Тыха Брагэ

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Тыха Брагэ
Tycho Brahe
Tycho Brahe.JPG
Дата нараджэньня 14 сьнежня 1546[1][2][3][4]
Месца нараджэньня Замак Кнутсторп, Сконэ, Данія, Данія-Нарвэгія
Дата сьмерці 24 кастрычніка 1601(1601-10-24)[5][1][2][6][7][8][3][9][10][11][12] (54 гады)
Месца сьмерці Прага, Багемія, Сьвятая Рымская імпэрыя[5][3] і Прага, землі багемскай Кароны[12]
Прычына сьмерці ныркавая недастатковасьць
Месца пахаваньня Тынскі храм
Грамадзянства Данія
Месца вучобы Капэнгагенскі ўнівэрсытэт
Ляйпцыскі ўнівэрсытэт
Ростацкі ўнівэрсытэт
Занятак астраном, пісьменьнік, аўтабіёграф, паэт, астроляг і алхімік
Навуковая сфэра астраномія
Месца працы Ураніборг
Вядомы як стваральнік Геа-геліяцэнтрычнай сыстэмы сьвету
укладальнік «Рудольфінскіх табліцаў»
Вучні Ёган Кеплер
Бацька Otte Brahe[d]
Маці Beate Clausdatter Bille[d]
Дзеці Sidsel Brahe[d]
Подпіс Tycho Brahe Signature.svg

Туге Одэсэн Брагэ (па-дацку: Tyge Ottesen Brahe, [ˈtˢyːə ˈɒtəsn̩ ˈpʁaːa]), больш вядомы пад латынізаваным імем Ты́ха Бра́гэ (дац. Аўдыё Tycho Brahe ; 14 сьнежня 1546 — 24 кастрычніка 1601) — дацкі шляхціч, астраном. Сёньня найбольш вядомы як адзін зь першых астраномаў у Эўропе. Быў таксама астролягам і альхімікам. Вызнаваў пратэстантызм[13].

Тыха Брагэ паходзіў са Сконэ (цяпер — тэрыторыя Швэцыі), валодаў маёнткам на востраве Вен, дзе пабудаваў адзін з самых раньніх дасьледчыцкіх інстытутаў — Ураніборг. Назва Ўраніборг пайшла ад музы астраноміі — Ураніі. Каля Ўраніборгу была пабудаваная падземная абсэрваторыя Шэрнэборг зь некалькімі буйнымі астранамічнымі інструмэнтамі. Там ён правёў шэраг дакладных вымярэньняў. Успрыняў геамэтрычныя ідэі сыстэмы Каперніка і філязофію сыстэмы Пталемэя і сфармуляваў сваю ўласную мадэль Сусьвету — Тыханічную мадэль. Ягоная сыстэма была ўспрынятая нямецкім астраномам Атанасыюсам Кірхэрам. Напрыканцы жыцьця Тыха Брагэ працаваў у Празе па запрашэньні імпэратара Рудольфа II Габсбурга. Ад 1600 і да сьмерці Тыха ў 1601 годзе яму дапамагаў Ёган Кеплер. Гэты ня менш выбітны навукоўца ў далейшым з дапамогай вынікаў назіраньняў Брагэ распрацаваў сваю ўласную астранамічную тэорыю. Спрабаваў вымяраць кутавыя памеры зорак.

Тыха Брагэ лічыцца адным з самых дбайных астраномаў-практыкаў свайго часу. Ягоныя назіраньні былі настолькі дакладнымі, што Кеплер здолеў з дапамогай вынікаў гэтых назіраньняў сфармуляваць законы руху плянэтаў. Тыха склаў адзін зь першых зорных каталёгаў. У канечным выніку з дапамогай назіраньняў Тыха Брагэ было выяўлена, якая ж тэорыя мае права лічыцца праўдзівай — Капэрніканская ці тэорыя Пталемэя.

Тыха Брагэ пахаваны ў Тынскім храме ў Празе (Чэхія).

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  3. ^ а б в Нацыянальная служба Чэскай рэспублікі
  4. ^ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  5. ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118514237 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. ^ SNAC — 2010.
  7. ^ Find a Grave — 1995.
  8. ^ Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  9. ^ Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, Macmillan, Grove's Dictionaries, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  10. ^ Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  11. ^ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLeksikografski zavod Miroslav Krleža, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
  12. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  13. ^ Life and Times of Tycho Brahe(анг.)

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Тыха Брагэсховішча мультымэдыйных матэрыялаў