Фёдар Салагуб

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Фёдар Салагуб
Фёдор Сологу́б
Feodor Sologub.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Фёдар Цяцернікаў
Псэўданімы Фёдар Салагуб
Нарадзіўся 17 лютага (1 сакавіка) 1863
Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя
Памёр 5 сьнежня 1927
Ленінград, СССР
Пахаваны Санкт-Пецярбург, Смаленскія могілкі
Сужэнец Настасься Чабатарэўская[1]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці Пісьменьнік, паэт, драматург
Гады творчасьці 1877-1927
Кірунак Сымбалізм, упадніцтва
Мова Расейская
Дэбют 1877
Значныя творы Дробны бес (1896), Заклінальніца вужакаў (1921), Цені (1896)
Подпіс Выява аўтографу
http://fsologub.ru/

Фё́дар Кузьмі́ч Салагу́б (рас. Фёдор Кузьмич Сологуб, сапраўднае прозьвішча Цяцернікаў (па-расейску: Тетерников), 17 лютага (1 сакавіка) 1863, Санкт-Пецярбург — 5 сьнежня 1927, Ленінград, СССР) ― расейскі паэт, пісьменьнік, драматург, публіцыст, перакладнік.

Адзін з галоўных прадстаўнікоў расейскага літаратурнага дэкадэнцтва, расейскага сымбалізму.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Фёдар Цяцернікаў нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і краўца, былога селяніна Палтаўскай губэрні Кузьмы Апанасавіча Цяцернікава. Праз два гады нарадзілася сястра пісьменьніка Вольга. Сям’я жыла бедна, становішча пагоршылася, калі бацька Фёдара памёр у 1867 годзе. Маці Фёдара лічыла галоўным сродкам выхаваньня лупцоўку, жорстка караючы сына за дробную правіннасьць. Гэтым яна сфармавала ў яго ярка праяўлены садамазахісцкі комплекс, які значна паўплыў на творчасьць пісьменьніка[2]. У 1876 Фёдар паступіў ва Ўладзімерскую гарадзкую навучальню, а ў 1879 годзе — у Пецярбурскі настаўніцкі інстытут, дзе вучыўся і жыў на поўным пансіёне чатыры гады. Па заканчэньні інстытуту ў чэрвені 1882 году ён, узяўшы маці і сястру, зьехаў настаўнічаць у паўночныя губэрні — спачатку ў Крэстцы, потым у Вялікія Лукі (ў 1885 годзе) і Выцегру (ў 1889 годзе), — правёўшы ў правінцыі дзесяць год.

З 1893 году жыве і працуе ў Пецярбургу. Часопіс «Северный вестник» (Паўночны весьнік) сыграў асаблівую ролю ў біяграфіі Салагуба. Менавіта ў ім ён стаў шырока публікавацца ў 1890-я гады: акрамя вершаў, былі надрукаваныя першыя апавяданьні, раман, пераклады зь Верлена, рэцэнзіі. І ўласна сам псэўданім «Фёдар Салагуб» быў прыдуманы ў рэдакцыі часопіса на патрабаваньне Менскага. Валынскі прапанаваў «Саллагуб» — прозьвішча, у той час якая выклікала асацыяцыю зь вядомым арыстакратычным родам, да якога належаў белетрыст Уладзімер Салагуб; для адрозьненьня ў псэўданіме прыбралі адну літару «л». У друку псэўданім ўпершыню зьявіўся ў 1893 годзе ў красавіцкім нумары часопіса «Паўночны весьнік» пад вершам «Творчасьць»[3].

У 1908 году Салагуб пабраўся шлюбам зь перакладніцай і пісьменьніцай Н. Чабатарэўскай.

Падчас Першай сусьветнай вайны езьдзіў з турнэ па Расеі з мэтай падбадзёрыць грамадзтва.

Лютаўскую рэвалюцыю, якая зрынула царызм, Ф. Салагуб прыняў. Кастрычніцкага перавароту пісьменьнік не прыняў. Зьехаць на Захад не дазволіла паэту самагубства жонкі, якая кінулася ў Неву[4].

