Анатоль Дзялендзік

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Анатоль Андрэевіч Дзялендзік
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 4 сакавіка 1934
в. Кулакі, Старобінскі раён, Менская вобласьць, БССР, СССР
Памёр 29 лістапада 2019 (85 гадоў)
Менск, Беларусь
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці драматург, пісьменьнік
Узнагароды
Мэдаль Францішка Скарыны

Анато́ль Андрэ́евіч Дзяле́ндзік (4 сакавіка 1934, в. Кулакі, Старобінскі раён, Менская вобласьць — 29 лістапада 2019, Менск) — беларускі драматург, сцэнарыст, празаік.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся 4 сакавіка 1934 году ў в. Кулаках Старобінскага раёну Менскай вобласьці ў сям’і службоўца. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, партызан, выведнік, пазьней — ад’ютант генэрала В. Казлова.

У 1957 годзе скончыў лячэбны факультэт Менскага мэдычнага інстытуту. Працаваў лекарам у рэспубліканскай псыханэўралягічнай лякарні ў Менску (1957-68). Скончыў завочна Літаратурны інстытут імя Горкага ў Маскве (1969). Каля 20 гадоў працаваў сябрам сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі кінастудыі «Беларусьфільму». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1965 году.

Памёр 29 лістапада 2019 году ў Менску.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пісаў на расейскай і беларускай мовах. У 1963 годзе выйшла першая кніга — зборнік гумарэсак «Пагібель Тытаніка». Аўтар драмаў «Выклік багам» («Чатыры крыжы на сонцы», 1967, пастаўленая ў 1965), «Грешная любовь» (Масква, 1970, пастаўленая ў 1967), «Начное дзяжурства» (1972, пастаўленая ў 1970), «Апошнія суніцы ў жніўні» (пастаўленая ў 1975), «Гаспадар» (пастаўленая ў 1985), камэдыяў «Амазонкі» (1974, пастаўленая ў 1972), «"Апэрацыя "Мнагажэнец"» (1976, пастаўленая ў 1974), «Аўкцыён» (пастаўленая ў 1988), «Гіпапатам» (1981). Напісаў шэраг аднаактавых п’есаў («Абы ціха», «Дзяўчына з камвольнага» й іншыя). Аўтар сцэнарыяў тэлефільмаў «Пазнай сябе» (пастаўлены ў 1972), «Блакітны карбункул» (пастаўлены ў 1979) і мастацкіх фільмаў «Заўтра будзе позна» (з М. Крно, пастаўлены ў 1973), «Нязручны чалавек» (пастаўлены ў 1985), «Ваўкі ў зоне» (пастаўлены ў 1990). Напісаў таксама шэраг радыёп’есаў («Шаўковыя травы», «Даўгавечнік», «Дыягназ» і іншыя). У 1981 годзе выйшаў зборнік камэдый «Апэрацыя "Мнагажэнец"», у 1985 — «П’есы».

Ужо ў камэдыі «Гіпапатам» А. Дзялендзіка адчуваецца істотны паварот да ўмоўнасьці, выкарыстаньня сродкаў абсурду. Ягоная п’еса «Султан Брунэю» (пастаўлена ў 1998) паводле сваіх стылёвых прыкметаў цалкам належыць да «камэдыі абсурду». Твор прысьвечаны рэаліям «пасьляперабудоўнага» часу. Аўтар паказвае сацыяльныя кантрасты жыцьця, супярэчнасьці побыту.

Пастаўлена 26 п’есаў («Выклік багам» ішла больш як у 100 тэатрах, апошняя п’еса — «Карона каханьня» — пра творчасьць, каханьне й гібель Янкі Купалы). Зьнята 6 мастацкіх фільмаў (сумесна з Чэхаславаччынай фільм «Заўтра будзе позна» — пра нацыянальнага героя Славаччыны Яна Налепку — атрымаў прэмію на міжнародным кінафэстывалі ў Пльзені за найлепшы сцэнар, зьняты ў Кіеве тэлефільм «Пазнай сябе» атрымаў Гран Пры на міжнародным кінафэстывалі ў Варне. Паводле матываў жыцьця двойчы Героя сацыялістычнай працы В. Бядулі на кінастудыі «Масфільме» зьняты фільм «Нязручны чалавек».

«Ваўкі ў зоне» стаў першым мастацкім фільмам, прысьвечаным чарнобыльскай катастрофе. Карціна «Анастасія Слуцкая» атрымала 17 прызоў на міжнародных кінафэстывалях, у тым ліку залаты й плятынавы прызы ў ЗША і прыз «Залаты певень і сто кветак» у Кітаі.

Выдадзена каля 15 кніг (у тым ліку зборнік адзінаццаці камэдыяў «Гіпапатам»).

Узнагароды[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X