Жыць

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Sito
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Іншыя формы
Варыянт(ы) Зыд, Зыдзь, Зыць, Сіць, Сідзь, Жыд
Зьвязаныя імёны Жыдзейка, Сіціла, Жыдавін, Сыдэр, Жытмунт
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Жыць»

Жыць (Зыць, Сіць), Зыд (Зыдзь, Сідзь, Жыд) — мужчынскае імя.

Паходжаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Імёны ліцьвінаў

Сіта або Сіда (Sito, Sido[1]) — імя германскага паходжаньня[2]. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) паходзіць ад гоцкага sidus 'звычай, нораў'[3][4]. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Жыдзейка (Сядзейка), Сіціла (Жыдзель, Шытыла, Сяціла), Жыдавін, Сыдэр, Жытмунт. Адзначаліся германскія імёны Sidicho (Siedeck), Sitil (Sidila, Siedel), Sidewine, Sidierius, Sidimund[a].

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zydel (Zydyl, Sidel, Sidil), Zydelin (Zydylin, Sydylin, Sidilin), Żydmar (Zydmar, Sidmar)[9].

У Прусіі бытавала імя Sydder / Szydar[b] (1398 і 1402 гады)[11].

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Жыдзіла (Жидила), Жыдзена[c] (Жидена) і Жытабуд[d] (Житобудъ)[12].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: людемъ нашимъ Мерецъкого повета… а Петру Ситевичу (люты 1510 году)[13]; чоловеков тяглых у Бирштанском повете, на имя Житя Бутеневича (19 траўня 1513 году)[14]; Жидъ з братом Болтромеемъ (1528 год)[15]; боярына земли Жомойтъское, волости Тоньдякгольское Петра Жытовича… тотъ боярын Петръ Жытовичъ (20 верасьня 1542 году)[16]; Micz Zydziewicz… Miliss Zydziewicz… Januss Zydziewicz… Niewier Zydowic (1558 год)[17]; боярынъ господаръский радуньский Матысъ Жыдовичъ (30 верасьня 1561 году)[18]; Staniel Żytowicz (1561 год)[19]; Zydyszki… Sidziewicze (1744 год)[20]; Sidewicz Simon (1922 год)[21][e].

Носьбіты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На 1906 год існавала вёска Жыцешкі ў Люцынскім павеце Віцебскай губэрні[28]

На 1909 год існаваў засьценак Сідзевічы ў Менскім павеце Менскай губэрні[29].

На гістарычнай Ковеншчыне існуе вёска Жытавішкі.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Таксама адзначаліся германскія імёны Sitagellus (Sita-gellus)[5], Sidgot (Sid-got)[6], Sidumann (Sidu-mann)[7], Sitividis (Siti-vidis)[8]
  2. ^ Адзначалася старажытнае германскае імя Sidierius (Seederius)[10]
  3. ^ Адзначалася старажытнае германскае імя Sittin[2]
  4. ^ Адзначалася старажытнае германскае імя Sitipoto[2]
  5. ^ Таксама:
    • Зыдан (адзначалася германскае імя Sithuni[22]): Zydany (1744 год)[23];
    • Жыдзівіл: в Жижморъском волости десяти чоловеков… а Римовида Жидивиловича (14 кастрычніка 1494 году)[24];
    • Жытаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Sidoldus[1]): въ Высокодворскомъ повете… людеи наших тяглых… а Юшъка Житовътовича (29 траўня 1511 году)[25], pana Kazimierza Żytowta (5 кастрычніка 1765 году)[26]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 197.
  2. ^ а б в Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 1315.
  3. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 196.
  4. ^ Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 198.
  5. ^ Colección Fuentes y estudios de historia leonesa. 64. — Léon, 1969. P. 219—220.
  6. ^ Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 574.
  7. ^ Reaney P. H., Wilson R. M. A Dictionary of English Surnames. — London and New York, 1991. P. 2278.
  8. ^ Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 96.
  9. ^ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 241—242.
  10. ^ Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 196.
  11. ^ Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 91.
  12. ^ Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 739.
  13. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 25 (1387—1546). — Vilnius, 1998. P. 96.
  14. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 9 (1511—1518). — Vilnius, 2002. P. 131.
  15. ^ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 91.
  16. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 225 (6) (1528—1547). — Vilnius, 1995. P. 240.
  17. ^ Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. С. 325, 334, 400.
  18. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 249 (35) (1554—1568). — Vilnius, 2018. P. 138.
  19. ^ Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 123.
  20. ^ Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.
  21. ^ Catalogus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1922. — Vilnae, 1922. P. 117.
  22. ^ Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund, 1962. S. 153.
  23. ^ Diecezja Wileńska, 1744, Pawet, 20 лютага 2011 г.
  24. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 6 (1494—1506). — Vilnius, 2007. P. 105—106.
  25. ^ Lietuvos Metrika. Knyga 8 (1499—1514). — Vilnius, 1995. P. 446.
  26. ^ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. С. 396.
  27. ^ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 405—406.
  28. ^ Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 252.
  29. ^ Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 182.