Фёдар Салагуб застаўся ў СССР і працягваў плённа працаваць, шмат пісаў — але ўсё «у шуфляду» — яго не друкавалі.[5]

Памёр Фёдар Салагуб 5 сьнежня 1927. Сьмерць наступіла ад міякардыту, ускладненага атэрасклерозам і запаленьнем лёгкіх[6]. Пахаваны на Смаленскіх могілках побач з магілай жонкі Н. Чабатарэўскай.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першыя завершаныя вершы паэта, якія вядомыя з архіваў, датуюцца 1877 годам[7].

У 1896 году выходзяць першыя тры кнігі Фёдара Салагуба: «Вершы, кніга першая», раман «Цяжкія сны» і «Цені» (аб’яднаны зборнік апавяданьняў і другой кнігі вершаў). З гэтым творамі паэт і пісьменьнік канчаткова заявіў пра сябе ў літаратуры і стаўся вядомым[8].

Улетку 1902 году быў скончаны раман «Дробны бес». Як сказана ў прадмове, раман пісаўся дзесяць гадоў (1892-1902). Але асобна кніга зьявілася толькі ў сакавіку 1907 году і атрымала ня толькі справядлівае прызнаньне чытачоў, але і стала аб’ектам разбору крытыкаў, стаўшы адной з самых папулярных кніг Расеі[9]. Цікава, што ў пэрыяд адлігі ў 1958 годзе раман «Дробны бес» быў выдадзены асобнай кнігай Кемераўскім кніжным выдавецтвам. Тое, што твор Фёдара Салагуба было надрукаваны ў савецкі час, зьяўляецца рэдкім выключэньнем.

Па тэматыцы паэзію Салагуба можна назваць творчасьцю пра жыцьцё і сьмерць. Сучасьнікі пісалі пра прастату і яснасьць ягоных вершаў[10]. У лірычнага героя паэта ўзьнікае пачуцьцё слабасьці, адчаю, разгубленасьці і смутку. У вершах паэта пераважаюць такія паняткі, як цемра, туман, "мілая сьмерць", магіла, труп, пахаваньне. Сьмерць у вершах, а таксама ў прозе становіцца ледзь не адзіным выйсьцем з складаных жыцьцёвых канфліктаў[11].

Бібліяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Раманы

• 1896 — Цяжкія сны (Тяжёлые сны),

• 1905 — Дробны бес (Мелкий бес),

• 1907—1914 — Стваральная легенда (Творимая легенда),

• 1912 — Саладзей за атруты (Слаще яда),

• 1921 — Заклінальніца вужакаў (Заклинательница зьмей).

Апавяданьні

• 1896 — Цені (Тени),

• 1904 — Джала Сьмерці (Жало Смерти),

• 1905 — Кніга казак (Книга сказок),

• 1906 — Палітычныя казачкі (Политические сказочки),

• 1907 — Спарахнелыя маскі (Истлевающие личины),

• 1908 — Кніга разлукаў (Книга разлук),

• 1909 — Кніга зачараваньняў (Книга очарований), навэлі і легенды,

• 1916 — Шалёны год (Ярый год),

• 1918 — Сьляпая мятлушка (Слепая бабочка),

• 1918 — Помніш, не забудзешь (Помнишь, не забудешь),

• 1921 — Зьлічаныя дні (Сочтённые дни).

