Волга-Данскі канал

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Волга-Данскі канал

Волга-Данскі суднаходны канал імя У. І. Леніна — канал у Валгаградзкай вобласьці Расеі. Злучае раку Волгу каля гораду Валгаграду з ракой Дон каля гораду Калач-на-Доне. Адкрыты ў 1952 годзе. Даўжыня 101 км, зь іх 45 км праходзяць па вадасховішчах. Глыбіня ня менш за 3,5 м. 13 шлюзаў. Па канале праходзіць грузапасажырскія лініі і турысцкія маршруты.

Гісторыя будоўлі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да 1917 году было створана звыш 30 праектаў злучэньня Волгі з Донам. Аднак ні аднаму з іх не наканавана было спраўдзіцца: супраціў аказвалі прыватныя ўладальнікі чыгункі. Акрамя таго, нават калі б канал быў пабудаваны, рух судоў па ім магло быць толькі ў вясновы час, калі ракі былі паўнаводнымі. Без поўнай рэканструкцыі рэк аб паўнавартаснай навігацыі не магло быць і гаворкі. Вялікі ўклад у збудаваньне канала зробленыя Нестарам Пузырэўскім працамі па вывучэньню міжрэчча Волгі і Дона і выбару шляху для будучага каналу.

У 1920 годзе па пляне ДКЭЛРА ўурад краіны вярнуўся да пытаньня стварэньня каналу. Аднак праект будаўніцтва быў створаны толькі ў сярэдзіне 1930-х гадоў. Рэалізаваць яго перашкодзіла Вялікая Айчынная вайна. Працы аднавіліся пасьля заканчэньня Сталінградзкай бітвы, у 1943 годзе. Працамі на трасе канала кіраваў Сяргей Жук, пад кіраўніцтвам якога ўжо былі спраектаваны і пабудаваны Беламорска-Балтыйскі канал і канал Масква - Волга. У лютым 1948 г., пасьля зацьвярджэньня схемы Волга-Данскога комплексу на пасяджэньні Савету Міністраў СССР, пачаліся зямельныя працы. Кіраваў будаўніцтвам у пэрыяд з сакавіка 1948 па сакавік 1949 году Карп Паўлаў - былы начальнік "Дальстрою».

У 1948 годзе ўлады набіралі рабочых па ўсёй краіне, запрашалі выпускнікоў ВНУ і тэхнікумаў, дэмабілізаваных вайскоўцаў. Вольнанаёмных рабочых было каля 700 тысяч чалавек. У будаўніцтве прымалі ўдзел ваеннапалонныя немцы, якіх было каля 100 тысяч [1], і савецкія зьняволеныя колькасьцю звыш 100 тысяч чалавек. Большасьць апошніх былі асуджаныя за дробныя крадзяжы, хуліганства і махлярства, але былі і рэцыдывісты, і палітвязьні[2]. Вязьні былі занятыя на тых жа працах, што і звычайныя будаўнікі, часам брыгады былі зьмешанымі. На будоўлі адзін дзень працы зьняволенага залічваўся за два-тры. Гэта вяло да датэрміновых вызваленьняў, напрыклад, толькі тых, што працавалі на Цымлянскім гідравузьле датэрмінова былі вызваленыя 26 тысяч чалавек[2].

Тры тысячы з датэрмінова вызваленых былі адзначаны ўзнагародамі, 15 зь іх - ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга [2].

Агулам пасьля заканчэньня будаўніцтва рознымі ордэнамі былі ўзнагароджаны: ордэнам «Знак Пашаны» - 964 чалавека, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга - 661 чалавек, ордэнам Чырвонай зоркі - 295 чалавек, ордэнам Леніна - 122 чалавекі, званьнем Героя Сацыялістычнай Працы з уручэньнем ордэна Леніна і залатога мэдаля «Серп і Молат» - 12 чалавек[3].

Падчас будаўніцтва было выкапана 150 млн м³ зямлі і выкладзена 3 млн м³ бэтону. У работах было задзейнічана 8000 машын і мэханізмаў: крочачыя і шматкаўшавыя экскаватары, землярыйныя снарады, скрэпэры, бульдозэры, самазвалы.

31 траўня 1952 году паміж 1-м і 2-м шлюзамі зьліліся воды Волгі і Дону. З 1 чэрвеня па канале ўжо пачаўся рух суднаў. 27 ліпеня 1952 году каналу было прысвоена імя Леніна. Тады ж у першага шлюза (з боку Волгі) быў адкрыты помнік Сталіну (пазьней зьнесены, а на пастамэнце усталяваны помнік Леніну).

Мапа[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Схема канала Волга-Дон

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў і інш. — Менск: БелЭн., 1997. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0090-0
  • С. В. Бернштейн-Коган. Волго-Дон. Историко-географический очерк. Издательство АН СССР: Москва, 1954.
  • Н. И. Бусленко. Волго-Дон: слияние вод. Историко-экономические, социально-политические очерки строительства Волго-Донского канала, Цимлянского гидроузла и ирригационных систем Юго-Востока России. Документы. Комментарии. Мемуары. Беллетристика. В 5 кн. Ростов-на-Дону, 2011.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Волга-Данскі каналсховішча мультымэдыйных матэрыялаў