Калечыцы (шляхецкі род)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Герб «Котвіч»

Калечыцы (польск. Kaleczyc, рас. Калечиц), Калечыцы-Каліцкія, Калячыцкія — беларускі шляхецкі род, вядомы з 16 стагодзьдзя ў Наваградзкім і Менскім ваяводзтвах ВКЛ. Асноўная частка роду з канца 16 ст. жыла на землях Койданаўскага графства ў Менскім павеце.

Даводзілі свае шляхецкае паходжаньне ў Менскім ніжнім земскім судзе да 1817 г. (прадстаўлялі тры дакумэнты), матэрыялаў суду не захавалася. 2 красавіка 1859 году адна галіна роду была далучана да роду Каліцкіх гербу Котвіч Віленскай губэрні, зацьверджаных у дваранстве ўказам паводле Герольдыі 30.04.1837 за №4201 і была ўнесена ў I частку РК Ковенскае губэрні. Зацьверджана Ўказам Сэнату №5426 14.06.1860 г.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Род паходзіць зь зямянскага сяла Калечыцы Дзяляціцкай воласьці Наваградзкага ваяводзтва і, верагодна, зьяўляецца галіной шматлікага беларускага роду Сасінаў-Калячыцкіх .

З канца XVI ст. частка роду асела ў Койданаўскім графстве кн. Радзівілаў. У інвэнтары графства 1588-89 г сустракаюцца служкі лістовыя (баяры замкавыя) Раман і Якім Калечычы на дзьвюх валоках сяла Макаўчыцы. У далейшым прадстаўнікі роду жылі ў Макаўчыцах на чыншавай і вольнай зямлі, у мястэчку Койданава і яго ваколіцах. Іншыя галіны жылі ў Наваградзкім павеце ў Калечыцах і іншых засьценках Дзяляціцкай воласьці.

У 18 ст. род жыў у мястэчку Койданава, вёсках і засьценках Макаўчыцы, Загарадзьзе, Абрамаўшчына, Леднікі, Цяўлава, Воўка, Уса, Пяткевічы, Дабрынёва, Плевакі, Лісі Вугал і інш.

У лютым 1787 г. пад актам лаўдуму Менскага ваяводзтва падпісаўся Якуб Калячыцкі зь Пяткевіч. На грамнічных сойміках 1787 г. вырашаліся пытаньні выбараў дэпутатаў, судзьдзяў Галоўнага Трыбунала, пацьверджаньня прывілеяў на ўрады абывацелям Менскага ваяводзтва, а таксама быў абраны на пасаду старосты менскага Міхал Геранім Бжастоўскі. 

У лютым 1789 г. на грамнічным сойміку Пётр і Станіслаў Калечыцы зь Пяткевіч ў ліку «абывацеляў рыцарства і шляхты ваяводства Менскага» падпісалі акт Suffragia Votorum аб абраньні на пасаду менскага земскага судзьдзі пана Ігнація Дашкевіча, які быў унесены ў актавыя кнігі Менскага земскага суда 11.02.1789 г. харужым менскім і віцэ-маршалкам Галоўнага Трыбунала ВКЛ Стэфанам зь Яксаў Быкоўскім.

У XIX—XX стагодзьдзях значная частка роду ўваходзіла ў падатковыя станы і жыла ў койданаўскай і станькаўскай валасьцях Менскага павету. Асобныя галіны жылі ў Менску, Пецярбургу, Маскве, дзе іх прадстаўнікі ўвайшлі ў склад чыноўніцтва і дробных служачых.

У 18-пач.20 ст. прадстаўнікі роду бралі шлюб з шляхтай з наступных родаў: Філіповіч, Ёдка, Бялыніцкі-Біруля, Дашкевіч, Шаціла, Вароніч, Некраш, Шабуня, Камароўскі, Юрэвіч, Урублеўскі, Пірагоўскі, Беняш-Крывец, Марціноўскі, Луцэвіч, Якубоўскі, Шпілеўскі, Дзядзюля, Каржанеўскі, Бакіноўскі, Паўлоўскі, Загароўскі, Паўлюць і інш.

Веравызнанне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У канцы XVI-пач. XVII ст. род быў, верагодна, кальвінскага веравызнаньня (прыхаджане кальвінскіх збораў у Дзяляцічах, Уселюбе і Койданаве). Так, у распараджэньні Крыштофа Радзівіла ў пачатку ХVII ст. зьмяшчаецца патрабаваньне да зямян, мяшчан і падданых, каб наведвалі ўселюбскі кальвінскі збор.

Ад 1-й паловы XVIII ст. прадстаўнікі койданаўскай галіны хадзілі ў койданаўскаю ўніяцкую царкву, койданаўскі рыма-каталіцкі касьцёл і станькаўскую ўніяцкую царкву; навагародзкай галіны — прыхаджане ўселюбскага касьцёла.

Генэтычныя дасьледваньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Згодна з вынікамі дасьледваньня ДНК, праведзенага кампаніяй Family Tree DNA (ЗША), нашчадкі галін роду з засьценкаў Пяткевічы і Дабрынёва маюць вынік — I2a P37.2 М 423-DinS, тыповы для харват і сэрбаў. Выяўлена генэтычная роднасьць у часы раньняга і клясычнага сярэднявечча з наступнымі родамі дзяржаваў Балканскага паўвострава: Рукавіна-Ўладміравіч, Накіч, Зорыч, Дарабаш, Франіч, Крыжыч. Сярод польскіх родаў найбліжэйшымі генэтычнымі родзічамі зьяўляюцца Чапліцкія і Відаўскія.

Вядомыя прадстаўнікі роду[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў Ф. 1343-воп. 23-Справа 518- Справа аб дваранскім паходжаньні роду Калечыцаў-Каліцкіх.
  • НГАБ КМФ5-1 Калекцыя мікрафільмаў
  • НГАБ Ф.937 Воп. 4
  • НГАБ Ф.299-Воп.2-Справа 327 «Справа аб прашэньні вольных хлебаробаў маёнтка Станькава не пераводзіць у сялянскі аклад, а пакінуць у папярэднім становішчы, 1817 г.»
  • Y-DNA Haplogroup I2a Project
  • НГАБ Ф. 1769 Воп.1 Справа 20 «Актавая кніга менскага земскага суда 1789 г.»
  • Аддзел рукапісаў бібліятэкі Акадэміі навук Літвы Фонд 40 Справа 200
  • Сьпіс шляхецкіх родаў
  • Дасьледчы праект «ДНК-генэалёгія беларускай шляхты»