Помнік Тарасу Шаўчэнку (Харкаў)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Славутасьць
Помнік Тарасу Шаўчэнку
Пам’ятник Тарасові Шевченку
Помнік Тарасу Шаўчэнку ў Харкаве
Краіна Украіна
Месцазнаходжаньне Харкаў
Каардынаты 50°0′4″ пн. ш. 36°14′3″ у. д. / 50.00111° пн. ш. 36.23417° у. д. / 50.00111; 36.23417Каардынаты: 50°0′4″ пн. ш. 36°14′3″ у. д. / 50.00111° пн. ш. 36.23417° у. д. / 50.00111; 36.23417
Архітэктурны стыль сацрэалізм, сталінскае барока
Аўтар праекту Мацьвей Манізэр
Будаўнік Ёсіф Лянгбард
Дата заснаваньня 24 сакавіка 1935
Будаваньне 9 сакавіка 193424 сакавіка 1935
Статус славутасьць нацыянальнага значэньня
Помнік Тарасу Шаўчэнку на мапе Ўкраіны
Помнік Тарасу Шаўчэнку
Помнік Тарасу Шаўчэнку
Помнік Тарасу Шаўчэнку
Commons-logo.svg Помнік Тарасу Шаўчэнку на Вікісховішчы

Помнік Тарасу Шаўчэнку — помнік украінскаму паэту, пісьменьніку, мастаку і мысьляру Тарасу Шаўчэнку ў месьце Харкаве, адзін з сымбаляў места. Мясцовая манумэнтальная памятка.

Апісаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мастацкі стыль помніку можна вызначыць як сацрэалізм і сталінскае барока. Вышыня ўсяго манумэнту — больш за 16 мэтраў, статуі Тараса Шаўчэнкі — 5,5 мэтраў. Па коле яе атачаюць 16 дынамічных статуяў — высокамастацкіх узораў савецкай прапаганды, якія на задуму аўтара праекту мелі сымбалізаваць людзей працы ды іхнюю барацьбу за свае правы супраць прыгнятальнікаў.

Схема разьмяшчэньня скульптураў помніка Тарасу Шаўчэнку ў Харкаве

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 1919 року Харкаў зьяўляўся сталіца савецкай Украіны. Рашэньне пра ўсталяваньне помніка Тарасу Шаўчэнку было прынятае мескім саветам у 1929 року. Цягам 1930—1933 рокаў былі зладжаныя тры мастацкія конкурсы, у якіх урэшце перамог скульптар Мацьвей Манізэр (на той час ужо зрэлы творца нізкі значных манумэнтаў, прыхільнік рэалістычнага мастацтва).

Хаду работ і выкананьне тэрмінаў асабіста кантраляваў сакратар ЦК УКП(б), першы сакратар Ленінградзкага абкаму партыі Сяргей Кіраў. Фігуры манумэнта адлівалі ў Ленінградзе. Архітэктурную прывязку манумэнта выканаў архітэктар Ёсіф Лянгбард (аўтар праектаў некалькіх грамадзкіх будынкаў у Беларускай ССР). Пад ягоным кіраўніцтвам у Харкаве на месцы закладкі помніка будаўнікі апрацоўвалі лябрадарыт. Працы пачаліся 9 сакавіка 1934, у дзень 120-годзьдзя нараджэньня Тараса Шаўчэнкі.

Агулам на выраб помніка пайшло 30 тон бронзы і 400 тон лябрадарыту.

Манумэнт урачыста адкрыты 24 сакавіка 1935 року (праз 9 месяцаў пасьля таго, як Харкаў перастаў быць сталіцай УССР). Разьмешчаны ў Садзе імя Тараса Шаўчэнкі пры ўваходзе на цэнтральную алею з боку вуліцы Сумской.

Нягледзячы на памеры й ідэалягічны складнік, манумэнт ня быў пашкоджаны ў часе Другой сусьветнай вайны. А 30 жніўня 1943 року ля яго адбыўся першы афіцыйны мітынг з удзелам савецкіх дзеячоў Івана Конева ды Мікіты Хрушчова.

У паваенны час помнік стаў месцам правядзеньня разнастайных мерапрыемстваў. З канца 1980-х рокаў плошча ля манумэнту стала месцам гуртаваньня нацыянальных дэмакратычных сілаў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Чернова М. В. Пам’ятник Т. Г. Шевченку в Харкові., Харків: «Прапор», 1984
  • Пам’ятник Т. Г. Шевченкові в Харкові // Шевченківський словник, Том Другий, К., 1977, стор. 78
  • Памятник Т. Г. Шевченко в Харькове., М., 1961 (рас.)
  • Памятник Т. Г. Шевченко в Харькове., Л., 1964 (рас.)

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Шаблён:Помнікі Харкава