Зволен

Зволен
Населены пункт
Сьцяг Герб
Краіна	Славаччына
Край	Банскабыстрыцкі
Першыя згадкі	1135
Дата заснаваньня	1135
Геаграфія
Плошча	98,727415 км² (2024)
Вышыня НУМ	293 м і 297 м
Часавы пас	UTC+1 UTC+2 (летні час)
Каардынаты	48°34′14″ пн. ш. 19°07′03″ у. д.
Насельніцтва
Колькасьць	▼38 747 чал. (31 сьнежня 2025)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	045
Паштовы індэкс	960 01
Нумарны знак	ZV
Сайт	zvolen.sk (славацк.)
Зволен на мапе Славаччыны Зволен

Зволен (па-славацку: Zvolen, па-нямецку: Altsohl, па-вугорску: Zólyom) — горад у цэнтральнай Славаччыне на зьліцьці рэк Грон і Слаціна ля падножжа Явор’я і Крэмніцкіх Врхоў. Насельніцтва каля 44 тыс. чалавек.

Гісторыя

У IX стагодзьдзі на месцы Зволена існавала вялікамараўскае гарадзішча Муацёва, якое зьнікла ў XI ст. Яго абарончая функцыя перайшла на цьвердзь Стары Зволен, якія зараз мянуецца Пусты Град (адна з найвялікшых сярэднявечных крэпасьцяў у Эўропе). У 1172 годзе Пусты Град становіцца цэнтрам каралеўскага камітата. У 1230-х вугорскі кароль Бэла IV надае Зволену магдэбурскае права. Напрыканцы XIV ст. кароль Людвік I Вялікі будуе тут Зволенскі замак. У гэты час Зволен буйна разьвіваецца. У 1542 годзе Пусты Град бярэ аблогай і спальвае Янаш Хуньядзі. У 1554 туркі захопліваюць важную цьвердзь Філякава, і яе абарончыя функцыі пераходзяць на Зволен. Тут вырастае новая магутная цьвердзь, якую туркам ужо ніколі не ўдалося ўзяць. У 1702 годзе горад спальваюць куруцы Фэрэнца Ракацы. У XVIII ст. Зволен становіцца важным прамысловым цэнтрам цэнтральнай Славаччыны. У 1872 тут пракладваюць чыгунку да Будапэшта.

У Чэхаславаччыне Зволен становіцца раённым цэнтрам. У 1944 годзе горад быў адным з цэнтраў Славацкага народнага паўстаньня. Тут на аэрадроме Тры Дуба прызямляліся савецкія самалёты з дапамогай. 26 кастрычніка 1944 горад акупавалі нямецкія войскі. Вызваленьне войскамі II украінскага фронта прыйшло 14 сакавіка 1945.

У 1968—1990 у Зволене разьмяшчаліся 30-я гвардзейская мотастралковая дывізія Савецкай арміі.