Сьпіс смаленскіх князёў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Асноўны артыкул: Смаленскае княства

Смале́нскае кня́ства — княства ў складзе Кіеўскай Русі, затым самастойнае, існавала да 1404 году, калі было ўключана ў склад Вялікага Княства Літоўскага.

Першы вядомы смаленскі князь — Станіслаў Уладзімеравіч, малодшы сын вялікага князя кіеўскага Ўладзімера Сьвятаслававіча, знаходзіўся на смаленскім княжаньні пры жыцьці бацькі. У 1050-я гады на смаленскім стальцы княжылі малодшыя сыны Яраслава Мудрага, у 1070-я — унук Яраслава Ўладзімер Манамах. Пачынаючы з 1090-х гадоў Смаленск становіцца пастаянным месцам княжаньня. Да 1125 году (з кароткім перапынкам) ім кіруюць сыны Ўладзімера Манамаха. У 1125 годзе князем стаў унук Манамаха Расьціслаў Мсьціславіч. Ён і яго нашчадкі кіравалі Смаленскім княствам да поўнай страты княствам самастойнасьці напачатку XV стагодзьдзя.

Ніжэй прыведзены максымальна поўны сьпіс князёў за ўвесь час існаваньня Смаленскага княства.

Смаленск у складзе Кіеўскай Русі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гады княжаньня ў Смаленску Партрэт Імя Гады жыцьця Паходжаньне Заўвагі
1 каля 988 ці каля 1010 — раней 1015
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Станіслаў Уладзімеравіч (984/987 — да 1015) сын вялікага князя кіеўскага Уладзімера Сьвятаславіча
2 1054—1056/1057
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Вячаслаў Яраславіч (1033/1036—1056/1057) сын вялікага князя кіеўскага Яраслава Мудрага атрымаў Смаленскае княства пасьля сьмерці бацькі
3 1056/1057—1060
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Ігар Яраславіч (1033/1036—1060) сын вялікага князя кіеўскага Яраслава Мудрага успадкоўваў Смаленск пасьля сьмерці брата Вячаслава, раней — князь уладзімера-валынскі
4 1073—1078
Vladimir-II-Vsevolodovich Monomakh.jpg
Уладзімер Усеваладавіч Манамах (1053—1125) унук Яраслава Мудрага, сын пераяслаўскага князя Усевалада Яраславіча атрымаў Смаленск пасьля выгнаньня з Кіева князя Ізяслава і перамяшчэньня Усевалада на княжаньне ў Чарнігаў; пазьней чарнігаўскі, пераяслаўскі князь, вялікі князь кіеўскі
5 каля 1093—1095
Mstislav I of Kiev (Tsarskiy titulyarnik).jpg
Мсьціслаў Уладзімеравіч (1076—1132) унук Усевалада Яраславіча, сын пераяслаўскага князя Уладзімера Манамаха пасаджаны ў Смаленск бацькам; раней князь наўгародзкі, растоўскі; пазьней — растоўскі, наўгародзкі, белгарадзкі, вялікі князь кіеўскі
6 1095
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Ізяслаў Уладзімеравіч (? — 1096) унук Усевалада Яраславіча, сын пераяслаўскага князя Уладзімера Манамаха перакладзены ў Смаленск наўзамен брата Мсьціслава; раней князь курскі, пазьней — мурамскі
7 1095—1097
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Давыд Сьвятаславіч (каля 1050—1123) унук Яраслава Мудрага, сын вялікага князя кіеўскага Сьвятаслава Яраславіча заняў Смаленск, выгнаўшы зь яго князя Ізяслава; раней князь пераяслаўскі, мурамскі, наўгародзкі; пазьней — чарнігаўскі
8 1097—1113 (магчыма, былі суправіцелямі ці зьмянялі адзін аднаго)
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Сьвятаслаў Уладзімеравіч (? — 1114) унук Усевалада Яраславіча, сын пераяслаўскага князя Уладзімера Манамаха пазьней князь пераяслаўскі
9
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Яраполк Уладзімеравіч (1082—1139) унук Усевалада Яраславіча, сын пераяслаўскага князя Уладзімера Манамаха пазьней князь пераяслаўскі, вялікі князь кіеўскі
10 1113—1127[1]
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Вячаслаў Уладзімеравіч (каля 1083—1154) унук Усевалада Яраславіча, сын вялікага князя кіеўскага Уладзімера Манамаха атрымаў у спадчыну Смаленск ад брата Сьвятаслава; пазьней князь тураўскі, пераяслаўскі, перасопніцкі, вышгарадзкі, вялікі князь кіеўскі

