Хуткая дывізія

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Эмблема «Хуткай дывізіі»

Хуткая дывізія (па-славацку: Rýchla divízia) — матарызаваная славацкая дывізія, якая ваявала на ўсходні фронце на баку Восі. Была пераўтвораная з «Хуткай брыгады», якая ў сваю чаргу была сфармаваная з «Хуткай групы», створанай ужо 23 чэрвеня 1941, на другі дзень вайны. Кіраваў дывізіяй палкоўнік Рудальф Пілфоўсак.

Арганізацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Склад «Хуткай групы» 25 чэрвеня 1941 пры пераходзе савецкай граніцы: 59 афіцэраў, 27 унтэр-афіцэраў, 1824 жаўнеры.

  • Камандаваньне
  • 2-і мэханізаваны разьведны аддзел — раварысцкая рота, рота цяжкага ўзбраеньня, кулямётны зьвяз
  • Матарызаваны пяхотны батальён — 2-і батальён 6-га пяхотнага палку, 3 роты пяхоты, кулямётная рота, зьвяз супрацьтанкавых гарматаў, батарэя 75 мм гарматаў, інжынэрны зьвяз
  • 1-ы артылярыйскі аддзел — 1-ы аддзел 11-га артылярыйскага палку, 3 батарэі 100 мм гарматаў, радыёзьвяз
  • Рота сувязі
  • Батальён аўтаматычнай зброі — 2 роты супрацьтанкавых гарматаў (9 адзінак 37 мм супрацьтанкавых гарматаў), штабная рота, 2-я і 3-я танкавыя роты (агулам 30 танкаў LT-35, 10 танкаў LT-38 і 7 танкаў LT-40)

Склад па стане на 22 жніўня 1941 па рэарганізацыі ў дывізію: 301 афіцэр, 90 унтэр-афіцэраў, 8060 жаўнераў.

  • Камандаваньне
  • 20-ы пяхотны полк
  • 21-ы пяхотны полк
  • 11-ы артылярыйскі полк (16 адзінак 100 мм гарматаў, 4 105 мм гарматы)
  • 11-я разьведная рота
  • 2-і батальён сувязі
  • 11-ы інжынэрны зьвяз
  • 11-я горная батарэя (4 75 мм гарматы)
  • 11-я супрацьтанкавая рота (12 37 мм супрацьтанкавых гарматаў)
  • Зэнітная група (12 20 мм супрацьпаветраных гарматаў і 4 88 мм супрацьпаветраныя гарматы)
  • аўтамабільная майстэрня і службы пастаўкі

Аднак бронемашыны адсутнічалі, паколькі на той час яны ўсе былі адпраўленыя на рамонт у Славаччыну. 29 кастрычніка 1942 да дывізіі была далучаная адна танкавая рота (6 танкаў LT-38 і 6 танкаў LT-40).

Дзеяньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Хуткая група, падпарадкаваная г. зв. Славацкай групе войскаў на чале з Фэрдынандам Чатлашам, сьпярша выступіла на польскі Санак, аднак пазьней была перанакіраваная на Львоў і Віньніцу. Прыкладна 8 ліпеня 1941 падразьдзяленьне пакінула тэрыторыю, якая адносілася да славацкай мяжы ўплыву, і трапіла ў падпарадкаваньне нямецкай 17-й арміі, дзейнічаючы пад яе кіраваньнем да самага ўварваньня на тэрыторыю СССР. Першая інтэнсіўная бітва супраць Чырвонай арміі адбылася пад Ліпаўцам. Пасьля група ўдзельнічала ў нямецкім наступе на паўднёвую Ўкраіну. Больш як паўгады трымала абарончую пазыцыю ля Азоўскага мора, Таганрогу і ракі Міус.

У чэрвені 1942 дзякуючы сваёй матарызаванасьці адзінка вельмі хутка перасоўвалася і 22 чэрвеня дасягнула Растову-на-Доне. Удзельнічала ў бітвах за места і стала першаю адзінкаю войскаў Восі, якая паставіла пляцдарм на ўсходнім беразе Дону[1].

Адтуль да лістапада 1942 перайшла на Каўказ. У выніку контранаступу савецкіх войскаў, аднак, адступіла да Крыму. У гэты час маральны дух славацкіх жаўнераў быў ужо ня той, што на пачатку вайны, многія ня мелі болей жаданьня ваяваць супраць Савецкага Саюзу і разумелі, што стаяць на няправільным баку. Уночы з 29 на 30 кастрычніка 1943 дывізія ўдзельнічала ў бітве пад Мелітопалем, дзе Чырвоная армія паланіла каля 2300 славацкіх жаўнераў і 45 афіцэраў[2]. Болей нямецкае камандаваньне не выкарыстоўвала «Хуткую дывізію» на фронце, а ў сакавіку 1945 ейныя рэшткі былі ўзятыя ў палон у Аўстрыі каля Вінэр-Нойштату.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Mičianik, P., 2009, Rýchla divízia v nemeckej ofenzíve na Rostov. Vojenská história, 2, 13, s. 43-70
  2. ^ Cséfalvay, F., 2007: Nemecký dokument o zlyhaní slovenskej 1. pešej divízie v októbri 1943 (I. časť). Vojenská história, 1, s. 128—144

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Арушанян, Б.: Боевые действия 12-й армии в нчальный период войны. In: Военно-Истоический журнал, 1973, No. 6.
  • Каминский, В.: Для долговременной обороны. У: Техника молодёжи, 1989, No. 8, str. 42.
  • Bajtos, I.: História slovenského Pluku útočnej vozby 1939—1944. Košice, 1987.
  • Gajdos-Breza, J.: Krvavá zem (Po stopách vojny na východe). Bratislava: MNO, 1941.
  • Jamriska, D.: Zaisťovacia divízia v ZSSR. Martin, júl 1967.
  • Charles Kliment: Slovenská armáda 1939—1945. Pilzno, 1996.
  • Korcek, F.: Obrázky z Ukrajiny (Dojmy vojenského dopisovateľa). Bratislava: MNO, 1941.
  • Padli za vlasť. w : Kalendár slovenského vojska (1943). Bratislava: MNO, 1943.
  • Padzev, M. G.: V prvej i druhej línii (Pohraničníci vo vojne). Bratislava: Pravda, 1982.
  • Pysny, E.: Oceľ a myšlienka (Články, reči a úvahy o prvej kapitole bojov slovenského národa proti boľševizmu). Žilina: MNO, 1941.
  • Rudin, F. K.: Slovenská armáda na Ukrajine. Bratislava: MNO, 1941.