Го

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Го
Go board.jpg
Колькасьць гульцоў 2
Дыяпазон узростаў4+
Час устаноўкі няма
Працягласьць партыі звыклая: 20-90 хвілінаў
турнір: 2-6 гадзін
Складанасьць правілаў простыя
Узровень стратэгіі высокі
Уплыў выпадковасьці няма
Неабходныя ўменьні тактыка, стратэгія, назіральнасьць

Го (таксама вэйці, таксама бадук) — стратэгічная настольная гульня для двух гульцоў, у якой галоўнай мэтай зьяўляецца абкружэньне большай тэрыторыяў за праціўніка.

Гульня ўзьнікла ў Кітаі паміж 2000 і 200 гадамі да н. э. і, як мяркуецца, зьяўляецца самай старой настольнай гульнёй у сьвеце ў якую бесьперапынна гуляць па сёньняшні дзень[1][2]. Го зьяўлялася адным з чатырох асноўных мастацтваў, якія культываваліся сярод арыстакратычных колаў Кітаю ў старажытнасьці. Раньнім пісьмовым згадваньнем пра гульню, як правіла, прызнаецца гістарычны дакумэнт «Цзо-чжуань», які адносіцца да IV стагодзьдзя да н. э.[3].

Нягледзячы на ​​адносна простыя правілы, го зьяўляюцца складанай гульнёй. У параўнаньні з шахматамі, гульнявое поле гульні го большае за шахматнае, а таксама ў гульца ёсьць больш варыянтаў для перамяшчэньня каменчыкаў чым шахматных фігурак. Па стане на сярэдзіну 2008 году ў сьвеце налічвалася звыш 40 мільёнаў гульцоў у го, большасьць зь іх жыве ва Ўсходняй Азіі[4]. Па стане на сьнежань 2015 году, Міжнародная фэдэрацыя го мае ў агульнай складанасьці 75 краінаў-чальцоў[5].

Агляд гульні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гуляюць у го, ставячы па чарзе чорныя і белыя каменчыкі на дошку з кратамі гарызантальных і вэртыкальных лініяў. Мэта гульні — захапіць як мага большую тэрыторыю на дошцы камянямі свайго колеру, не дазваляючы суперніку акружыць свае камяні. Нягледзячы на простыя правілы, стратэгія гульні можа быць вельмі складанай. Прафэсійныя гульцы гадамі шліфуюць сваё майстэрства. Лічыцца, што ў стратэгічным пляне го складаней за шахматы.

Звычайна го клясыфікуюць як абстрактную настольную гульню. Аднак аналёгія паміж го і вайсковай бітвай відавочная. У творы кітайскай клясычнай літаратуры «Мастацтва вайны», напрыклад, часам зьвяртаюцца да стратэгіі го. Сапраўдныя войны сканчваюцца складаньнем мірнага пагадненьня. Партыя го заканчваецца, калі абодва гульцы згодныя, што гульня скончаная. Толькі пасьля гэтага падлічваюць набраныя пункты.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Старажытныя кітайскія летапісы сведчаць аб узьнікненьні гульні го ў трэцім або пачатку другога тысячагодзьдзя да нашай эры. Рэчаісна гульня ўжо існавала 2500 гадоў назад і была даволі распаўсюджана. У VII стагодзьдзі го трапіла ў Японію, дзе з XV стагодзьдзя набыла вялікую папулярнасьць. З XX стагодзьдзя го пачала распаўсюджвацца ў Амэрыцы і Эўропе. У бягучы час большасць з эўрапейскіх краінаў мае свае фэдэрацыі гульні го. Аднак па ўзроўні гульні лідэрам пакуль застаюцца Карэя, Японія і Кітай.

Падлік[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Існуе некалькі розных сыстэмаў падліку, у залежнасьці ад правілаў, усталяваных на турніры, або па якіх пагадзіліся гуляць гульцы.

