Алег Бембель

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Алег Бембель
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 16 сьнежня 1939(1939-12-16) (79 гадоў)
Менск, СССР
Бацькі Андрэй Бембель
Дзеці Таццяна Алегаўна Бембель[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці публіцыст і паэт
Вікіпэдыя мае артыкулы пра іншых асобаў з прозьвішчам Бембель.

Але́г Андрэ́евіч Бе́мбель (16 сьнежня 1939, Менск, БССР; Мянушкі: Зьніч, А. Зьніч) — беларускі філёзаф, паэт, публіцыст, антыкамуністычны дысыдэнт[1], вядомы найперш як аўтар выдадзенай у Лёндане працы «Роднае слова і маральна-эстэтычны прагрэс» (1985).

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сын вядомага разьбяра Андрэя Бембеля. Чалец КПСС (да 1986). Скончыў Беларускую дзяржаўную кансэрваторыю (1969)[2], асьпірант Інстытуту філязофіі й права АН БССР (1971—1974); дысэртацыя аб народных і інтэрнацыянальных элемэнтах у літаратуры не была абароненая, таму што працу прызналі «нацыяналістычнай»[3]. Працаваў на тэлебачаньні (1983—1984); у Акадэміі навукаў БССР (1984—1986). За выданьне ў Лёндане сваёй працы быў рэпрэсаваны ў 1986 року. Чалец Саюзу пісьменьнікаў БССР/Беларусі (1989). Працаваў у Нацыянальным навукова-дасьледчым цэнтры імя Скарыны (з 1991). З 1996 ― у послуху ў праваслаўным манастыры ў Жыровічах.

Працу над кнігай «Роднае слова і маральна-эстэтычны прагрэс» зьдзяйсьняў у 1979—1981. Кніга была прысьвечаная моўнай сытуацыі ў БССР і рэальнаму стану беларускае мовы ў СССР. Падчас напісаньня кнігі Бембель праводзіў шырокае анкетаваньне паводле гэтай тэмы, што тады было забароненай тэмай для савецкіх сацыёлягаў; дадзеныя анкетаваньня былі выкарыстаныя ў кнізе.

У тэарэтычнай частцы сваёй працы Бембель зацьвярджаў, грунтуючыся на прынцыпах экалёгіі культуры, што ва ўмовах узмацненьня маральнай і эстэтычнай паўпэрызацыі чалавека яго родная мова, як найбольш унівэрсальнае й цэльнае выражэньне этасу й эстэтыкі народу, можа й павінна стацца магутным сродкам адраджэньня й захаваньня духоўнасьці чалавека. Таксама ў працы востра крытыкаваліся савецкая моўная палітыка й адмоўна ацэньвалася дзейнасьць дзеячаў культуры, адказных за ахову беларускае мовы.

Спачатку Бембель зьбіраўся выдаць кнігу афіцыйна, але пасьля таго, як стала зразумелым, што гэта немагчыма[3], працу пачалі распаўсюджваць у машынапісным варыянце; з дапамогай Аляксея Каўкі і Юрыя Туронка праца трапіла ў Лёндан, дзе й была надрукаваная Таварыствам беларусаў Вялікабрытаніі (1985). Пасьля выхаду кнігі Алег Бембель быў рэпрэсаваны: выключаны з КПСС (1986) і звольнены з Інстытуту філязофіі й права; аддзел эстэтыкі й псыхалёгіі, дзе ён працаваў, быў расфармаваны. Ва ўстановах навукі й культуры зьбіраліся сходы дзеля «асуджэньня» яго дзейнасьці.

Напрыканцы 1980-х ― пач. 1990 р.р. Алег Бембель стаў актыўным удзельнікам беларускага нацыянальнага руху; пад мянушкай «Зьніч» публікаваў свае вершы ў самвыдаце й незалежнай прэсе (паэзія Алега Бембеля выдавалася ў ЗША й Польшчы). У 1989 супрацоўнічаў з часопісам «Праваслаўная думка»; як літаратурны дадатак да часопіса, зборнік вершаў Бембеля «Малітвы за Беларусь» быў упершыню выдадзены ў Беларусі. У Жыровіцкім манастыры выдаваў рэлігійна-культурны часопіс «Жыровіцкая абіцель».

Некаторыя працы і творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Рэха малітвы. Вершы з Беларусі. New York, 1988.
  • Саната ростані. Białystok, 1988.
  • Малітвы за Беларусь. Менск, 1989.
  • Роднае слова і маральна-эстэтычны прагрэс. London, 1985; часткова выд.: Myśl białoruska XX wieku. Filozofia, religia, kultura (Antologia), opr. J. Garbiński, Warszawa 1998.

Песьні на вершы Алега Бембеля[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бард Андрэй Мельнікаў запісаў цыкль песень на вершы Зьніча (Алега Бембеля).

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Паводле Фонду Цэнтра «Карта» (Польшча)
  2. ^ Таксама навучаўся «некалькі гадоў» у БПІ й у 1959—1963 у Менскай музычнай вучэльні. Łarysa Androsik. Biembiel Aleh // Słownik dysydentów.
  3. ^ а б Łarysa Androsik. Biembiel Aleh // Słownik dysydentów.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]