Сырніца

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Сырнік»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Сырніца, сырнік або сырня — гаспадарчае памяшканьне для складваньня і прасушваньня сыру.

Асабліва пашыраным на Беларусі будаўніцтва сырніц было ў другой палове XVIII ст. у час уздыму сельскагаспадарчай вытворчасьці. У ХІХ ст., аднак , вытворчасьць сыру ў фальварках прыходзіць у заняпад, памяншаецца колькасьць сырніц, яны мяняюць сваё прызначэньне (прыкладам пераўтвараюцца ў сьвірны). У пачатку ХХ ст. сырніцы амаль не сустракаюцца. Да сёньняшняга часу больш-менш ў нязьменным стане захавалася сырніца ў в. Сітцы Докшыцкага раёну.

Архітэктура сырніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У залежнасьці ад аб’ёмнага вырашэньня сэрніцы можна падзяліць на два тыпы:

  • з адкрытым ніжнім ярусам,
  • з закрытым ніжнім ярусам (у гэтым выпадку пад сырніцай рабілі дадатковае гаспадарчае памяшканьне).

Сырніцы з адкрытым ніжнім ярусам узводзілі на слупах. У залежнасьці ад памеру збудаваньня іх магло быць ад 1 да 12, аднак найбольш распаўсюджаннымі былі сырніцы на 4-ох слупах. Гэтыя слупы фарміравалі наверсе каркас, які або абшывалі дошкамі, або ўпускалі дошкі ў паз слупоў. Лёгкая канструкцыя стварала выдатныя магчымасьці для прасушваньня сыру, бо між няшчыльна зьбітымі дошкамі магло цыркуляваць паветра. Звонку на другі паверх вяла спэцыяльная лесьвіца або драбіна.

У сырніцах другога тыпу на першым паверсе маглы месьціцца камора або малочнік. Характэрным элемэнтам сырніц была галерэя на ўзроўні другога паверха, пад напускным дахам якой сушылі сыры. Яна магла рабіцца або на вонкавых слупах, або на выпускных бэльках.

Інтэр’ер сырніц быў вельмі просты і складаўся з драўляных паліц для сушкі сыра. У выпадку, калі ў сырніцы меўся яшчэ й малочнік, тут маглі ставіцца гарнцы, маслабойкі, цэбры і інш.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Сергачоў, С. Сырніцы//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1985