Тамаш Жаброўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Тамаш Жаброўскі
Т. Жаброўскі. Мастак І. Эгенфэльдэр, XVIII ст.
Т. Жаброўскі. Мастак І. Эгенфэльдэр, XVIII ст.
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 25 лістапада 1714
Наваградзкі павет, Наваградзкае ваяводзтва, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая
Памёр 18 сакавіка 1758
Вільня, Рэч Паспалітая
Род Жаброўскія
Дзейнасьць матэматык, астраном і архітэктар

Тамаш Жаброўскі (па-польску: Tomasz Żebrowski; 25 лістапада 1714, каля Наваградку[1][2] — 18 сакавіка 1758) — рымска-каталіцкі дзяяч, матэматык, архітэктар. Магістар філязофіі й вольных навук.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Навучаўся ў Наваградзкім езуіцкім калегіюме, потым на філязофскім (17351738) і тэалягічным (17401744) факультэтах Віленскага ўнівэрсытэту[3].

У 1732 уступіў у Ордэн езуітаў, у 1743 высьвечаны на ксяндза. У 17451746 прафэсар рыторкі й паэтыкі ў Ілукшце (Курляндыя), у 1746 прэфэкт будовы ў Бабруйску, у 17461748 прафэсар філязофіі й прэфэкт бурсы ў Крожах, у 17481750 міністар і прэфэкт будовы ў Вільні. У 17501752 вывучаў матэматыку, астраномію й архітэктуру ў Празе й Вене. У часе навучаньня ў Праскім унівэрсытэце слухаў лекцыі прафэсара I. Стэплінга, заснавальніка і кіраўніка Праскай астранамічнай абсэрваторыі.

Па вяртаньні ў 1752 зрабіўся прафэсарам Віленскай акадэміі, стварыў у ёй кабінэты (факультэты) матэматыкі й экспэрымэнтальнае фізыкі. Кіраваў катэдрай, выкладаў усе навукі матэматычнага цыклу, зь ягонай ініцыятывы ўнівэрсытэцкі курс матэматыкі пашырыўся да вышэйшай, займаўся ўдасканаленьнем вадзяных млыноў і ветракоў.

З фундацыі Альжбеты з Агінскіх Пузыны збудаваў у Вільні астранамічную абсэрваторыю, для якой выпісаў з Ангельшчыны неабходнае абсталяваньне. Будынак абсэрваторыі, як адзначалі сучасьнікі, сваім абсталяваньнем і архітэктурай не саступаў падобным збудаваньням Эўропы[3].

Зрабіў спробу вызначыць геаграфічныя каардынаты Вільні. Як архітэктар распрацаваў пляны шматлікіх касьцёлаў і палацаў. Кіраваў будовай касьцёла ў Ілукшце, перабудовай касьцёлаў сьвятых Пятра й Паўла ў Бабруйску й сьвятых Ігната й Яна і будовай астранамічнае абсэрваторыі ў Вільні. Аўтар праекту касьцёла бэнэдыктынак у Крожах і езуіцкага калегіюму ў Жодзішках[1].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Жаброўскі Тамаш // ВКЛ. Энцыкл. Т. 1. — Менск, 2005. С. 622.
  2. ^ Календарыюм // «Czasopis» № 11, 2004.
  3. ^ а б А. Госцеў. Жаброўскі Тамаш // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзятлаўскага р-на. — Менск: Універсітэцкае, 1997.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]