Гаўрыла Календа

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гаўрыла Календа
Гаўрыла Календа
Гаўрыла Календа
POL COA Bełty.svg
Герб «Бэлты»
VI арцыбіскуп полацкі
1655 — 1674
ПапярэднікАнтон Сялява
НаступнікКіпрыян Жахоўскі
VI мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі
1665 — 1674
ПапярэднікАнтон Сялява
НаступнікКіпрыян Жахоўскі
VI протаархімандрыт Ордэна базылянаў сьвятога Язафата
1666 — 1674
ПапярэднікЯкуб Суша
НаступнікПахом Агілевіч
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся каля 1606
Вільня, Рэч Паспалітая
Памёр 18 лістапада 1674
Супрасьль, Гарадзенскі павет, Троцкае ваяводзтва, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая
Пахаваны Полацак
Род Календы
Дзейнасьць ксёндз

Гаўрыла Календа[а 1] (каля 1606, Вільня — 18 лістапада 1674) — царкоўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай. Уніяцкі арцыбіскуп полацкі1655), адміністратар Кіеўскай мітраполіі (16551665), мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі1665), протаархімандрыт Ордэна базылянаў сьвятога Язафата1666), архімандрыт супрасьльскі, беразьвецкі, ляшчынскі.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

3ь беларускага[1] шляхецкага роду гербу «Бэлты». У 1626 уступіў у ордэн базылянаў. Навучаўся ў калегіюмах Брунсбэргу (цяпер места Бранева, Польшча; 16271630), Вены і Рыму (16331639).

Ад 1633 сьвятар. У 16421655 пры мітрапаліце Антоне Сяляве, ад 1653 каад’ютар (памочнік-намесьнік) арцыбіскупа полацкага, потым арцыбіскуп.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (16541667), калі на акупаванай маскавітамі і казакамі тэрыторыі ўніяцкія цэрквы скасоўваліся, а на заходніх землях Вялікага Княства Літоўскага рымска-каталіцкія біскупы імкнуліся падпарадкаваць грэка-каталікоў сваёй уладзе, ва ўмовах няпэўнасьці Папа Рымскі Аляксандар VII не зацьвярджаў Г. Календу мітрапалітам.

Да 1660, ратуючыся ад маскоўскіх і швэдзкіх войскаў, вандраваў па местах Літвы. У 2-й палове 1660-х пералом у настроях шляхты на карысьць Уніі і асабістыя намаганьні Г. Календы паспрыялі ягонаму зацьвярджэньню мітрапалітам і выданьню ў 16671668 каралём і вялікім князем, а таксама соймам пастановаў, якія аднаўлялі правы грэка-каталіцкай герархіі і гарантавалі перадачу ім незанятых праваслаўных япархіяў.

Дамогся вяртаньня царкоўнай маёмасьці, страчанай у часе вайны, склаў з Рымска-Каталіцкай царквой пагадненьне пра забарону лацінскім ксяндзам браць дзесяціну з уніятаў. У 1660-я вывеў з падпарадкаваньня базылянаў шэраг манастыроў і зрабіў іх архімандрыямі, перадаўшы япіскапам. У 1661 на Супрасьльскай капітуле спрабаваў абвясьціць сябе протаархімандрытам ордэна базылянаў, што аднак скасаваў Папа Рымскі Аляксандар VII. У 1666 на Берасьцейскім капітуле для захаваньня ўнутрыцаркоўнага спакою зноў абіраўся протаархімандрытам базылянаў. Падтрымка ім у гэты пэрыяд ордэна і перадача яму архімандрыяў выклікала канфлікт зь біскупамі. Спробы Г. Календы адлучыць нязгодных архірэяў ад Царквы і ўсталяваць неабмежаваную ўладу спыніліся празь ціск папства.

У канцы жыцьця двойчы (1671, 1672) зьвяртаўся да новаабранага Папы Рымскага Клімэнта X датычна справы павышэньня статусу шанаваньня блаславёнага Язафата Кунцэвіча[2]. Пахавалі мітрапаліта ў Полацку.

Папярэднік
Антон Сялява
Арцыбіскуп полацкі
16551674
Наступнік
Кіпрыян Жахоўскі
Папярэднік
Антон Сялява
Мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі
16651674
Наступнік
Кіпрыян Жахоўскі
Папярэднік
Якуб Суша
Протаархімандрыт Ордэна базылянаў сьвятога Язафата
16661674
Наступнік
Пахом Агілевіч

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Іншая форма імя: Габрыэль Календа (польск. Gabriel Kolenda)

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]