek Ferdynand hr. Dunin-Borkowski z Borkowic h. Łabędź(пол.)
  2. ^ Ф. И. Свистун. Прикарпатская Русь подъ владѣниемъ Австріи. Часть первая. Львов, 1895. — Стр. 257—259.
  3. ^ Borkowski Dunin Leszek(пол.)
  4. ^ Jacek Kloczkowski. Jak rozwiązać spór polsko — ukraiński?(пол.)
  5. ^ Ф. И. Свистун. Прикарпатская Русь подъ владѣниемъ Австріи. Часть вторая (1850—1895). Львов, 1896. — Стр. 155.
  6. ^ Іван Франко. Українська література в 1904 році(укр.)
  7. ^ Микола Легкий. Чотири маловідомі праці Івана Франка. Українське літературознавство. Зб. наук. праць, 2006, вип. 68, с. 366—399
  8. ^ Иван Франко. Южнорусская литература(рас.)
  9. ^ Дідицький Богдан (Феодосій) Андрійович(укр.)
  10. ^ Н. Я. Данилевский. Россия и Европа.
  11. ^ В. М—н. Духинский (Франциск). (ЭСБЭ)(рас.)
  12. ^ Іван Лисяк-Рудницький. Францішек Духінський та його вплив на українську політичну думку(укр.)
  13. ^ Ф. И. Свистун. Прикарпатская Русь подъ владѣниемъ Австріи. Часть вторая (1850—1895). Львов, 1896. — Стр. 105

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]