Воўпаўская сынагога

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Славутасьць
Воўпаўская сынагога
Воўпаўская сынагога к. 1920
Воўпаўская сынагога к. 1920
Краіна Рэч Паспалітая
Мястэчка Воўпа
Канфэсія Юдазім
Тып будынка сынагога
Архітэктурны стыль драўлянае дойлідзтва
Дата заснаваньня пачатак XVIII стагодзьдзя
Дата скасаваньня 1941—1944
Стан зьнішчаная
Commons-logo.svg Воўпаўская сынагога на Вікісховішчы

Во́ўпаўская сынаго́га — колішняя сынагога ў мястэчку Воўпа (цяпер на тэрыторыі Беларусі), адна з найпрыгажэйшых у Рэчы Паспалітай[1] і Ўсходняй Эўропе[2], шэдэўр драўлянага дойлідзтва[3].

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сынагога пабудаваная ў першай палове XVIII стагодзьдзя, пасьля некалькі разоў нязначна дабудоўвалася[4] У 1929 року будынак быў занесены ў сьпіс польскіх культурных славутасьцяў[4]. У Другую сусьветную вайну спалены нацыстамі[4].

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Біма Воўпаўскай сынагогі (1845)

Галоўная заля мела памер 13 × 12,80 м з купалападобнай стольлю, апісанай гісторыкамі мастацтва Марыяй і Казімерам Пяхоткамі «найбольш уражваючай з усіх вядомых драўляных столяў у Эўропе»[5]. Гэта тлумачыцца таксама і тым, што хрысьціянам не забаранялася будаваць з цэглы і каменьня, таму падобныя эўрапейскія пабудовы з дрэва сустракаюцца рэдка.

Вышыня муроў асноўнае залі складала 7,2 м. Скляпеньні ўзвышаліся на 14 мэтраў, падзеленыя арнамэнтаванымі балюстрадамі на тры ярусы. Кожны ярус складаўся зь некалькіх закручаных сэкцыяў, аблямаваных драўлянымі панэлямі, якія складалі купалападобныя скляпеньні. Купал падтрымліваўся чатырма драўлянымі калёнамі, якія атачалі біму, і тросамі ўверсе[4].

Каўчэг Запавету ўяўляў сабой штукарскі зробленую, шмат’ярусную пушку з разьбою і размаляваную, з калёнамі, барэльефамі-мэнорамі, вазамі, россыпамі кветак, вежамі, скрыжалямі дзесяці прыказаньняў і арлом[4].

На пачатку XIX стагодзьдзя купалападобныя скляпеньні былі пафарбаваныя ў цёмна-сапфіравы колер, укрыты «бліскучымі» залатымі зоркамі. Сьцены былі пафарбаваныя ў простым трамплей(fr)-стылі дзеля падабенства з клясычнымі мураванымі будынкамі[4].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Генадзь Семянчук. Воўпа // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 141.
  2. ^ Carol Herselle Krinsky. Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning. — Dover Publications Inc., 1996. — С. 225.
  3. ^ Thomas C. Hubka. Resplendent Synagogue: Architecture and Worship in an Eighteenth Century Polish Community. — Brandeis University Press, 2003. — С. 63.
  4. ^ а б в г д е Maria and Kazimierz Piechotka. Heaven’s Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth. — Warsaw: Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, 2004. — С. 362—370.
  5. ^ Maria and Kazimierz Piechotka. Heaven’s Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth. — Warsaw: Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, 2004. — С. 64.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Воўпаўская сынагогасховішча мультымэдыйных матэрыялаў