Кшыштаф Пэндэрэцкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Кшыштаф Пэндэрэцкі
польск. Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki 20080706.jpg
Дата нараджэньня 23 лістапада 1933(1933-11-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
Месца нараджэньня Дэмбіца, Польская Рэспубліка[1]
Дата сьмерці 29 сакавіка 2020(2020-03-29)[11][12][13][14][9][10][15] (86 гадоў)
Месца сьмерці Кракаў, Польшча[16]
Грамадзянства Польшча
Месца вучобы Кракаўская музычная акадэмія
Занятак кампазытар, дырыгент, пэдагог, музыказнаўца, музычны пэдагог і скрыпач
Месца працы Ельскі ўнівэрсытэт
Жанры опэра і сымфонія
Інструмэнты скрыпка і фартэпіяна
Лэйблы EMI Classics
Узнагароды
камандор Ордэна мастацтваў і літаратуры ордэн Белага арла залаты мэдаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» камандор з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы

Арол Польскай акадэміі за найлепшую музыку да фільму (2008)

Камандорскі крыж ордэну «За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына»

прэмія Гердэра (1977)

Вялікі залаты мэдаль Пашаны «За заслугі перад Аўстрыйскай рэспублікай»

Дуйсбурская музычная прэмія (1999)

прэмія апякунскай рады «Грэмі» (1968)

Прэмія прынцэсы Астурыйскай за дасягненьні ў мастацтве (2001)

Дзяржаўная прэмія зямлі Паўночнага Райну-Вэстфаліі (2002)

Імпэратарская прэмія (2004)

ордэн Трох зорак 3-й ступені Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png ордэн Пашаны

прэмія Гравэмаера (1992)

ордэн Штандару Працы ордэн Крыжа зямлі Марыі 1 клясу Officer of the Order of Merit of the Italian Republic ордэн Бэрнарда О’Гігінса афіцэр ордэна Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса Austrian Decoration for Science and Art мальтыйскі ордэн Заслуг Order of the Lion of Finland Order of Cultural Merit Commander of the Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg

Прэмія Віх’юры—Сыбэліюса (1983)

Ганаровы грамадзянін Кракава (2013)

прэмія Гравэмаера за музычную кампазыцыю (1992)

Ордэн адраджэньня Польшчы мэдаль „Gloria Artis“ за заслугі ў культуры Ордэн Крыжа зямлі Марыі Ордэн Трох Зорак ордэн «За заслугі перад Італьянскай рэспублікай» ордэн Вялікага князя літоўскага Гедыміна Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png

Пашпарт «Палітыкі»[d]

ордэн „Сьцяг Працы“ I ступені
Подпіс Penderecki sign.svg

Кшыштаф Пэндэрэ́цкі (па-польску: Penderecki; 25 лістапада 1933, г. Дэмбіца, Падкарпацкае ваяводзтва, Польшча — 29 сакавіка 2020, Кракаў) — польскі кампазытар, дырыгент, пэдагог. Сябра Польскай Акадэміі навук у Кракаве (1994). Адзін з найбольш вядомых клясычных кампазытараў XX стагодзьдзя.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скончыў Кракаўскую музычную акадэмію (1957), з 1959 выкладаў у ёй кампазыцыю, у 1972-1987 рэктар. У 1973-78 выкладаў у Ельскім унівэрсытэце (ЗША).

Дырыгаваў вядучымі сымфанічнымі аркестрамі (з 1973), праводзіў майстар-клясы ў найбуйнейшых музычных цэнтрах Эўропы, ЗША і інш. У 1960 годзе паўстаў як выбітны прадстаўнік музыкальнага авангарда. Арыгінальная экспрэсыўнасьць музыкі Пэндэрэцкага грунтуецца на глыбокім адчуваньні магчымасьцяў сучасных гукавых сыстэм і выкарыстаньні іх ва ўсіх сфэрах кампазытарскай тэхнікі ад артыкуляцыі да формаўтварэньня.

Зрабіў адкрыцьці ў гукавой калярыстыцы. Творам уласьцівы глыбокі мастацкі зьмест, шырокі спэктар сродкаў выразнасьці, выкарыстаньне традыцый каталіцкай музыкі.

У творчасьці зьвяртаецца да агульначалавечай тэматыкі («Строфы» для сапрана, дэкламатара і 10 інструмантаў, 1959; «Плач па ахвярах Хірасімы», 1960; араторыя «Dies irae», 1967, памяці ахвяр Асьвенціма; «Касмагонія», 1970), рэлігійнай музыкі («Страсьці паводле Лукі», 1965; «Ютрань», 1972; «Магніфікат», 1974; «Te Deum», 1980; «Польскі рэквіем», 1984 прысьвечаны Леху Валэнсе і прафсаюзу «Салідарнасьць») і інш. Аўтар опэр («Д'яблы з Лудэна», 1969; «Страчаны рай», 1978; «Чорная маска», 1986; «Убу кароль», 1991), аркестровых твораў (3 сымфоніі, у т.л. «II Christmas Symphony», 1980; «De natura sonoris I—II», 1966—1970; «Паскалія», 1988; «Адажыо», 1989), інструмэнтальных канцэртаў (2 віялянчэльныя, скрыпічны, альтовы), камэрна-інструмэнтальнай музыкі.

Музыка выкарыстоўвалася ў фільмах «Кахаю цябе, кахаю», «Зьзяньне», «Унутраная імпэрыя», «Катынь» і ў тэлесэрыяле «Сакрэтныя матэрыялы».

Дзяржаўная прэмія Польшчы 1968, 1984[17]. Чатырохразовы ляўрэат «Грэмі».

Памёр 29 сакавіка 2020 году ў Кракаве[18][19].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Пендерецкий Кшиштоф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ SNAC — 2010.
  3. ^ Itaú Cultural Энцыкляпэдыя Ітау КультуралSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  4. ^ Nationalencyklopedin — 1999.
  5. ^ filmportal.de — 2005.
  6. ^ Берлінская акадэмія мастацтваў — 1696.
  7. ^ Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  8. ^ Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  9. ^ а б Польскі біяграфічны інтэрнэт-слоўнік
  10. ^ а б Musicalics
  11. ^ https://www.krakow.pl/aktualnosci/238631,33,komunikat,nie_zyje_krzysztof_penderecki.html
  12. ^ https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/03/30/les-aspirations-contraires-de-krzysztof-penderecki_6034918_3382.html
  13. ^ https://www.sueddeutsche.de/kultur/krzysztof-penderecki-tot-1.4860594
  14. ^ Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  15. ^ Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  16. ^ http://www.radiokrakow.pl/kultura/nie-zyje-krzysztof-penderecki/
  17. ^ Дубкова Т. А. Пендарэцкі Кшыштаф // БЭ. Т. 12. — Менск, 2001. С. 265.
  18. ^ Памёр польскі кампазытар Кшыштаф Пэндэрэцкі. Радыё Свабода. (29 сакавіка 2020).
  19. ^ Памёр выбітны польскі кампазітар, які атрымаў 4 прэміі «Грэмі»/. БелСат. (29 сакавіка 2020).

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Lisicki K. Szkice o L. Pendereckim. Warszawa, 1973
  • Erhardt L. Spotkania z Krzystofem Pendereckim. Kraków, 1975
  • Tomaszewski M. Krzystof Penderecki i jego muzyka. Kraków, 1994
  • Ивашкин А.В. Кшиштоф Пендерецкий. М., 1983

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]