Ядвіга Машынская-Гельтман

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Ядвіга Машынская-Гельтман
Асабістыя зьвесткі
Нарадзілася 1886[1]
Глуск, Бабруйскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя
Памерла травень 1946
Сужэнец Стэфан Гельтман
Дзеці Віктар Гельтман
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці перакладніца, паэтка і пісьменьніца
Мова польская мова

Ядвіга Ўладзіславаўна Машынская-Гельтман (1886, Глуск, Бабруйскі павет, Менская губэрня — травень 1946) — беларуская паэтка, перакладчык, пэдагог. Жонка Стэфана Гельтмана, дзяржаўнага дзеяча БССР.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзілася ў 1886 годзе ў мястэчку Глуск Бабруйскага павету Менскай губэрні ў сям’і беларускага шляхціча Машынскага, аптэкара. Вучылася ў Пецярбургу ў закрытай каталіцкай школе, дзе прыкіпела да польскасьці[2]

Вучылася ў Ягелонскім ўнівэрсытэце ў Кракаве (1904—1907), дзе і пазнаёмілася са сваім будучым мужам Стэфанам Гельтманам. Студэнткай прымала ўдзел у маладзёжным рэвалюцыйна-дэмакратычным руху. Да гэтага часу адносяцца і яе першыя вершы, прысьвечаныя рэвалюцыйнай барацьбе моладзі («Адозва», 1906).

У 1915 годзе працавала настаўніцай вышэйшай пачатковай вучэльні ў Глуску. З 1917 году працавала ў Менску, выкладала ў гімназіі ў Менску, стала сябрам Польскага сацыялістычнага аб’яднаньня. У 1921—1931 гадох выкладала ў Менскім пэдагагічным інстытуце і польскім пэдагагічным тэхнікуме імя Людвіка Варынскага, прымала ўдзел у рабоце польскага сэктару Акадэміі навук БССР. У 1932—1937 гадох выкладала польскую мову ў Ваеннай Акадэміі імя Фрунзэ ў Маскве. Сябра польскай сэкцыі Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменьнікаў, сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР.

Пасьля арышту 5 красавіка 1937 году мужа Стэфана Гельтмана, яна таксама была арыштаваная. Ёй прапаноўвалі асудзіць мужа, але яна гэтага не зрабіла. Была асуджана на 5 гадоў лягераў як «член сям’і здрадніка Радзімы» і выслана ў Казаскую ССР[3]. Вызваленая ў канцы 1942 году. У 1956 годзе рэабілітаваная.

Памерла ў траўні 1946 году.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1920-я гады стала першым складальнікам падручнікаў і буквара для польскіх школ у Беларусі, часта выступала ў пэрыядычным друку з апавяданьнямі, нарысамі — «Першая кніга для чытаньня», «Другая частка лемантара» (1926), «Другая кніга для чытаньня» (1928)[4]. Супрацоўнічала з часопісам «Orka»? польскамоўным прэсавым арганам Камуністычнай партыі Беларусі.

Пераклала на польскую мову асобныя вершы і паэму Я. Купалы «Над ракою Арэсай», «Выбраныя апавяданьні» Ц. Гартнага (1929), «Выбраныя вершы» А. Александровіча (1932), аповесьці «Салавей» З. Бядулі (1931), «Дрыгва» Я. Коласа (1936), урыўкі з паэмы Я. Коласа «Сымон-музыка».

Сям’я[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Муж — Стэфан Гельтман, беларускі дзяржаўны дзяяч. Мела сына Віктара (1926—1985), беларускага геабатаніка, і дачку Хрысьціну.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ MAK
  2. ^ Абвяшчэнне БССР
  3. ^ Виктор Степанович ГЕЛЬТМАН. Воспоминания современников
  4. ^ Машынская-Гельтман Ядвіга Уладзіславаўна // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Глускага р-на. — Менск, 1999. — С. 570