Перайсьці да зьместу

Касаблянка

Правіць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Касаблянка
Населены пункт
Герб
Краіна
Рэгіён Касаблянка-Сэтат
Кіраўніцтва і ўлада
Кіраўнік адміністрацыі Набіла Рмілі[d]
Геаграфія
Плошча
Вышыня НУМ 115 м
Каардынаты 33°32′ пн. ш. 7°35′ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць
Афіцыйная мова арабская мова і Standard Moroccan Tamazight[d]
Этнахаронімы Casablancan, Casablancaise[4], Casablancais[4], casablanqués і casablanquesa
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 22 і 21
Паштовы індэкс 20000–20200
Сайт casablancacity.ma/… (фр.)
Касаблянка на мапе Марока
Касаблянка
Касаблянка
Касаблянка

Касабля́нка (па-арабску: الدار البيضاء‎) — горад у заходнім Марока, самы населены ў краіне. Гэты найбуйнейшы ў Марока порт стаіць на беразе Атлянтычнага акіяна, непадалёк ад сталіцы Рабату. Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў блізу 3,22 мільёнаў чалавек. Гэта значны фінансавы цэнтар краіны. Фондавая біржа Касаблянкі займае трэці радок у Афрыцы паводле рынкавай капіталізацыі[7]. Буйныя мараканскія кампаніі, а таксама многія з найбуйнейшых амэрыканскіх і эўрапейскіх кампаніяў, якія працуюць у краіне, маюць свае прадстаўніцтвы і прамысловыя аб’екты ў Касаблянцы. У Касаблянцы месьціцца галоўная вайскова-марская база Каралеўскага мараканскага флёту.

Гісторыя

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Анфа на старажытнай выяве.

Тэрыторыя, дзе сёньня стаіць горад, здаўна была заселеная бэрбэрамі[5]. Да XV стагодзьдзя паселішча на месцы сучаснай Касаблянкі, якое згадваў Леў Афрыканскі і Ібн Хальдун, называлася Анфа. У пачатку XV стагодзьдзя места мела незалежнасьць, дзе знайшлі для сябе бясьпечную гавань піраты. У выніку партугальцы ў 1468 годзе зьнішчылі горад[6]. Новае места, якой узьнікла на гэтым месцы, атрымала ад партугальцаў назву Каса-Бранка, што па-партугальску азначае «белы дом». Горад быў канчаткова быў адноўлены паміж 1756 і 1790 гадамі султанам Магамэдам бэн Абдалом. У XIX стагодзьдзі насельніцтва места пачало павялічвацца, бо горад стаў буйным пастаўніком воўны для тэкстыльнай прамысловасьці Вялікабрытаніі. У выніку пашырэньня суднаходзтва паміж местам і Брытанскімі астравамі ў Марока была імпартаваная гарбата, які мараканцы запарвалі поруч зь мятай, што стварыла сучасны нацыянальны напой Марока[7]. Да 1860-х гадоў у месьце налічвалася ўсяго каля 5000 жыхароў, але да канца 1880-х гадоў насельніцтва павялічылася ў два разы[8]. Касаблянка заставалася невялікім портам цягам некалькіх гадоў па францускім уварваньні і прыбыцьця францускіх калянізатараў у 1906 годзе. Да 1921 года колькасьць жыхароў узрасла да 110 тысяч чалавек[9], галоўным чынам за кошт зьяўленьня трушчобаў.

Сядзіба, пабудаваная адмыслова для Юбэра Льютэ.

Францускі кантроль над Касаблянкай быў афіцыйна зацьверджаны ў сакавіку 1912 году, калі паводле Фэскага дагавору быў створаны францускі пратэктарат[10]. У самым пачатку XX стагодзьдзя Рабат быў зроблены адміністрацыйнай сталіцай краіны, а Касаблянка была пераўтвораная на ейны эканамічны цэнтар[11]. Генэрал Юбэр Льютэ даручыў плянаваньне новага каляніяльнага партовага гораду Анры Просту. Як і ў іншых мараканскіх гарадах, Прост распрацаваў эўрапейскія новыя кварталы па-за межамі старажытных сьценаў. У той час эўрапейцы складалі амаль палову насельніцтва Касаблянкі[12]. Пасьля таго, як Філіп Петэн узгодніў перамір’е з нацыстамі, ён загадаў францускім войскам у калёніях абараняць тэрыторыю Францыі ад любых агрэсараў, якія ўжывалі палітыку «асымэтрычнага нэўтралітэту»[13]. Францускія каляністы ў Марока агулам падтрымлівалі Петэна, у той час як мараканцы схільныя былі да дэ Голя і хаўрусьнікаў[14]. Апэрацыя «Факел», якая пачалася 8 лістапада 1942 года, была брытанска-амэрыканскім уварваньнем у францускую Паўночную Афрыку ў час Паўночнаафрыканскай кампаніі Другой сусьветнай вайны. Заходняя апэратыўная група, якая складалася з войскаў ЗША, накіравалася ў Мэгдыю, Фэдгалу і Асьфі. Амэрыканскія войскі захапілі Касаблянку, але марская бітва пры Касаблянцы яшчэ трывала некаторы час, пакуль не была зьнішчаны нямецкі падводны човен 16 лістапада 1942 году[15].

