Біблія Лютэра

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Біблія Лютэра
Тытульны аркуш Новага Запавету
Поўная назва: Biblia / das ist / die gantze Heilige Schrifft Deudsch
Скарачэньне: LUT
Мова: раньняя новая верхненямецкая мова
НЗ выдадзены: 1522
Поўная Біблія апублікаваная: 1534
Апакрыфічныя кнігі:
Аўтар(ы):
Перакладзеная з: Масарэцкі тэкст (СЗ), Textus receptus (НЗ)
Канон: пратэстанцкі з даданьнем другакананічных кніг
Вэб-старонка: lutherbibel.net

Бі́блія Лю́тэра (па-нямецку: Lutherbibel) — пераклад Бібліі на нямецкую мову, выкананы Марцінам Лютэрам з паплечнікамі (напрыклад Філіпам Мэлянхтонам). Выданьне Новага Запавету адбылося ў 1522 року, уся Біблія надрукаваная ў 1534 року.

Пераклад Лютэра адыграў ключавую ролю ў нямецкай Рэфармацыі і стаў асновай нямецкай літаратурнай мовы.

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пераклады Сьвятога Пісьма на нямецкую мову існавалі да Лютэра, аднак былі недасканалымі, а Новы Запавет выдаваўся асобнымі кнігамі, таму сабраць поўны тэкст Бібліі было няпроста.

Новы Запавет Лютэр пераклаў у пэрыяд зь сьнежня 1521 па сакавік 1522 року ў Вартбурскім замку. Выкарыстоўваўся грэцкі Textus Receptus у выданьні Эразма Ратэрдамскага 1516 року. Ад выкарыстаньня афіцыйна прынятага ў каталіцкай царкве лацінскага перакладу — Вульгаты — Лютэр адмовіўся сьвядома. Па вяртаньні ў Вітэнбэрг тэкст рэдагаваўся з дапамогай Філіпа Мэлянхтона, пасьля чаго ў верасьні 1522 року быў выдадзены ў друкарні Мэльхіёра Лётата, атрымаўшы неафіцыйную назву «Верасьнёўскай Біблі» альбо «Верасьнёўскага запавету» (ням. Septembertestament).

Пераклад Старога Запавету зьдзяйсьняўся ўжо калектывам, куды ўваходзілі, акрамя Лютэра і Мэлянхтона, Ян Бугенгаген, Каспар Круцыгер, Юстус Ёнас, Матэўс Аўрагальлюс і Георг Рэрэр. У 1523 было выдадзенае Пяцікніжжа, заснаванае на масарэцкім арыгінале 1494 року перавыданьня; у 1524 року надрукаваныя Псальмы. Тэкст поўнай Бібліі ўпершыню выйшаў у друкарні Ганса Люфта ў 1534 року, але Лютэр працягваў яго дапрацоўваць. Пры ягоным жыцьці выйшлі пяць перавыданьняў Бібліі, апошняе, вядомае ў біблеістыцы пад назваю Biblia Deudsch, у 1545 року.

Паводле некаторых зьвестак, у Вітэнбэргу Ганс Люфт за 1534—1574 рокі выдаў і прадаў сто тысячаў асобнікаў Бібліі Лютэра, а наклад рэпрынтных выданьняў немагчыма зьлічыць.

Зьмест[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноваю тэксту Старога Запавету служыў тэкст, апублікаваны ў Брэшыі Гершонам бэн Мойзэжам Санціна ў 1494 року, а Новага Запавету — Textus receptus Эразма Ратэрдамскага 1516 року. Пры перакладзе таксама выкарыстоўваліся тэксты Сэптуагінты, Вульгаты і пазьнейшых перакладаў Бібліі[1].

Паводле багаслоўскіх поглядаў Лютэра ў перакладзе прадстаўлены новы падыход да разуменьня біблійнага канону. Так, другакананічныя кнігі зьмешчаныя між Старым і Новым Запаветамі пад агульнай назвай «Апокрыфы: Гэтыя кнігі ня лічацца роўнымі Пісаньням, аднак карысныя і прыдатныя для чытаньня». Чатыры кнігі Новага Запавету, у кананічнасьці і боганатхнёнасьці якіх Лютэр сумняваўся — Ліст да габрэяў, Ліст Якуба, Ліст Юды і Адкрыцьцё — зьмешчаныя ў канцы кнігі. У прыжыцьцёвых выданьнях адсутнічала «Янава ўстаўка(pl)», якую Эразм лічыў сумнеўнай — упершыню яна зьявілася ў рэдакцыі 1574 року.

Большасьць памылак перакладу знаходзіцца ў кнігах Ёва і прароцкіх, што тлумачыццца слабым разьвіцьцём тагачаснай біблістыкі.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^  Schaff, Philip Luther’s Translation of the Bible // History of the Christian Church. — New York: Charles Scribner’s Sons, 1910.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Біблія Лютэрасховішча мультымэдыйных матэрыялаў