Табарынскі раён

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Табарынскі раён
Coat of Arms of Taborinsky rayon (Sverdlovsk oblast).jpgFlag of Taborinsky rayon (Sverdlovsk oblast).jpg
Сьцяг
Агульныя зьвесткі
Краіна Расея
Статус муніцыпальны раён Расеі
Уваходзіць у Сьвярдлоўская вобласьць
Адміністрацыйны цэнтар Табары́
Дата ўтварэньня 1924
Насельніцтва (2010) 3574 чалавекі
Плошча 11 367 км²
Месцазнаходжаньне Табарынскага раёну
Sverdlovsaya oblast ATD 2006 Taborinsky rayon.png
Табарынскі раён на мапе
Мэдыя-зьвесткі
Тэлефонны код +7 34347
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg   Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы

Табары́нскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэньне ў Сьвярдлоўскай вобласьці Расеі. Адносіцца да Ўсходняй упраўленчай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Табары́.

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Раён размешчаны ва ўсходняй частцы Сьвярдлоўскай вобласці. Мяжуе на паўднёвым усходзе з Таўдзінскім, на паўднёва-захадзе з Турынскім, на паўночным захадзе з Гарынскім, на захадзе з Алапаеўскім муніцыпальным ўтварэньнем, на паўночным усходзе з Ханты-Мансійскай акругай Цюменскай вобласьці.

Рэльеф раёну ўяўляе сабой амаль плоскую раўніну, так як разьмешчаны на ўсход ад Ўральскага хрыбта ў паўднёва-заходняй частцы Заходне-Сыбірскай нізіны.

У раёне працякае суднаходная рака Таўда са шматлікімі прытокамі. Карысныя выкапні: торф, вапняк, нафту і іншыя, дзьве крыніцы цёплай вады, якія валодаюць добрымі лячэбнымі якасьцямі. У Табарынскім раёне маецца два заказнікі — Чарнарэчынскі і Табарынскі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першую сялянскую слабаду ў Таўдзінскім краі — Табарынскую слабаду — заснавалі пелымскія першааратыя ў 1583 годзе. У канцы 18 стагодзьдзя для дзяржаўных сялян усталявалася валасное кіраваньне. Цэнтар рускай воласьці стаў называцца сялом Табарынскім. Паводле зьвестак Пелымскага ваяводзтва на 1751 год у Табарынской слабадзе было 17 вёсак.

Асноўны прыток насельніцтва на тэрыторыю сучаснага Табарынскага раёну прыпадае на 1910—1924 гады. З гэтага часу нацыянальны склад насельніцтва раёну ўскладняецца. Да мансі і рускіх (іх называюць чалдоны), якія пасяліліся ў гэтых месцах задоўга да XX стагодзьдзя, ададаюцца перасяленцы новай хвалі: марыйцы, чувашы, рускія з паволскіх губэрняў. А найбольшую колькасьць прыежджых складаюць беларусы.

Беларусы называюць сябе самаходы, з указанага часу і дасёньня яны складаюць большую частку насельніцтва раёну. Вёскі і вёскі беларусаў-самаход размяшчаюцца ў баку ад самай вялікай ракі раёну Таўды, у глухіх лясах на малых рэчках і азёрах. Асноўны від гаспадарчай дзейнасьці — земляробства. Вядома, што імі былі заснаваныя паселішчы з назвамі Антонаўскі, Гарадзішчанская, Азёрскі, Шышынскі і шэраг іншых, якія пазьней былі перайменаваны ў вёскі. Перасяленьне сялян — у асноўным зь Менскай і Магілёўскай губэрняў — працягвалася да 1920 году.

12 лістапада 1923 г. Пастановай УЦВК быў утвораны Табарынскі раён у складзе Ірбіцкай акругі зноў утворанай Уральскай вобласьці.

У 1920—1930-я гады, калі савецкія ўлады праводзілі палітыку падтрымкі нацыянальных меншасьцяў шырока прымянялася практыка стварэньня нацыянальных раёнаў і сельсаветаў. У гэты час Табарынскаму раёну быў нададзены статус беларускага нацыянальнага раёну.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дынаміка колькасьці насельніцтва раёну:

Год 1959 1970 1979 1989 2002 2010
Насельніцтва, чал. 20 979 12 248 8466 7121 5089 3574

У 1912 годзе на тэрыторыі раёну налічвалася 58 паселішчаў. На 1 студзеня 1950 году паводле дакумэнтаў дзяржаўнай статыстыкі значылася 97 населеных пунктаў. Пачынаючы з 1950-х гадоў пасьля ўзбуйненьня калгасаў многія вёскі па прычыне адсутнасьці насельніцтва былі ліквідаваныя. На момант ўсесаюзнага перапісу насельніцтва 1989 году налічвалася 46 населеных пунктаў, на 1 студзеня 2008 — 34 (зь іх у цяперашні час няма жыхароў па зьвестках аддзела дзяржаўнай статыстыкі ў сямі населеных пунктах: в. Чунь-Чэшь, в. Аляксандраўская, в. Яфімаўская, в. Носава, п. Пасолка, в. Чыркі, в. Антонаўка).

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Табарынскае сельскае пасяленьне ўваходзіць 8 населеных пунктаў:

  • сяло Табары
  • в. Антонаўка
  • в. Добрына
  • в. Емельяшаўка
  • в. Какшарова
  • в. Мачалка
  • в. Таромка
  • в. Фірулі

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]