Яўген Жаляхоўскі

From Вікіпэдыя
Jump to navigation Jump to search
Яўген Жаляхоўскі
Євген Ієронімович Желехівський
Eugen Zhelekhivski 1898 Hecht.jpg
Род дзейнасьці лексыкоґраф, фальклярыст, громадський діяч
Дата нараджэньня 24 сьнежня 1844
Месца нараджэньня вёска Хішэвічы, Гарадоцкі павет, Каралеўства Ґаліцыі і Ладамэрыі, Аўстрыйская імпэрыя
Дата сьмерці 18 лістапада 1885
Месца сьмерці Станіслаў, Станіслаўскі павет, Каралеўства Ґаліцыі і Ладамэрыі, Аўстра-Вугоршчына
Прычына сьмерці рак скуры
Месца пахаваньня Івана-Франкоўскі мэмарыяльны сквэр
Грамадзянства Аўстрыйская імпэрыя
Аўстрыйская імпэрыя
Альма-матэр Львоўскі ўнівэрсытэт
Занятак мовазнаўца, лексікограф і фальклярыст
Дзеці Мікола Жаляхоўскі

Яўген Жаляхоўскі (па-ўкраінску: Євген Ієронімович Желехівський, 24 сьнежня 1844, Хішэвічы — 18 лістапада 1885, Станіслаў) — украінскі лексыкоґраф, фальклярыст, грамадзкі дзяяч, стваральнік «жаляхоўкі». Вучань Франья Міклашыча.

Жыцьцяпіс[edit | edit source]

нарадзіўся 24 сьнежня 1844 року ў вёсцы Хішэвічах (цяпер Гарадоцкі раён Львоўскае вобласьці).

У 1869 годзе скончыў філязофскі факультэт Львоўскага ўнівэрсытэту. Выкладаў украінскую ва ўкраінскіх ґімназіях Пшэмысьлю ды Станіславава. Адзін з заснавальнікаў таварыства «Просвіта» ў Львове.

Памёр 18 лістапада 1885 року ў Станіслававе (цяпер Івана-Франкоўск); пахавалі на Мэмарыяльным скверы ў Івана-Франкоўску.

Працы[edit | edit source]

Аўтар 2-томнага «Маларуска-нямецкага слоўніку» (1886; выданьне ўпарадкаваў, а 2 том скончыў па матэрыялах Жаляхоўскага зь некаторымі дапаўненьнямі і выдаў Сафрон Нядзільскі). Слоўнік зьмяшчае больш за 64 000 словаў, ужываных як на Заходняй, так і на Ўсходняй Украіне. У свой час ён быў поўнаю крыніцаю для знаёмства з лексыкаю ўкраінскае мовы, адгуляў важную ролю ў пашырэньні новае ўкраінскае літаратурнае мовы ў Галічыне ды выцясьненьні з ужытку язычча.

Ужыты ў слоўніку фанэтычны правапіс (так званая жаляхоўка), які потым (1892) быў уведзены ў школах Галічыны й Букавіны як абавязковы, а таксама ўжыты ў выданьнях нарадоўцаў і НТШ, спрыяў зьбліжэньню заходнеўкраінскага правапісу ў усходнеўкраінскім. Жаляхоўскаму належаць некалькі дасьледаваньняў па фальклёры.

Выданьні[edit | edit source]

  • Маларуска-нямецкі слоўнік. — Львоў, 1886.
  • Нямецка-рускі слоўнік. — Чарнаўцы, 1912.

Літаратура[edit | edit source]

  • Демський М. Т. Желехівський Євген Ієронімович
  • Желехівський Євген // Енциклопедія Українознавства : Словникова частина : [в 11 т.] / Наукове товариство імені Шевченка; Гол. ред. проф., д-р В.Кубійович. — Париж; Нью-Йорк; Львів: «Молоде життя», 1991-2003. (укр.) — Т. 2. — С. 667.
  • Худаш М. Л. Є. І. Желехівський. «Мовознавство», 1970. — № 1.

Вонкавыя спасылкі[edit | edit source]