Перайсьці да зьместу

Эдмунд Гусэрль

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Эдмунд Гусэрль
па-нямецку: Edmund Husserl
Эдмунд Гусэрль (1900)
Імя пры нараджэньні па-нямецку: Edmund Gustav Albrecht Husserl[1]
Дата нараджэньня 8 красавіка 1859
Месца нараджэньня Просьніц, Аўстрыйская імпэрыя
Дата сьмерці 27 красавіка 1938
Месца сьмерці Фрайбург, Нямеччына
Месца пахаваньня
Грамадзянства Нямеччына
Месца вучобы
Занятак матэматык, філёзаф, прафэсар унівэрсытэту, фэнамэноляг
Навуковая сфэра філязофія, фэнамэналёгія[d], эпістэмалёгія, transcendental philosophy[d][4] і ідэалізм[4]
Месца працы
Папярэднік Бернард Бальцана[d], Carl Stumpf[d], Theodor Lipps[d][3], Franz Brentano[d], Готліб Фрэге[d] і Імануіл Кант
Сябра ў Гайдэльбергская акадэмія навук[d] і Амэрыканская акадэмія мастацтваў і навук[d]
Школа/традыцыя фэнамэналёгія
Пэрыяд філязофія 20 стагодзьдзя
Кірунак заходняя філязофія[d]
Асноўныя зацікаўленасьці эпістэмалёгія, анталёгія, матэматыка
Значныя ідэі legitimacy[d] і Logical Investigations[d]
Вучні Карляс Астрада[d], Мартын Гайдэгер, Edith Stein[d], Гюнтэр Андэрс[d] і Eugen Fink[d]
Подпіс Выява аўтографу

Эдмунд Гусэрль (па-нямецку: Edmund Husserl; 8 красавіка 1859, Просьніц (чэск. Prostějov [proscɛjof], раней ням. Proßnitz)), Аўстрыйская імпэрыя27 красавіка 1938, Фрайбург, Нямеччына) — нямецкі філёзаф. Прафэсар у Гале, Гётынгене, Фрайбургу.

Заснавальнік фэнамэналёгіі. Паводле Гусэрля, філязофія ня мае дачыненьня ні да навакольнага сьвету, ні да навук, што яе вывучаюць; ейны прадмет ёсьць толькі зьявы (фэномэны) сьвядомасьці, якія разглядаюцца як адзіныя й непасрэдна дадзеныя. Лічыў асабістыя перажываньні суб'екта, ягонае ўспрыманьне й інтуіцыю асноўным крытэрыем ісьціны. Вылучыў ідэю «жыцьцёвага сьвету» як першаснага сацыяльна-культурнага вопыту. Сьцьвярджаў, што з дапамогай рэканструкцыі «жыцьцёвага сьвету» мінулых культураў можна вытлумачыць зьмест і глыбінную сутнасьць пісьмовых помнікаў розных гістарычных эпох. Погляды Гусэрля паўплывалі на станаўленьне й разьвіцьцё філязофскай антрапалёгіі, экзыстэнцыялізму, іншых філязофскіх кірункаў.

Аўтар працаў «Лягічныя досьледы» (Т. 1-2; 1900—1901), «Філязофія як дакладная навука» (1911) ды іншых.

Памёр 27 красавіка 1938 году ў Фрайбургу[5].

Беларускі пераклад

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • «Філязофія як дакладная навука». Пер. Л. Баршчэўскага. — Менск: Энцыкляпэдыкс, 2023.
  1. Deutsche Nationalbibliothek Record #118555006 // Gemeinsame Normdatei (ням.) — 2012—2016.
  2. Find a Grave (анг.) — 1996.
  3. 1 2 3 4 Precht R. D. Sei du selbst: Eine Geschichte der Philosophie III — 2019. — Т. 3.
  4. 1 2 Нацыянальная служба Чэскай рэспублікі
  5. Edmund Husserl (анг.) Stanford Encyclopedia of Philosophy
  • БЭ. — Мн.: 1997 Т. 5. С. 543.
  • Великие мыслители Запада. — М., 1998. — С. 608.
  • Гусерль Эдмунд // Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Дубянецкі Э. — Менск: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6.