У студзені 1943 году ў Касаблянцы адбылася канфэрэнцыя, дзе прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі Ўінстан Чэрчыль і прэзыдэнт ЗША Франклін Рузвэлт абмеркавалі хаду вайны. На сустрэчы таксама прысутнічалі генэралы Вольнай Францыі Шарль дэ Голь і Анры Жыро, хоць яны адыгралі нязначную ролю і ня бралі ўдзелу ў ваенным плянаваньні. Менавіта на гэтай канфэрэнцыі хаўрусьнікі ўхвалілі дактрыну «безумоўнай капітуляцыі», што азначала, што зь дзяржавамі Восі будуць змагацца да іхняй паразы. Рузвэлт таксама прыватна сустрэўся з султанам Мугамадам V і выказаў сваю падтрымку незалежнасьці Марока па вайне[16]. Гэта стала паваротным момантам, бо мараканскія нацыяналісты наважыліся адкрыта імкнуцца да поўнай незалежнасьці[16]. Марока атрымала незалежнасьць ад Францыі ў 1956 годзе, пасьля чаго адбыліся значныя гарадзкія пераўтварэньні і сацыяльна-эканамічныя зрухі[17].

Эканоміка

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Сучасны бізнэсовы цэнтар Касаблянкі.

Рэгіён Вялікай Касаблянкі ўважаецца за лякаматыў разьвіцьця мараканскай эканомікі. Тут сканцэнтраванае 32% вытворчых адзінак краіны і 56% прамысловай працы. У рэгіёне спажываецца 30% ад нацыянальнай вытворчасьці электраэнэргіі. З аб’ёмам экспарту ў 93 мільярды мараканскіх дыямаў рэгіён робіць унёсак у памеры 44% у агульную прамысловую вытворчасьць каралеўства. Блізу 33% нацыянальнага прамысловага экспарту ці 27 мільярдаў мараканскіх дыямаў у грашовым эквіваленце прыяпадае на Вялікую Касаблянку. Таксама гэта галоўны цэнтар банкаўскай справы ў Марока[18].

Адным з найважнейшых экспартных тавараў Касаблянкі ёсьць фасфаты. Іншыя галіны прамысловасьці ўлучаюць рыбалавецтва, вытворчасьць рыбных кансэрваў, нарыхтоўку лесу, вытворчасьць мэблі, будаўнічых матэрыялаў, шкла, тэкстылю, электронікі, тавары з апрацаванай скуры, харчовыя прадукты, сьпіртныя напоі, безалькагольныя напоі і цыгарэты[19]. На марскія парты Касаблянкі і Магамэдыі прыпадае палова ўсіх міжнародных камэрцыйных апэрацыяў у Марока. Касаблянка ўважаецца за важны фінансавы цэнтар краіны і Афрыкі.

Транспарт

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Аўтобус у Касаблянцы.

У горадзе працуе трамвай, сетка якога ў 2024 годзе складалася з чатырох лініяў працягласьцю 74 км з 110 прыпынкамі[20][21][22]. У Касаблянцы таксама ўкаранёная сыстэма хуткаснага аўтобуснага транспарту. З 1970-х гадоў улады места плянавалі пабудаваць сыстэму мэтро, каб неяк разьвязаць праблемы затораў і дрэннай якасьці паветра[23][24]. Аднак у 2014 годзе гарадзкая рада прагаласавала за адмову ад праекту праз высокія выдаткі і пастанавіла наўзамен працягнуць пашырэньне ўжо дзейнай трамвайнай сыстэмы[25].