Зборнікі паэзіі

• 1896 — Вершы (Стихи), Кніна першая,

• 1896 — Вершы (Стихи). Кніга другая,

• 1904 — Зборнік вершаў (Собрание стихов),

• 1906 — Радзіме (Родине),

• 1907 — Зьмій (Змий),

• 1908 — Поль Верлен (Поль Верлен. Стихи, избранные и переведённые Фёдором Сологубом),

• 1908 — Агністае кола (Пламенный круг),

• 1914 — Чароўнасьць зямлі (Очарования земли),

• 1915 — Вайна (Война),

• 1917 — Пунцовы мак (Алый мак),

• 1921 — Блакітнае неба (Небо голубое),

• 1921 — Адзінае каханьне (Одна любовь),

• 1921 — Фіміямы (Фимиамы),

• 1922 — Дарожнае вогнішча; Жалейка (Костёр дорожный; Свирель),

• 1922 — Чарадзейная чаша (Чародейная чаша),

• 1923 — Багавейны звон (Великий благовест),

• 1924 — Забялеў туман за ракою (Забелелся туман за рекой).

Аповесьць

1923 — Паненка Ліза (Барышня Лиза).

П’есы

• 1906 — Літургія мне (Литургия Мне),

• 1906 — Дар мудрых пчолаў (Дар мудрых пчёл),

• 1907 — Перамога Сьмерці (Победа Смерти),

• 1907 — Каханьні; Ванька Ключнік і Паж Жан (Любви»; «Ванька Ключник и Паж Жеан),

• 1908 — Начныя скокі (Ночные пляски),

• 1909 — Ванька Ключнік і Паж Жан (Ванька ключник и паж Жеан),

• 1909 — Дробны бес (Мелкий бес),

• 1910 — Закладнік жыцьця (Заложники жизни),

• 1912 — Мара-пераможца (Мечта-победительница),

• 1912 — Вайна і мір (Война и мир),

• 1914 — Каханьне ля прорвы (Любовь над безднами),

• 1914 — Праводзіны (Проводы),

• 1915 — Камень, кінуты ў ваду (Сям’я Варанцовых)(Камень, брошенный в воду (Семья Воронцовых)),

• 1916 — Выцінанка з ружаў (Узор из роз),

• 1917 — Каханьне і вернасьць (Любовь и верность),

Зборы твораў

• 1909—1911 — Збор твораў у 12 тамах,

• 1913—1914 — Збор твораў у 20 тамах,

• 2000—2003 — Збор твораў у 6 тамах,

• 2001—2003 — Збор твораў ў 8 тамах[12].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Русские писатели 1800—1917: Биографический словарь (русский) (рас.) / под ред. Б. Ф. Егоров — 2019. — Т. 6:С—Ч. — 656 с.
  2. ^ Игорь Кон, «Бить или не бить? Телесные наказания детей», Сноб, 29.04.2011, https://snob.ru/selected/entry/34879/
  3. ^ Венгеров С. Тетерников, Федор Кузьмич // Энциклопедический словарь, СПб.: Брокгауз- Ефрон, 1907, Т. доп. IІа, С. 753—755.
  4. ^ Ходасевич Владислав Фелицианович. Некрополь. — М.,: Вагриус, 2006.
  5. ^ Ф. Федоров. Предисловие к изданию «Письма Федора Сологуба в Совнарком, В. И. Ленину и А. В. Луначарскому»,http://www.fsologub.ru/about/preface/preface_11.html
  6. ^ Правда, 1927. № 281, 8 сьнежня.
  7. ^ Константин Эрберг. Воспоминания. О Федоре Сологубе: критика, статьи, воспоминания, исследования. www.fsologub.ru.
  8. ^ Залин С. Л. Сологуб // Краткая литературная энциклопедия, М.: Советская энциклопедия, 1962, Т. 7.
  9. ^ Сколько зарабатывали русские писатели? Гонорары за известные произведения, https://web.archive.org/web/20210628152628/https://nethistory.mirtesen.ru/blog/43078597542/Skolko-zarabatyivali-russkie-pisateli-Gonoraryi-za-izvestnyie-pr
  10. ^ Гиппиус, З. О Сологубе // Звено. 1924. № 163. 14 апреля.
  11. ^ Адамович, Г. Фёдор Сологуб // Дни. 1927. № 1271. 18 декабря.
  12. ^ Хроника жизни Фёдора Сологуба, Сайт о Фёдоре Сологубе, http://sologub.narod.ru/bio2.htm