Леаніла Чарняўская

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Леаніла Чарняўская
Асабістыя зьвесткі
Нарадзілася 16 лістапада 1893(1893-11-16)
Таргуны, Беларусь
Памерла 26 верасьня 1976(1976-09-26) (82 гады)
Ленінград, Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка, СССР
Сужэнец Максім Гарэцкі
Дзеці Галіна Гарэцкая
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці перакладніца і пісьменьніца

Леаніла Усьцінаўна Чарняўская (Гарэцкая) (16 лістапада 1893, Таргуны, Докшыцкі раён26 верасьня 1976, ленінград) — беларускі празаік, перакладчык, пэдагог, жонка клясыка беларускай літаратуры Максіма Гарэцкага.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзілася ў сялянскай сям'і. Скончыла Марыінскую вышэйшую вучэльню ў Вільні ў 1910 годзе. З 1911 да 1918 гады працавала настаўніцай пачатковай школы ў сяле Залесьсе на Дзісеншчыне. У 1919—1923 гадах выкладала беларускую мову ў Віленскай беларускай гімназіі, а ў кастрычніку 1923 году разам з мужам, пісьменьнікам Максімам Гарэцкім, прыехала ў Менск. Потым жыла ў Горках Магілёўскай вобласьці. У 1932 годзе пераехала ў Кіраў (былая Вятка), куды быў высланы муж, працавала выхавацелькай у дзіцячым садку, потым жыла ў гарадзкім пасёлку Пясочня (цяпер г. Кіраў Калускай вобласьці), у Ленінградзе (з 1947 году).

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першая праца выйшла ў 1919 годзе — зборнік «Дзяціныя гульні» (Вільня). Першае апавяданьне «Мікітка» апублікавала ў 1921 годзе (газэта «Наша думка», Вільня). Аўтар чытанкі «Родны край» для 1, 2, 3, 4 года навучаньня (1919, перавыдавалася да 1936 году). Выйшлі кнігі прозы «Апавяданьні», «Валуй — камісар часоў Кераншчыны», «Падарожніца», «Бязьдзетуха» (усе ў 1930), «Апавяданьні» (1983), кнігі для дзяцей «Варка» (1928), «Кот Знайдзён» (1929), «Андрэйка» (1930), «Перамога» (1932), «Лявонка» (1932), «Сталёвы конь» (1933), «Жук» (1960), «Казёл Мэка і Кудла» (1979).

Пераклала на беларускую мову аповесьці В.Забайкальскага «Маленькія чырвонаармейцы» (1931), А.Іркутава «Пан Бергэр падае ў адстаўку» (1931), Я.Хазіна «Барабаншчык рэвалюцыі» (1932), «Апавяданьні старога матросу» С.Заяіцкага (1930), «Рэха» Э.Ажэшкі (Вільня, 1919), «Гісторыю аднаго мядзьведзя» Э.Сэтана-Томпсана (1927), «Бунт Моці-Гёджа» Р.Кіплінга (1927), «Прыгоды Фрыдрыха Крона ў Сярэдняй Эўропе. Расстрэл рабочай моладзі ў Радожыне» Г.Краўса (1932), «Тыля Уленшпігэля» Ш. дэ Кастэра (1934), а для чытанкі «Родны край» — урыўкі з твораў А.Чэхава, А.Серафімовіча, У.Гаршына, Г.Караленкі, Д.Маміна-Сібірака і інш.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Леаніла Усьцінаўна Чарняўская // Беларускія пісьменьнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.
  • Леаніла Усьцінаўна Чарняўская. Кароткі даведнік.Пісьменьнікі савецкай Беларусі.-Мн.: 1984. С.361-362.
  • Леаніла Усьцінаўна Чарняўская.Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва.Т.1.-Мн.: 1984. С. 533.
  • Азгур,З. То, что помнится. - Мн.: 1984. С.29-30.
  • Брыль, Янка. Пасьля лемантара. У кн.: Сёння і памяць. -Мн.: 1985. С. 182, 188-189.
  • Гарэцкая, Галіна. Пра маю маці – Леанілу Чарняўскую// Чарняўская, Леаніла.Казёл Мэка і Кудла. - Мн.: 1979. С.122-126.
  • Гарэцкая, Галіна. Пра маці // ЛіМ. 1983. 18 ліст.
  • Гарэцкая, Галіна. Наша сям’я // Максім Гарэцкі. Успаміны. Артыкулы. Дакумэнты. – Мн.: 1984. С. 21-59.
  • Кенька, М. Талант дабрыні. - Лім. 1984. 11 мая.
  • Ліўшыц, Уладзімір. Жанчына вялікага сэрца і мужнасьці.// Раскопкі вакол Горацкага "Парнаса".- Горкі: 2001. С. 147-154.
  • Шушкевіч,С.П. Душой с родным краем.- Лім. 1968. 22 ліст.
  • Хорсун, С.Шчырасьцю сьветляцца словы.- Полымя. 1983. №12. С.210-211.

Вонкавыя Спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]