Анджэй Тшэбіньскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Анджэй Тшэбіньскі
Andrzej Trzebiński.jpg
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 27 студзеня 1922(1922-01-27)[1][2]
Радгашч, Трошын, Астралэнцкі павет, Мазавецкае ваяводзтва, Польшча
Памёр 12 лістапада 1943(1943-11-12)[1][2] (21 год)
Варшава, Генэрал-губэрнатарства[d], Трэці Райх, Нямецкі райх
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці паэт і літаратурны крытык
Мова польская мова[1]

Анджэй Тшэбіньскі (па-польску: Andrzej Trzebiński; 27 студзеня 1922, Радгашч, Польшча12 лістапада 1943, Варшава) — польскі паэт, драматург, літаратурны крытык і публіцыст з пакаленьня Калюмбаў.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скончыў гімназію імя Тадэвуша Чацкага, у 1940 годзе распачаў навучаньне ў падпольным Варшаўскім унівэрсытэце, дзе вывучаў славістыку і польскую філялёгію. Прафэсара Станіслава Адамчэўскага, які зрабіў на яго вялікі ўплыў, называў сваім першым настаўнікам. Як і многія яго аднагодкі, спалучаў навучаньне з працай (пілавальніка на чыгунцы) і кансьпірацыйнай дзейнасьцю. Ад 1942 году быў зьвязаны з Канфэдэрацыяй народа — польскай падпольнай ваенна-палітычнай арганізацыяй, што дзейнічала ў 1940—1943 гг.

У падпольлі перадусім быў заняты арганізацыяй літаратурнага руху. Браў удзел у выданьні часопіса «Мастацтва і народ» (Sztuka i Naród) ад пачатку яго заснаваньня. Напісаў значную колькасьць праграмных артыкулаў, у якіх фармуляваў задачы літаратуры і месца ў ёй новага пакаленьня творцаў ва ўмовах акупацыі. У пачатку чэрвеня 1943 году стаў галоўным рэдактарам гэтага часопіса, заняўшы месца свайго найбліжэйшага сябра Вацлава Баярскага, сьмяротна параненага падчас ускладаньня вянка на магілу Мікалая Капэрніка — акцыі пратэсту супраць сьвяткаваньня немцамі 400-гадовага юбілею вучонага як прыналежнага да нямецкай нацыі. Быў галоўным рэдактарам «Мастацтва і народа» да свайго арышту 6 лістапада 1943.

Тшэбіньскі — заснавальнік і першы кіраўнік «Культурніцкага руху» (Ruch Kulturowy), які пастуляваў адсутнасьць падзелу на партыі і арганізацыі. Тшэбіньскі быў адным з суаўтараў маніфэсту «Руху», які пабачыў сьвет у № 14-15 «Мастацтва і народа» — у сьнежні 1944 году, праз год пасьля сьмерці паэта.

Як рэдактара «Мастацтва і народа» Тшэбіньскага доўга расшуквалі немцы, але арыштавалі яго не ў сувязі з кансьпірацыйнай дзейнасьцю, а за «незаконныя» абеды ў фабрычнай сталоўцы пад імем Анджэя Яраціньскага, на якія ён ня меў права, бо не працаваў на фабрыцы. Свайго сапраўднага імені Тшэбіньскі не назваў і быў расстраляны ў вулічнай расправе на рагу варшаўскіх вуліцаў Варэцкая і Новы Сьвят.

Анджэю Тшэбіньскаму прысьвечаны мэмуарны аповед Тадэвуша Бароўскага «Партрэт сябра» з цыклю «Экзамен на Гандлёвай».

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Большасьць твораў са спадчыны Тшэбіньскага згарэла падчас Варшаўскага паўстаньня, ацалела ўсяго каля 400 старонак. Гэта вершы, драматычны гратэск «Каб падняць ружу» (у якой аўтар рэалізаваў сваю канцэпцыю драмы, выкладзеную ў артыкуле «Лабараторыя драмы»), фрагмэнты няскончанай фаовесьці «Кветкі з забароненых дрэваў», публіцыстычныя артыкулы і дзёньнік.

Проза[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Драма[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Эсэістыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ а б SNAC — 2010.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]