  • Паводле кітайскіх правілаў гулец атрымлівае адзін пункт за кожны камень, які стаіць на дошцы, і за кожны пункт тэрыторыі. Палонныя каменьні не ўлічваюцца. Перад падлікам гульцы павінны пагадзіцца, якія групы з камянёў мёртвыя, і зьняць іх з дошкі. Лягчэй падлік праводзіць, запоўніўшы сваю тэрыторыю камянямі, каб потым падлічыць агульную колькасьць.
  • Паводле японскіх правілаў гулец атрымлівае адзін пункт за кожны пункт тэрыторыі і за кожны палонны камень праціўніка. Колькасьць камянёў на дошцы не ўлічваецца. Пры японскім падліку тэрыторыі звычайна выраўноўваюцца да прамавугольнікаў. Палонныя каменчыкі папярэдне выстаўляюцца на тэрыторыю праціўніка.
  • Паводле правілаў Інга гульня вядзецца з ужываньнем адмысловага камплекту камянёў, у якім зьмяшчаецца 180 белых і 181 чорных камянёў, у чым гульцы пераконваюцца перад пачаткам партыі. Пры заканчэньні гульні, пасьля зьняцьця мёртвых камянёў, кожны з гульцоў выстаўляе каменчыкі на сваю тэрыторыю. Перамогу атрымлівае той гулец, якому не хапіла камянёў для запаўненьня тэрыторыі.

Розныя сыстэмы падліку часам могуць даваць вынік, які будзе адрозьнівацца на адзін пункт.

Форавая гульня[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Традыцыйнае разьмяшчэньне форавых камянёў

У выпадку, калі гуляюць праціўнікі рознага ўзроўню, тады дзеля раўнаваньня сілаў можна гуляць з форай. Гульня на форы лічыцца трэніравальнай і часьцей за ўсё адбываецца паміж настаўнікам і вучнем. Пры гульні з форай слабы з праціўнікаў бярэ чорныя, і перад пачаткам гульні выстаўляе пэўную колькасьць сваіх камянёў на дошку ў спэцыяльныя форавыя пункты. Найменшая фора адказвае проста гульні чорнымі без кампэнсацыі за права першага ходу (комі). Разьмяшчэньне форавых камянёў можа быць фіксаваным або адвольным. Японскія правілы патрабуюць фіксаванага разьмяшчэньня форавых камянёў. Яны зьмяшчаюцца ў пунктах Хосі (вылучаных на гобані кропкамі) — перасячэньнях чацьвёртай і дзясятай вэртыкалей і гарызанталей дошкі, лічачы ад кожнага кута. Правілы задаюць разьмяшчэньне для 2-9 камянёў форы — для большай колькасьці камянёў адмысловых правілаў няма, таму што праз празьмерную розьніцу ў сіле гульцоў турнірныя партыі з такой вялікай форай не праводзяцца. Як правіла, камяні разьмяшчаюцца наступным чынам:

Камянёў форы Разьмяшчэньне
1 Чорныя ходзяць першыя, гульня бяз комі
2 Чорныя камяні ставяцца ў хосі верхняга правага і ніжняга левага кута
3 Дадаюць камень у хосі ніжняга правага кута
4 Чорныя займаюць усе кутавыя хосі
5 Дадаецца камень у цэнтар
6 Камяні ў Хосі кутоў і левага і правага бакоў
7 Дадаецца камень у цэнтар
8 Чорныя займаюць усе пункты хосі, акрамя цэнтра
9 Усе пункты хосі

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ «A Brief History of Go». American Go Association.
  2. ^ «The Game of Go: Speculations on its Origins and Symbolism in Ancient China». American Go Association.
  3. ^ Burton, Watson (April 15, 1992). «The Tso Chuan» (reprint ed.). ISBN 978-0-231-06715-7.
  4. ^ «About the IGF». International Go Federation.
  5. ^ «IGF members». International Go Federation.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Госховішча мультымэдыйных матэрыялаў