Шуша

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Шуша
азэрб. Şuşa
Славутасьці Шушы (зьлева зьверху): Сабор Хрыста Збавіцеля • Юхары Геўхар Ага Шушанская фартэцыя • Нацыянальная галерэя Гістарычны музэй • Цэнтральны парк Выгляд гарызонту • Дом Хуршыдбану Натаван
Славутасьці Шушы (зьлева зьверху):
Сабор Хрыста Збавіцеля • Юхары Геўхар Ага
Шушанская фартэцыя • Нацыянальная галерэя
Гістарычны музэй • Цэнтральны парк
Выгляд гарызонту • Дом Хуршыдбану Натаван
Дата заснаваньня: 1752
Краіна: Азэрбайджан
Раён: Шушынскі раён
Кіраўнік: Байрам Сафараў
Плошча: 5,5 км²
Вышыня: 1800 м н. у. м.
Насельніцтва (2015)
колькасьць: 4064 чал.
шчыльнасьць: 738,91 чал./км²
Часавы пас: UTC+4
Нумарны знак: 58 AZ
Геаграфічныя каардынаты: 39°45.5′ пн. ш. 46°44.9′ у. д. / 39.7583° пн. ш. 46.7483° у. д. / 39.7583; 46.7483Каардынаты: 39°45.5′ пн. ш. 46°44.9′ у. д. / 39.7583° пн. ш. 46.7483° у. д. / 39.7583; 46.7483
Шуша на мапе Азэрбайджану
Шуша
Шуша
Шуша
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://shusha-ih.gov.az/

Шу́ша (па-азэрбайджанску: Аўдыё Şuşa ) / Шушы (па-армянску: Շուշի) — горад у Нагорным Карабаху, цэнтар Шушанскага раёну Азэрбайджану. Разьмешчаны ў перадгор’ях Карабаскага сьцягу, на вышыні 1400—1600 м над узроўнем мора, на аўтадарозе Сьцепанакерт — Гарыс, за 11 км на поўдзень ад Сьцепанакерту.

Горад заснаваны ў XVIII стагодзьдзі[1][2][3] на месцы сярэднявечнай армянскай крэпасьці і аднаго з галоўных армянскіх местаў Закаўказьзя[4][5][6][7]. Да 1822 року ўваходзіў у склад Карабаскага ханства, пасьля чаго быў заваяваны Расеяй[8]. У 1823 року тут пражывалі пераважна азэрбайджанцы і армяне[9], прычым колькасьць апошніх стала ўзрастала ўсутыч да разаніны армянскага насельніцтва азэрбайджанскімі войскамі ў 1920 року.

У выніку бітвы Нагорна-Карабаскай вайны ў 1992 року места было заваяванае армянскім войскам, азэрбайджанскае насельніцтва было выразанае[10]. Да 2020 року Шуша знаходзілася пад кантролем самаабвешчанай Рэспублікі Арцаху. 8 лістапада 2020 захопленая Азэрбайджанам[11][12].

Шуша лічыцца калыскай азэрбайджанскай музыкі і паэзіі і адным з цэнтраў азэрбайджанскай культуры[13][14]. Таксама тут разьмешчаныя важныя рэлігійныя славутасьці армянаў: Сабор Хрыста Збавіцеля, царква Яна Хрысьціцеля (Шуша), жаночы манастыр ды іншыя цэрквы.

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ 69—78 // The Encyclopaedia of Islam. — Brill, 1954. — Т. 4. — С. 573.
  2. ^ Shusha // Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary. — St Petersburg: 1890—1907.
  3. ^ Shusha // Great Soviet Encyclopedia. — М.: 1969—1978.
  4. ^ George A. Bournoutian. Kekhva Chelebi's Report to the Collegium of [Russian] Foreign Affairs (17 December 1725) // Armenians and Russia, 1626-1796 : a documentary record. — Costa Mesa, Calif.: Mazda Publishers, 2001. — С. 133. — ISBN 1-56859-132-2
  5. ^ А. А. Цагарели. Грамоты и другие исторические документы XVIII столетия относящиеся к Грузии : Том I. — Saint Petersburg: 1891. — С. 434—435.
  6. ^ Армяно-русские отношения в XVIII веке. — Т. IV С. 212.
  7. ^ Артак Магалян. Арцахские меликства и возникновение Карабахского ханства // Русский Сборник Исследования По Истории России / О. Р. Айрапетов, Мирослав Йованович, М. А. Колеров, Брюс Меннинг, Пол Чейсти. — Модест Колеров, 2010. — Т. VIII. — С. 13—14. — ISBN 978-5-91150-034-4
  8. ^ Timothy C. Dowling. Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. — ABC-CLIO, 2014. — С. 728. — ISBN 1598849484
  9. ^ The 1823 Russian Survey of the Karabagh Province: A Primary Source on the Demography and Economy of Karabagh in the Early 19th Century / trans. George A. Bournoutian. — Costa Mesa, CA: Mazda Publishers, 2011.
  10. ^ Thomas de Waal. Shusha Armenians Recall Their Bittersweet Victory(анг.) // Institute for War and Peace Reporting, 10 траўня 2002 г. Праверана 5 кастрычніка 2015 г.
  11. ^ Aren Melikyan, Arzu Geybulla, Gul Tuysuz, Mary Ilyushina, Tim Lister and Ivana Kottasová. (10 лістапада 2020) Azerbaijan, Armenia and Russia sign peace deal over Nagorno-Karabakh(анг.) edition.cnn.com. CNNПраверана 4 красавіка 2021 г.
  12. ^ Президент Арцаха прокомментировал мир с Азербайджаном(рас.) // Московский комсомолец Праверана 11 лістапада 2020 г.
  13. ^ De Waal 2003. С. 189.
  14. ^ Mattew O’Brien. Uzeir Hajibeyov and His Role in the Development of Musical Life in Azerbaijan. — Routledge, 2004. — С. 211. — ISBN 9780415302197

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]