Дынастыя Расьціславічаў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гады княжаньня ў Смаленску Партрэт Імя Гады жыцьця Паходжаньне Заўвагі
11 1127—1159
Rostislav Mstislavich.jpg
Расьціслаў Мсьціславіч (каля 1108—1167) сын вялікага князя кіеўскага Мсьціслава Уладзімеравіча адначасова князь наўгародзкі і вялікі князь кіеўскі (1054—1055), пазьней вялікі князь кіеўскі (1159—1167)
12 1159—1171
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Раман Расьціславіч
(першае княжаньне)
(? — 1180) сын Расьціслава Мсьціславіча пазьней вялікі князь кіеўскі (1171—1172)
13 1171—1172
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Яраполк Раманавіч
(першае княжаньне)
(? — пасьля 1177) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Рамана Расьціславіча
14 1172—1174
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Раман Расьціславіч
(другое княжаньне)
(? — 1180) сын Расьціслава Мсьціславіча пазьней вялікі князь кіеўскі (1174—1176)
15 1174—1175
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Яраполк Раманавіч
(другое княжаньне)
(? — пасьля 1177) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Рамана Расьціславіча пазьней князь трыпольскі
16 1175—1176
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Мсьціслаў Расьціславіч Храбры (? — 1180) сын Расьціслава Мсьціславіча раней князь белгарадзкі, пазьней — князь наўгародзкі
17 1176—1180
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Раман Расьціславіч
(трэцяе княжаньне)
(? — 1180) сын Расьціслава Мсьціславіча адначасова князь наўгародзкі
18 1180—1197
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Давыд Расьціславіч (1140—1197) сын Расьціслава Мсьціславіча раней князь наўгародзкі, таржокскі, віцебскі, вышгарадзкі
19 1197—1213/1214
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Мсьціслаў Раманавіч Стары (? — 1223) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Рамана Расьціславіча раней князь пскоўскі, белгарадзкі, пазьней — вялікі князь кіеўскі (1213/1214—1223)
20 1213/1214—1219
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Уладзімер Рурыкавіч (1187—1239) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Рурыка Расьціславіча раней князь пераяслаўскі пазьней — князь оўруцкі, вялікі князь кіеўскі (1223—1235, 1235—1239)
21 1219—1230
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Мсьціслаў Давыдавіч (1193—1230) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Давыда Расьціславіча
22 1230—1232
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Расьціслаў Мсьціславіч (? — пасьля 1239) унук Давыда Расьціславіча, сын Мсьціслава Давыдавіча пазьней вялікі князь кіеўскі (1239)
23 1232—1238/1239
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Сьвятаслаў Мсьціславіч (? — ?) унук Рамана Расьціславіча, сын Мсьціслава Раманавіча Старога раней князь наўгародзкі, полацкі
24 1238/1239—1249
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Усевалад Мсьціславіч (? — 1249) унук Рамана Расьціславіча, сын Мсьціслава Раманавіча Старога раней князь пскоўскі, наўгародзкі
25 1249—1278
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Глеб Расьціславіч (? — 1278) унук Мсьціслава Давыдавіча, сын Расьціслава Мсьціславіча
26 1278—1279
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Міхаіл Расьціславіч (? — 1279) унук Мсьціслава Давыдавіча, сын Расьціслава Мсьціславіча раней князь мсьціслаўскі
27 1279/1280—1297
Fyodorstratelate.jpg
Фёдар Расьціславіч Чорны (1233/1240 — 1299) унук Мсьціслава Давыдавіча, сын Расьціслава Мсьціславіча адначасова князь яраслаўскі, мажайскі
28 1297—1313
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Аляксандар Глебавіч Смаленскі (? — 1313) унук Расьціслава Мсьціславіча, сын Глеба Расьціславіча раней князь мсьціслаўскі
29 1313—1359
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Іван Аляксандравіч (? — 1359) унук Глеба Расьціславіча, сын Аляксандра Глебавіча
30 1359—1386
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Сьвятаслаў Іванавіч (? — 1386) унук Аляксандра Глебавіча, сын Івана Аляксандравіча
31 1386/1387—1392
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Юры Сьвятаславіч
(першае княжаньне)
(? — 1407) унук Івана Аляксандравіча, сын Сьвятаслава Іванавіча
32 1392—1395
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Глеб Сьвятаславіч (каля 1355—1399) унук Івана Аляксандравіча, сын Сьвятаслава Іванавіча
33 1395—1401
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Раман Міхайлавіч Маладой (? — 1401) з чарнігаўскіх князёў, пляменьнік Івана Аляксандравіча раней князь бранскі і чарнігаўскі; пасаджаны ў Смаленск вялікім князем літоўскім Вітаўтам у якасьці намесьніка
34 1401—1404
Coat of Arms of Principality of Smolensk.png
Юры Сьвятаславіч
(другое княжаньне)
(? — 1407) унук Івана Аляксандравіча, сын Сьвятаслава Іванавіча

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ У В. М. Тацішчава згадваецца таксама Глеб Уладзімеравіч, які трымаў Смаленскую зямлю з 1113 году сумесна з братам Вячаславам, а ў 1118 годзе стаў пераяслаўскім князем. Існаваньне князя Глеба прызнаецца не ўсімі гісторыкамі.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Кузьмин А. В. Князья Можайска и судьба их владений в XIII—XIV в.: Из истории Смоленской земли // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. — 2004. — № 4 (18).
  • Веселовский С. Б. Всеволожи-Заболотские // Веселовский С. Б. Исьсьледования по истории класса служилых землевладельцев. — М., 1969. — С. 331—358.
  • Веселовский С. Б. Смоленские князья [Фоминские, Полевы, Еропкины, Порховские] // Веселовский С. Б. Исьсьледования по истории класса служилых землевладельцев. — М., 1969. — С. 359—373.
  • Веселовский С. Б. Монастыревы // Веселовский С. Б. Исьсьледования по истории класса служилых землевладельцев. — М., 1969. — С. 374—396.
  • Любимов С. В. Жижемские // Любимов С. В. Опыт исторических родословий: Гундоровы, Жижемские, Несвицкие, Сибирские, Зотовы и Остерманы. — Пг., 1915. — С. 14—34. (Присутствуют ошибки и сбои в поколениях).
  • Рапов О. М. Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в. — М., 1977.