Транспартная кампанія Марока прапануе прыватныя міжгароднія аўтобусы з рознымі маршрутамі, якія абслугоўваюць найбольш вядомыя мараканскія гарады, а таксама шэраг эўрапейскіх гарадоў. Аўтобусы гэтай кампаніі адыходзяць з аўтобуснага вакзала на вуліцы Лява Афрыканскага ля Цэнтральнага рынку ў самым цэнтры гораду. Яшчэ адная кампанія, вядомая як Supratours, таксама прапануе аўтобусныя перавозкі з крыху больш нізкай цаною, але іхныя аўтобусы рушаць ад вакзала на вуліцы Віляд-Зіян[26]. Далей на той жа вуліцы ёсьць яшчэ адзін аўтобусны вакзал пад назвай Вілад-Зіян. Гэты вакзал ёсьць найбуйнейшым у краіне і штодня абслугоўвае больш за 800 аўтобусаў, арыентуючыся ў першую чаргу на бяднейшае насельніцтва Марока[27][28].

Асобы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ archINFORM (ням.) — 1994.
  2. ↑ https://www.casainvest.ma/fr/casablanca-settat/provinces
  3. ↑ 2024 Moroccan census / пад рэд. High Commission for Planning — 7
  4. 1 2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  5. ↑ Casablanca. Jewishvirtuallibrary.org. Архіўная копія ад 17.07.2011 г.
  6. ↑ Guide to places of the world. — Reader’s Digest Association. — ISBN 9780276398261
  7. ↑  Srhir, Khalid Ben Britain And Morocco During The Embassy Of John Drummond Hay, 1845–1886. — RoutledgeCurzon. — ISBN 978-0-7146-5432-4
  8. ↑ Pennel, CR (2003). «Morocco from Empire to Independence». Oneworld, Oxford. — С. 121.
  9. ↑ Pennel, CR (2003). «Morocco from Empire to Independence». Oneworld, Oxford. — С. 149.
  10. ↑  Miller, Susan Gilson A history of modern Morocco. — New York: Cambridge University Press. — ISBN 978-1-139-62469-5
  11. ↑ Arabic in the city: issues in dialect contact and language variation. — London; New York: Routledge. — ISBN 978-0-415-77311-9
  12. ↑ Hourani, Albert A history of the Arab peoples. — Harvard University Press, 2002. — ISBN 0-674-01017-5
  13. ↑ Relations internationales Paris. — Société d’études historiques des relations internationales contemporaines. — С. 358.
  14. ↑  Miller, Susan Gilson A history of modern Morocco. — New York: Cambridge University Press. — С. 142. — ISBN 9781139624695
  15. ↑ 1942: November 8–16: Naval Battle of Casablanca. U.S. Naval History and Heritage Command.
  16. 1 2  Miller, Susan Gilson A history of modern Morocco. — New York: Cambridge University Press. — С. 144. — ISBN 9781139624695
  17. ↑ Strava, C. (2021). «Precarious modernities: Assembling State, Space and Society on the Urban Margins in Morocco». Bloomsbury Publishing. — С. 3
  18. ↑ Les bonnes raisons d’investir à Casablanca. Casainvest.ma. Архіўная копія ад 22.07.2011 г.
  19. ↑ Casablanca, capitale economique du Maroc. Topbladi.com. Архіўная копія ад 28.11.2010 г.
  20. ↑ Casablanca tram contracts awarded. Railway Gazette. Архіўная копія ад 14.11.2011 г.
  21. ↑ Inauguration Officielle De La Ligne T2 Du Tramway De Casablanca Et De L’extension De La Ligne T1. Casa Transport SA (23.01.2019). Архіўная копія ад 04.02.2019 г.
  22. ↑ Boujnane, Imane. Transport en commun : voici le réseau du tramway et busway à Casablanca // Medias24
  23. ↑ Korso, Merouane (07.07.2014) Le métro fantôme de Casablanca disparaît de nouveau… au profit du Tramway. Maghreb Emergent. Архіўная копія ад 25.11.2015 г.
  24. ↑ Baldé, Assanatou (04.07.2014) Maroc: le métro de Casablanca tombe à l’eau…. Afrik.com. Архіўная копія ад 09.09.2018 г.
  25. ↑ Le tram, mais pas de métro aérien à Casablanca // Le Figaro, 03.07.2014 г. Архіўная копія ад 22.07.2018 г.
  26. ↑ Page d’accueil. www.supratours.ma. Архіўная копія ад 26.02.2020 г.
  27. ↑ Planet, Lonely Land transport in Casablanca. Lonely Planet. Архіўная копія ад 01.03.2020 г.
  28. ↑ مشاكل "محطة أولاد زيان" تشغل جماعة البيضاء. Hespress (22.09.2019). Архіўная копія ад 01.03.2020 г.

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Касаблянка&oldid=2659129»