Джаваньні Бэліні

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Джаваньні Бэльліні»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Джаваньні Бэльліні
066 le vite, giovanni bellini.jpg
Партрэт Джаваньні Бэльліні ў першым выданьні «Жыцьцяпісаў» Джорджа Вазары
Дата нараджэньня 1430(1430)
Месца нараджэньня Вэнэцыя
Дата сьмерці 1516(1516)
Месца сьмерці Вэнэцыя
Занятак гістарычны жывапіс
партрэт
Жанры гістарычны жывапіс
Плынь Вэнэцыянская школа жывапісу

Джаваньні Бэльліні (па-італьянску: Giovanni Bellini; каля 14301433, Вэнэцыя — 1516, Вэнэцыя) — італьянскі мастак XVI стагодзьдзя вэнэцыянскай школы жывапісу. Малодшы брат Джэнтыле Бэльліні.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Джаваньні Бэльліні нарадзіўся ў 1430 годзе, верагодна, у Вэнэцыі, (па іншых зьвестках — у 1426 годзе). Сын Якапа Бэльліні (14001471), у майстэрні якога разам з братам Джэнтыле Бэльліні пачаў навучаньне жывапісу й уласную кар’еру мастака. Маляваў партрэты й розныя рэлігійныя кампазыцыі. Раньнія працы Джаваньні Бэльліні створаны пад уплывам ягонага швагра Мантэньні. Асабісты стыль Джаваньні выпрацаваўся ў 70-я гады XV стагодзьдзя («Мадонна пад дрэвам», 1487, «Мадонна са сьвятымі», 1488).

З карціны «Мадонна са сьвятымі» (1505) пачынаецца апошні пэрыяд творчасьці мастака. У канцы жыцьця Бэльліні стаў лепшым жывапісцам пэйзажаў. Альбрэхт Дурэр пісаў пра яго ў 1506 годзе: «Ён вельмі стары, але ён усё яшчэ найлепшы мастак». Джаваньні Бэльліні быў настаўнікам Джарджонэ і Тыцыяна. Памёр Бэльліні ў 1516 годзе ў Вэнэцыі.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Мадонна», 14801490 гадох
Джаваньні Бэльліні. Паліптых Сьв. Вінцэнта Фэрэрскага. 1465 год. Вэнэцыя

Стыль Джаваньні Бэльліні вагаўся ад статычнай манеры вэнэцыянскіх працаў сярэдзіны XV стагодзьдзя да гармоніі й хараства працаў эпохі Высокага Адраджэньня, як, напрыклад, у алтары Царквы Сьвятога Захарыя, Вэнэцыя (1505). Мастак увёў мяккія тоны, гармонію ў кампазыцыю й выкарыстоўваў сьветлыя колеры, што значна паўплывала на наступнае пакаленьне жывапісцаў. На самога ж мастака, як лічыцца, паўплывала галяндзкая школа зь ейным сканцэнтраваньнем на дэталях. Гэты ўплыў адначасова не прыводзіць мастака да эклектызму, яму ўдаецца вельмі гарманічна спалучаць лепшыя дасягненьні сучасных яму выяўленчых школаў.

У Джаваньні Бэльліні разнастайная тэматыка, нямала Мадоннаў. Выдатная навацыя — увядзеньне ў карціну пэйзажу, прычым не зьвязанага з асноўным сюжэтам мастацкага твору. Творы мастака — эмацыйныя, але вельмі мяккія, дораць адчуваньне спакою й ласкі. Мастак пісаў пераважна алейнымі фарбамі, а не тэмпэрай. Менавіта зь сярэдзіны 70-х гадох XV стагодзьдзя Джавані авалодаў новай для Вэнэцыі тэхнікай алейнага жывапісу. Калярыт майстра набыў насычанасьць і цеплыню. Творы Джаваньні Бэльліні (Мадонны, алтарныя абразы, сцэны з Эвангельля на фоне пэйзажу, алегорыі й партрэты) адрозьніваюцца спакойнай веліччу, глыбінёй пачуцьцяў й паэтычнасьцю. Як афіцыйны мастак Вэнэцыянскай рэспублікі, маляваў партрэты дожаў, якія ўзначальвалі ўрад. Пасьля сьмерці Джаваньні гэту пасаду атрымаў Тыцыян Вэчэліё.

Але драматычныя творы сустракаюцца й у ягонай творчасьці: «П’ета з двума анёламі» (Бэрлін), «Сыны п’янага Ноя хаваюць ад Хама аголенае цела бацькі» (Бэзансон, Францыя) й г. д. Але ён больш майстар гармоніі, паэтычнага настрою, музычных акордаў, гэтак зьвярталіся вучню Джарджонэ з Кастэльфранка (каля 1478—1510).

