Беняш Будны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Беняш Будны
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся XVI стагодзьдзе
Валожынскі раён, Баранавіцкая вобласьць, БССР
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці перакладнік
Вікіпэдыя мае артыкулы пра іншых асобаў з прозьвішчам Будны.

Беняш Будны (другая палова XVI стагодзьдзя, Лоск? — першая палова XVII стагодзьдзя[1]) — пісьменьнік, перакладнік і камэнтатар твораў антычных аўтараў.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Родам з Лоска ці Віленшчыны[2]. Верагодна, пачатковую адукацыю атрымаў у адной з пратэстанцкіх навучальных установаў. Мажліва, у Лоскай арыянскай школе[3].Скончыў Кёнігсбэрскі пратэстанцкі ўнівэрсытэт, дзе ў 1588 запісаўся як «Веніямін Будны, родам зь Літвы»[4]. Жыў пры двары беларускіх магнатаў — Я. Кішкі, наваградзкага ваяводы Т. С. Тышкевіча і яго пляменьніка А. Храптовіча. 3 1594 служыў аканомам у М. К. Радзівіла «Сіроткі». Адначасова займаўся пісьменьніцкай і перакладніцкай дзейнасьцю.

Дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пераклаў на польскую мову тры кнігі Цыцэрона «Пра старасьць» і напісаў да яго прадмову (1595, 2 выд. 1603) і «Пра сяброўства» (1603, 2 выд. 1606) і «Пра абавязкі» (1606)[5], у якіх зьмешчаны лацінскія і польскія эпіграмы самога перакладніка. У якасьці дэдыкацыі да першай кнігі зьмясьціў верш на польскай мове «Аўтар перакладу гэтых кніг да Сарматыі».

У 1599 у Вільні ў друкарні Яна Карцана выйшла фундамэнтальная праца Б. Буднага «Кароткія і ясныя аповесьці, якія па-грэцку называюцца „Апафэгматы“» — філязофска-этычныя сэнтэнцыі з нагоды вучэньня ці жыцьця антычных філёзафаў і палітычных дзеячаў з твораў Дыягена Лаэрцкага, Плютарха, Цыцэрона і інш. Вытрымала адзінаццаць выданьняў.

Характар пісьменьніцкай дзейнасьці Б. Буднага, яго творы сьведчаць пра сэкулярызацыю грамадзкага жыцьця і культуры Беларусі канца 16—пач. 17 ст., усё большую цікавасьць да сьвецкай думкі, антычнай філязофіі. Асаблівасьць аўтарскай інтэрпрэтацыі — тэндэнцыя да хрысьціянізацыі антычнай этыкі, збліжэньня яе з эвангельскім маральным вучэньнем. Б. Будны прыйшоў да высновы, што, каб весьці дабрачыннае жыцьцё, неабавязкова быць хрысьціянінам, але ж неабходна «валодаць сьветам натуральнага розуму»; лічыў, што чалавек павінен жыць у адпаведнасьці са сваёй прыродай — разумна і маральна.

Зрабіў спробу асэнсаваць грамадзкі інстытут мэцэнацтва. Ён пісаў, што быць апекуном вучоных і пісьменьнікаў — вялікі гонар, і толькі дабрачынны, адукаваны чалавек, які любіць сваю Бацькаўшчыну, можа заслужыць такі гонар.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Славянамоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага XVI—XVIII стст / НАН Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; уклад., прадм. і камент. А. У. Бразгунова. — Мн., 2011. — С. 57. — 901 с — (Помнікі даўняга пісьменства Беларусі). — 400 экз. — ISBN 978-985-08-1291-9
  2. ^ БУДНЫ Беняш. Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал. Праверана 19 ліпеня 2012 г.
  3. ^ В.С. Болбас, І.С. Сычова Папулярызатар этыка-педагагічных ідэй антычнасці на Беларусі // Адукацыі і выхаванне. — 2002. — № 4. — С. 54—61.
  4. ^ Будны Беняш // Энцыклапедычны даведнік. Мысліцелі і асветнікі Беларусі. — Мн., 1995. — С. 186—188
  5. ^ Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Том 1. Даўняя літаратура XI — першай паловы XVIII стагоддзя. — Мінск. Беларуская навука. 2006. С. 823

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]