Сабор усіх сьвятых (Вітэнбэрг)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Славутасьць
Сабор усіх сьвятых
Schlosskirche-Wittenberg.jpg
Краіна Нямеччына
Месцазнаходжаньне Вітэнбэрг[1]
Каардынаты 51°51′59″ пн. ш. 12°38′17″ у. д. / 51.86639° пн. ш. 12.63806° у. д. / 51.86639; 12.63806Каардынаты: 51°51′59″ пн. ш. 12°38′17″ у. д. / 51.86639° пн. ш. 12.63806° у. д. / 51.86639; 12.63806
Канфэсія Лютаранства
Архітэктурны стыль Готыка
Аўтар праекту Conrad Pflüger[d]
Будаўнік Конрад Пфлюгер
Заснавальнік Фрыдрых III Саксонскі
Дата заснаваньня 1490
Статус помнік культуры[d] і частка аб’екту Сусьветнае спадчыны
Сайт Афіцыйны сайт
Сабор усіх сьвятых на мапе Нямеччыны
Сабор усіх сьвятых
Сабор усіх сьвятых
Сабор усіх сьвятых
Commons-logo.svg Сабор усіх сьвятых на Вікісховішчы

Сабо́р усі́х сьвяты́х — лютаранскі храм у Лютэрштаце Вітэнбэрг, (Нямеччына). Паводле паданьня, да дзьвярэй менавіта гэтага сабору Мартын Лютэр прыбіў свае «95 тэзаў» 31 кастрычніка 1517[2][3], што стала пачаткам Пратэстанцкае Рэфармацыі[4][5].

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Праект пабудовы царквы быў распрацаваны Конрадам Пфлюгерам[6] на замову курфюрста Саксоніі Фрыдрыха III[7]. Царква пабудаваная ў 1490—1511 ў позьнегатычным стылі[4][8]. Зьяўляецца часткаю ансамблю рэзыдэнцыі курфюрста, вядомае як Вітэнбэрскі замак[7][8].

Пасьля стварэньня ў 1502 року Вітэнбэрскага ўнівэрсытэту сабор служыў унівэрсытэцкаю капліцаю і хутка стаў важным акадэмічным і рэлігійным цэнтрам. Студэнты атрымоўвалі тут свае доктарскія ступені, у саборы прамаўляў Філіп Мэлянхтон. Паўстала традыцыя пахаваньня ў храме акадэмікаў унівэрсытэту.

Тыльман Рэменшнайдэр, Якопа дэ Барбары і Альбрэхт Дурэр бралі ўдзел у пабудове замку, а пазьней і царквы.

Інтэр’ер царквы

31 кастрычніка 1517 Мартын Лютэр прыбіў свае «95 тэзаў» да дзьвярэй храму, што запачаткавала магутны эўрапейскі рух, вядомы як Рэфармацыя.

Падчас Сямігадовае вайны ў 1760 царква была бамбаваная, усчаўся пажар, які зьнішчыў яе. Неўзабаве сабор бы перабудаваны, аднак[8] многія каштоўныя рэліквіі (у тым ліку і дзьверы[6]) былі страчаныя.

У 1858 на загад Фрыдрыха Вільгельма IV на месцы, дзе да пажару стаялі драўляныя дзьверы, былі пастаўленыя бронзавыя[9] з выбітымі на іх 95 тэзамі на арыгінальнай лаціне[8]. Вага дзьвярэй складае 1000 кг[10]. 10 лістапада 1858, на 375-годзьдзе нараджэньня Лютэра, адбылося ўрачыстае адкрыцьцё новых дзьвярэй.

Карціна над дзьвярыма выяўляе Лютэра зь левага боку зь нямецкай Бібліяй і Філіпі Мэлянхтона з правага боку з Аўгсбурскім вызнаньнем, галоўным сымбалем веры ў лютаранскай царкве, заснаванай гэтымі двума асобамі[10].

У 1883—1892 сабор усіх сьвятых быў адрэстаўраваны[6][8][11].

31 кастрычніка 1892, на 375-годзьдзе лютаравага ўчынку, адрамантаваная царква была адчыненая.

У 1983, на 500-рочча Мартына Лютэра, у храме былі ўсталяваныя 12 новых вокнаў.

Цяпер у царкве разьмяшчаецца таксама мескі архіў, музэй і гостэл[8][9].

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы і заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Сабор усіх сьвятых (Вітэнбэрг)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў