Джэймз Кларк Максўэл

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Джэймз Кларк Максўэл
James Clerk Maxwell
James Clerk Maxwell.png
Дата нараджэньня 13 чэрвеня 1831(1831-06-13)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16]
Месца нараджэньня Эдынбург, Вялікабрытанія[17][3]
Дата сьмерці 5 лістапада 1879(1879-11-05)[1][2][3][4][5][6][7][9][10][11][12][13][14][15][16] (48 гадоў)
Месца сьмерці Кембрыдж, Вялікабрытанія[17]
Прычына сьмерці Рак страўніка
Месца пахаваньня Ўэстмінстэрскае абацтва
Грамадзянства Вялікабрытанія[d][18]
Месца вучобы Эдынбурскі ўнівэрсытэт
Кембрыдзкі ўнівэрсытэт
Занятак фізык, матэматык, інжынэр, вынаходнік, фатограф, прафэсар унівэрсытэту, фізык-тэарэтык і настаўнік
Навуковая сфэра фізыка
Месца працы Кінгз-каледж, Абэрдынскі ўнівэрсытэт і Кембрыдзкі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Ўільям Гопкінз[19]
Вучні Артур Шустэр, Джон Эмбраўз Флемінг, Джон Гэнры Пойнтынг і Рычард Глэйзбрук
Бацька John Clerk-Maxwell of Middlebie[d][10][20]
Маці Frances Cay[d][10][20]
Узнагароды
Подпіс James Clerk Maxwell sig.svg

Джэймз Кларк Ма́ксўэл (па-ангельску: James Clerk Maxwell; 13 чэрвеня 1831, Эдынбург — 5 лістапада 1879, Кембрыдж) — брытанскі фізык, аўтар клясычнай электрамагнітнай тэорыі. Ягоным найбольшым дасягненьнем ёсьць тое, што ён здолеў сфармуляваць клясычную тэорыю электрамагнітнага выпраменьваньня, упершыню аб’яднаўшы электрычнасьць, магнэтызм і сьвятло як розныя праявы адной і той жа зьявы. Раўнаньні Максўэла для электрамагнетызму былі названыя другой вялікай уніфікацыяй у галіне фізыцы[21] пасьля першай, рэалізаванай Ісакам Ньютанам.

Дзякуючы публікацыі «Дынамічнай тэорыі электрамагнітнага поля» ў 1865 годзе Максўэл прадэманстраваў, што электрычныя і магнітныя палі рухаюцца праз космас, як хвалі, якія рухаюцца з хуткасьцю сьвятла[22]. Ён выказаў здагадку, што сьвятло зьяўляецца хваляваньнем у тым самым асяродзьдзі, якая зьяўляецца чыньнікам электрычных і магнітных зьяваў[23]. Аб’яднаньне сьветлавых і электрычных зьяваў прывяло да стварэньня здагадкі аб існаваньня радыёхваляў. Максўэл таксама лічыцца заснавальнікам сучаснае электратэхнічнае сфэры. Ён распрацаваў разьмеркаваньне Максўэла—Больцмана, то бок статыстычны сродак апісаньня аспэктаў кінэтычнае тэорыі газаў. Ён таксама вядомы тым, што прадставіў першую каляровую фатаграфію ў 1861 годзе і сваёй фундамэнтальнай працай па аналізе калянасьці фэрмаў, якія часьцяком выкарыстоўваюцца пры будаўніцтве мастоў.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў Эдынбургу ў шатляндзкай дваранскай сям’і. Вучыўся ў Эдынбурскай акадэміі, Эдынбурскім унівэрсытэце (1847—1850), Кембрыдзкім унівэрсытэце (1850—1854). Пасьля працаваў у Трыніці-каледжы, Абэрдынскім унівэрсытэце, Лёнданскім унівэрсытэце, арганізаваў і ўзначаліў Кавэндышаўскую лябараторыю.

Навуковыя дасягненьні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Джэймз Кларк Максўэл распрацаваў клясычную электрамагнітную тэорыю, якая дазволіла апісаць усе электрычныя і магнітныя зьявы з дапамогай чатырох раўнаньняў, якія носяць назву раўнаньняў Максўэла. З гэтае тэорыі вынікала, што паміж электрычнымі і магнітнымі зьявамі маецца непарыўная сувязь. Пераменнае электрычнае поле непазьбежна спараджае пераменнае магнітнае поле, і наадварот. З гэтага факту вынікала існаваньне электрамагнітных хваляў, якія павінны распаўсюджвацца з хуткасьцю сьвятла. Максўэл паказаў, што сьвятло па сваёй прыродзе ёсьць электрамагнітнай хваляй. Сярод іншых дасягненьняў Максўэла, у прыватнасьці, у галіне малекулярна-кінэтычнай тэорыі газаў, ёсьць адшуканьне закону разьмеркаваньня малекулаў ідэальнага газу па хуткасьцях — разьмеркаваньне Максўэла.

Асноўныя працы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • On the Description of Oval Curves, and those having a plurality of Foci. Proceedings of the Royal Society of Edinburgh, Vol. ii. 1846.
  • Illustrations of the Dynamical Theory of Gases. 1860.
  • On Physical Lines of Force. 1861.
  • A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field. 1865.
  • On Governors. Proceedings of the Royal Society, Vol. 16 (1867—1868) pp. 270–283.
  • Theory of Heat. 1871.
  • On the Focal Lines of a Refracted Pencil. Proceedings of the London Mathematical Society s1-4(1):337-343, 1871.
  • A Treatise on Electricity and Magnetism. Clarendon Press, Oxford. 1873.
  • Molecules. Nature, September, 1873.
  • On Hamilton’s Characteristic Function for a Narrow Beam of Light. Proceedings of the London Mathematical Society s1-6(1):182-190, 1874.
  • Matter and Motion, 1876.
  • On the Results of Bernoulli’s Theory of Gases as Applied to their Internal Friction, their Diffusion, and their Conductivity for Heat.
  • «Ether», Encyclopaedia Britannica, Ninth Edition (1875-89).
  • An Elementary Treatise on Electricity Clarendon Press, Oxford. 1881, 1888.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #11873220X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  3. ^ а б в различные авторы Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский, К. К. Арсеньев, Ф. Ф. ПетрушевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1907.
  4. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  5. ^ а б SNAC — 2010.
  6. ^ а б Find a Grave — 1995.
  7. ^ а б Luminous-Lint — 2005.
  8. ^ KNAW Past Members
  9. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  10. ^ а б в г Lundy D. R. The Peerage
  11. ^ а б Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  12. ^ а б GeneaStar
  13. ^ а б Анталягічны праект філязофіі Індыяны
  14. ^ а б Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLZMK, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
  15. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  16. ^ а б Base biographique
  17. ^ а б Максвелл Джеймс Клерк // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  18. ^ LIBRIS — 2012.
  19. ^ Матэматычная генеалогія — 1997.
  20. ^ а б Kindred Britain
  21. ^ Nahin, P.J. (1992). «Maxwell's grand unification». IEEE Spectrum. 29 (3). — С. 45. DOI:10.1109/6.123329.
  22. ^ Wolfram, Stephen (2002). «A New Kind of Science». Wolfram Media, Inc. — С. 1045. — ISBN 1-57955-008-8.
  23. ^ Maxwell, James Clerk (1865). «A dynamical theory of the electromagnetic field». Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 155. — С. 459—512. — DOI:10.1098/rstl.1865.0008.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Джэймз Кларк Максўэлсховішча мультымэдыйных матэрыялаў