Мадонна з грэцкім надпісам[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Для рэлігійнага жывапісу цікавая спроба Бэльліні выкарыстоўваць дасягненьні Бізантыі ў сваім творы «Мадонна з грэцкім надпісам» Мілян, Брэра. Вядома, што бізантыйскія грэкі стала эмігрыравалі ў Італію й Вэнэцыю. Прывозілі яны свае абразы, якія захоўвалі старажытныя, непрыгожыя італьянцам каноны (пляскатасьць, суровасьць вобразаў, знакавае адлюстраваньне асяродзьдзя замест рэальнага, падпарадкаваньне старажытным аўтарытэтам, адмова ад пошукаў новага). Майстры Вэнэцыі пакінулі ўсё гэта ў мінулым і зьвярнуліся да прывабнай рэальнасьці. Джаваньні жа ўспомніў старажытныя каноны (сумная Багародзіца, фон без пэйзажаў, аднастайныя фарбы), але шмат і новага. Ніводны сучасны майстру грэк ня здолеў бы так намаляваць зморшчыны адзеньня Хрыста ці твар маленькага Хрыста. Прызначэньне вобраза праваслаўным пацьвярджае й грэцкі надпіс зьверху, як на іконе, які й даў пазьней назву твору.

Мастак-гуманіст, Джаваньні Бэльліні выступае як сьмелы наватар, творчасьць якога падводзіць вэнэцыянскіх майстроў да росквіту Высокага Адраджэньня, такім чынам Бэльліні зрабіў вэнэцыянскую мастацкую школу лепшай у эпоху Адрадэньня й адной з галоўных у заходнім мастацтве.

Выбраныя творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

П’ета, малюнак , Уфіцы, Флярэнцыя
П’ета, Бэрлін
Хрыстос нясе крыж, Музэй Гарднэр, Бостан, ЗША
  • Дабравешчаньне. Галерэя Акадэміі, Вэнэцыя
  • Мадонна зь немаўлём, Мэтраполітэн-музэй
  • Мадонна зь немаўлём, Музэй мастацтваў імя Багдана й Варвары Ханенкаў, Кіеў
  • Мадонна зь немаўлём, Бразылія
  • Мадонна зь немаўлём (Мадонна Кантарыні), Галерэя Акадэміі, Вэнэцыя
  • Мадонна зь немаўлём (Мадонна дэльлі Альбэрэці), Вэнэцыя
  • Стрэчаньне, Мастацка-гістарычны музэй, Вена
  • Стрэчаньне, Галерэя Квэрыні Стампальля
  • Хрыстос нясе крыж, Музэй Гарднэр, Бостан, ЗША
  • Маленьне аб чашы, Нацыянальная галерэя, Лёндан
  • Сьв. Геранім, Уфіцы, Флярэнцыя
  • Адсечаная галава Яна Хрысьціцеля, Музэй Цывіка, Пэзара
  • Кроў Хрыста Заступніка, Нацыянальная галерэя, Лёндан
  • Мадонна з грэцкім надпісам, Брэра, Мілян
  • Праабражэньне Гасподняе, Кападымонтэ, Нэапаль
  • П’ета (Аплакваньне Хрыста), Галерэя Акадэміі, Вэнэцыя
  • П’ета (Аплакваньне Хрыста), малюнак, Уфіцы, Фларэнцыя
  • П’ета (Аплакваньне Хрыста), Музэй Польдзі Пэцолі, Мілян
  • Пхета (Аплакваньне Хрыста), Акадэмія Карара, Бэргама
  • П’єта (Аплакваньне Хрыста), Бэрлін
  • Паля дзі Сан Дзакарыя, Вэнэцыя
  • П’яны Ной і тры сыны, Бэзансон, музэй мастацтваў, Францыя
  • Паліптых Сан Вінчэнца Фэрэр
  • Сьвятая алегорыя. Уфіцы, Фларэнцыя
  • Экстаз Францыска Асіскага, калекцыя Фрык, ЗША
  • Сьвятая гутарка, Галерэя Акадэміі, Вэнэцыя
  • Паля Барбарыга, Мурана
  • Паля дзі Пэзара, Музэй Цывіка, Пезара
  • Паля дзі Пэзара, П’ета, Пінакатэка, Ватыкан
  • Паля дзі Сан Джобэ
  • Партрэт кандат’ераў
  • Партрэт невядомага
  • Дож Леанарда Лярэдан

Галерэя твораў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Гращенков В. Н. Портреты Джованни Беллини // От эпохи Возрождения к двадцатому веку. М., 1963 (рас.)
  • Лазарев В. Н. Джованни Беллини // Старые итальянские мастера. М., 1972 (рас.)
  • Вазари Джорджо. Жизьнеописания наиболее знаменитых живописьцев, ваятелей и зодчих. М., 1994. Т. 2. (рас.)
  • Муратов П. П. Образы Италии. М., 1994 (рас.)
  • Pallucchini R. Giovanni Bellini, 1959 (італ.)
  • Heinemann F. Giovanni Bellini e Belliniani. 1962. V. 2 (італ.)
  • Huse N. Studien zu Giovanni Bellini. Berlin; New York, 1972 (італ.)
  • Haber, John. Nature, Artifice, and Intepretation (анг.)
  • Stokstad, Marilyn, Art History, Second Edition, 2002 (анг.)

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Джаваньні Бэлінісховішча мультымэдыйных матэрыялаў