Зоф’я Тжашчкоўская

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Зоф’я Тжашчкоўска (па-польску: Zofia Trzeszczkowska; нар. 1847 у Дарагавіцы на Беларусі — памерла 7 кастрычніка 1911, там жа) — польская паэтка і перакладчыца.

Пісала толькі пад літаратурным псэўданімам Адам М-скі, які абазначаў скарачэньне прозьвішча бацькі. Была жонкай афіцэра, падчас расейска-турэцкай вайны разам зь ім выехала ў Расею. Падарожнічала зь ім перапранутая ў мужчынскую вопратку. Пасьля сьмерці было выяўлена яе сапраўднае прозьвішча.

Свае вершы публікавала ў кракаўскім часопісе «Аteneum», варшаўскіх часопісах: «Życiu», «Głosie», «Prawdzie», «Tygodniku Ilustrowanym». Адзіную паэму «Jeden z wielu» (бел. Адзін з многіх) (1890) і зборнік вершаў «Przebrzmiałe akordy» надрукаваць атрымалася; частка публікацыяў была забароненая цэнзурай. Перакладала творы Байрана, Бадлера, Камю, Ламарціна, Містраля, Махара.

Жыцьцё[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зоф’я Тжашчкоўска на працягу жыцьця ў сваіх публікацыях хавала сваю палавую прыналежнасьць і вядомая была выключна пад крыптонімам Адама М-скі, гэта было скарачэньне прозьвішча бацькі. Толькі пасьля яго сьмерці аказалася, што аўтарка зьўлялася жанчынай. Тжашчкоўская нагэтуль ўстойвала сваю жаноцкасьць, што жывучы ў сваім радавым маёнтку не была ніколі ў Варшаве, кантакты зь літаратурным асяродзьдзем і з рэдакцыямі ў якіх публікавалася, падтрымліваліся выключна дзякуючы перапісцы. Тжашчкоуская пахавана у мятечку Бабоуня, Копыльскага району, (радавым маёнтке Наркевiчау-Йодка)//. Яе месца паследняго адпачынку знойдзена толькi нядауна.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Свае арыгінальныя вершы, якія не былі сабранымі і не выдаваліся асобнымі выданьнямі, публікавала ў тагачасных часопісах, храналягічна, калі паглядзець на дату нараджэньня ў пазітывіскай «Prawdzie», у «Ateneum», у «Głosie» i «Tygodniku Ilustrowanym», а таксама ў варшаўскім і кракаўскім «Życiu».

Яе творы па сваёй зьместавай вартасьці й ідэйнай накіраванасьці, матывы й тэмы зьяўляюцца адлюстраваннем традыцыяў польскай паэзіі XIX ст, якая ўхваляла патрыятычныя пачуцьці і апісвала рэха вызваленчых войнаў. Найбольш уласьцівыя рысы замяшчаюць тыя вершы, у якіх адлюстрвана двухгадовае захапленьне паэткі беларускім фальклёрам і краявідамі крэсаў беларускіх, у выніку чаго, яна склала Дарагавіцкія песьні, якія яна прысьвяціла сваёй вёсцы, дзе быў ейны радавы маёнтак.

Апроч тэматычнае другаснасьці арыгінальная творчасьць Тжашчкоўскай вызначаецца высокім майстэрствам вершапісаньня, гэтая якасьць найбольш адчуваецца ў перакладчыцкай дзейнасьці, якой Адам М-скі прысьвяціў, бадай найбольш часу й працы, і празь якую стаў вядомым. Кола перакладчыцкай зацікаўленасьці паэткі было велмі шырокае, ад Камю да Байрана й Ламарціна. Дасканалае валоданьне мовамі, на якія перакладала, лінгвістычная інтуіцыя, а таксама вэрсіфікацыйная спраўнасьць палягчала яе індывідуальнае пачуцьцё перакладзеных твораў і знаходжаньне для іх адпаведнага польскага выразу.

Бібліяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Jeden z wielu (1890)
  • Przebrzmiałe akordy (zbiór wierszy)
  • Tęskna
  • Usta
  • Wziąłem ci wszystko...
  • Zagasłe oczy

Пераклады[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Шарль Бадлер — «Амур і чэрап» (польск. Amor i czaszka)