Двухдумства

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Двухдумства (па-ангельску: doublethink) — здольнасьць прытрымвацца двух супрацьлеглых перакананьняў адначасова.

Гісторыя слова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тэрмін уведзены Орўэлам у рамане «1984» для пазначэньня дэтэрмінаванага таталітарным грамадзтвам стэрэатыпу, перакручанай нормы, адлюстраванай ў сыстэме гаворкі і моўных выказваньняў; стэрэатыпу, здольнага цьвёрда абумоўліваць паводзіны людзей.

Орўэлл у сваёй антыўтопіі выказаў здагадку, што ў таталітарным грамадзтве будучыні паўстане новая ідэалёґія, якая аб'ядноўвае думку і слова — Навамоўе, якое абслугоўвае «ідэалёґію ангсоца». Сьвятое двухдумства Вялікага Брата рэґулюе ўсе думкі грамадзтва.

Навамоўе грунтуецца на наступных пастулатах:

  • «прававернасьць — стан несьвядомы»
  • «двухдумства… ёсьць бесперапынны ланцуг перамогаў над уласнаю памяцьцю і… заваяваньне рэчаіснасьці»
  • «разбурэньне мовы» трэба для таго, каб «стала немагчымая думка»; гаворка павінна быць «мінімальна завязана на сьвядомасьць»

Двухдумства — своеасаблівая пародыя на паняцьце дыялектыка.[1]

Цытаты з раману «1984»[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тры партыйных лёзунґу ангсоца[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пабудаваныя на паняцьці двухдумства.

  • Вайна ёсьць мір
  • Свабода ёсьць рабства
  • Няведаньне ёсьць сіла

Сэнс двухдумства[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Двухдумства азначае здольнасьць адначасова трымацца двух супярэчных адзін аднаму перакананьняў. Партыйны інтэліґент ведае, у які бок зьмяняць свае ўспаміны; такім чынам, усьведамляе, што махлюе з рэчаіснасьцю; аднак пры дапамозе двухдумства ён запэўнівае сябе, што рэчаіснасьць засталася недатыкальная. Гэты працэс павінен быць сьвядомым, інакш яго не ажыцьцявіш акуратна, але павінен быць і несьвядомым, інакш паўстане адчуванне хлусьні, а значыць, і віны. Двухдумства — душа ангсоцу, паколькі партыя карыстаецца наўмысным зманам, цьвёрда трымаючы курс да сваёй мэты, а гэта патрабуе поўнае сумленнасьці. Казаць сьвядомую хлусьню і адначасова ў яе верыць, забыцца пра любы факт, які стаў нязручным, і выняць яго з забыцьця, ледзь ён ізноў спатрэбіўся, адмаўляць існаваньне аб'ектыўнае рэчаіснасьці і ўлічваць рэчаіснасьць, якую адмаўляеш, — усё гэта абсалютна неабходна. Нават карыстаючыся словам „двухдумства“, неабходна зьвяртацца да двухдумства. Бо, карыстаючыся гэтым словам, ты прызнаеш, што махлюеш з рэчаіснасьцю; яшчэ адзін акт двухдумства — і ты сьцёр гэта ў памяці; і так да бясконцасьці, прычым хлусьня ўвесь час на крок наперадзе праўды. У канчатковым рахунку менавіта дзякуючы двудумству партыі атрымалася (і хто ведае, яшчэ тысячы гадоў можа атрымоўвацца) спыніць ход гісторыі.»

Стаўленьне да апанэнту[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Ва ўжываньні да апанэнта яно азначае звычку бессаромна сьцвярджаць, што чорнае — гэта белае насуперак відавочным фактам. Ва ўжываньні да чальца партыі — добранамерную гатовасьць назваць чорнае белым, калі таго патрабуе партыйная дысцыпліна. Але ня толькі назваць: яшчэ і верыць, што чорнае — гэта белае; больш таго: ведаць, што чорнае — гэта белае, і забыцца, што калісьці ты думаў інакш. Для гэтага патрабуецца бесперапынная пераробка мінулага, якую дазваляе ажыцьцяўляць сыстэма мысьленьня, у сутнасьці якая ахоплівае ўсе астатнія і названая на навамоўі двухдумствам.»

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]