Ігнат Цэйзік

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Ігнат Цэйзік
Ignacy Julian Cejzyk
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1779
Сьцяг краіны або тэрыторыі Лыскаў
Памёр 1858
Сьцяг Расейскай імпэрыі Іркуцк
Род Цэйзікі
Бацькі Міхал
Ганна з Сабалеўскіх
Дзейнасьць артыст

Ігнацы Юліян Цэйзік гербу «Авады»[1] (па-польску: Ignacy Julian Cejzyk; 1779, Лыскаў, Ваўкавыскі павет Наваградзкага ваяводзтва, Рэч Паспалітая — 1858[2], Іркуцк, Расейская імпэрыя) — дзяяч мастацтва, фальшываманэтчык.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў Лыскаве Ваўкавыскага павету Наваградзкага ваяводзтва (цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці)[a]. Сын каваля Міхала і Ганны з Сабалеўскіх.

Скончыўшы школу ў Лыскаве, ад 1798 навучаўся плястычнаму мастацтву ў Віленскім унівэрсытэце, з 1802 працягнуў тамсама вывучэньне хіміі, францускае мовы і гісторыі, але ня скончыў навуку. Падчас навучаньня заняўся падробваньнем тэатральных квіткоў[1].

У 1805 року ў Варшаве ажаніўся з Марыяй Качынскай і пераехаў пад Слонім. У вёсцы Ігнат Цэйзік пачаў займацца фальшаваньнем расейскіх рублёў, тлумачачы гэта жаданьнем «падарваць расейскую фінансавую сыстэму»[1]. У 1814 за гэты занятак арыштаваны разам з саўдзельнікамі. Падлічана, што падрабіў 65 тыс. рублёў[1]; сьледзтва ў гэтай справе цягнулася некалькі гадоў. Урэшце 15 ліпеня 1819 року ўся група ўцякла з-пад арышту ў Слуцку і пераехала ў Вену, дзе неўзабаве пачалі падрабляць мясцовую валюту. Ратуючыся ад арышту аўстрыйскімі ўладамі, групоўка вярнулася ў Расею пад фальшывымі прозьвішчамі. Тым ня меней, Цэйзік у 1821 року арыштаваны пад іменем Якуба Чудоўскага і асуджаны на пажыцьцёвую высылку ў Сыбір, куды трапіў у 1828. У 1829 року ягоная жонка атрымала развод.

У Табольку Цэйзік ажаніўся другім разам з расейскай. За выбітныя акторскія здольнасьці замест капальні накіраваны на працу ў гуце, а пасьля ў Табольск. Апроч працы для гуты маляваў партрэты, вырабляў люлькі й іншыя вырабы. Вырабы Цэйзіка набывалі найвышэйшыя прадстаўнікі ўладаў і элітаў Сыбіры, дык ён хутка ўзбагаціўся і набыў дом у Табольску. Ізноў заняўся фальшаваньнем рублёў. У 1846 року, калі зноў быў выкрыты, быў пасланы на працы ў капальнях Акатую. Празь некалькі гадоў працы вызвалены дзякуючы хадайніцтвам кліентаў і зноў заняўся рамесьніцка-мастацкай працай у Верхневудзінску. У 1857 атрымаў дазвол на пераезд у Іркуцк, дзе й сканаў.

Яшчэ за ягоным жыцьцём іншыя рамесьнікі пачалі перайманьне твораў Цэйзіка[2], а ягоныя працы выстаўляліся ў Эрмітажы, музэях Іркуцку і Чыты, варшаўскім Музэі рамёстваў і прыкладнога мастацтва. Цяпер ягоныя творы захоўваюцца ў варшаўскіх зборах Нацыянальнага і музэю Войска Польскага, Вілянаўскім палацы, кракаўскім Нацыянальным музэі, віленскіх Мастацкім і Нацыянальным, ковенскім Нацыянальным музэі прыгожых мастацтваў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в г Mróz Beata. Ignacy Ceyzik genialny artysta i genialny fałszerz // Zeszyty Dziedzictwa Kulturowego. — 2007. — С. 71—80.
  2. ^ а б Wasilij Wasiljew. Ignacy Julian Cejzyk // Głos znad Pregoły. — 2004. — № 9. — С. 3.

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Паводле часткі крыніцаў, у ваколіцах Сейнаў.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Kijas A. Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. — Inst. Wydawniczy PAX, Wydawnictwo Poznańskie, 2000. — ISBN 83-211-1340-0

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]