Два д'яўлы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Два д’яўлы»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Два д'яўлы
Жанр: паэма
Аўтар: Канстанцін Вераніцын
Мова арыгіналу: беларуская
Год напісаньня: 1860
Публікацыя: 6 чэрвеня 1986

«Два д'яўлы» — сатырычная паэма Канстанціна Вераніцына, напісаная ў 1860 годзе і ўпершыню апублікаваная 6 чэрвеня 1986. Зьмест паэмы востра асуджае распаўсюджаную сацыяльную праблему п'янства.

Перадгісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паэма «Два д'яўлы» зьяўляецца аўтарскай інтэрпрэтацыяй рэальных падзеяў на беларуска-летувіскіх губэрнях 50-х гг. XIX ст. У тагачаснай Расейскай імпэрыі існавала дзяржаўная манаполія на продаж гарэлкі. Спойваньне народа прыносіла каласальныя прыбыткі як дзяржаве, так і дробным гандлярам-арандарам корчмаў і шынкоў. «Рандары» стараліся рознымі спосабамі схіліць людзей да п'янства, памяншаючы цану напояў, абавязваючы купляць толькі ў сваіх крамах, даючы алькаголь у крэдыт і г. д. Такая практыка выклікала моцны пратэст інтэлегенцыі і сялянаў, што вылілася ў т. зв. «руху цьвярозасьці», які пагражаў казьне вялікімі стратамі і быў варожа сустрэты тагачаснымі ўладамі.

У гэтым кантэксьце «Два д'яўлы» зьяўляюцца выдатнай сатырай на віцебскіх адкупшчыкаў, якія акурат у гэты момант панізілі цану на гарэлку, каб любымі спосабамі прывабіць народ да шынка. Віцебску супрацьпастаўляецца Горадня, дзе рух цьвярозасьці быў больш пасьпяховым.

Сюжэт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзеяньне паэмы адбываецца ва ўсходніх і заходніх кропках Беларусі. Каб спакусіць добрых людзей піць алкаголь і тым самым губіць чалавечыя душы, сатана паслаў аднаго чорта ў Віцебск і другога ў Горадню, якія празь некаторы час сустракаюцца. Гарадзенскі чорт прыходзіць засмучаны і прыгнечаны цьвёрдасьцю і непахіснасьцю гародзенцаў у сваім рашэньні пачаць новае, цьвярозае жыцьцё. Ён ня выканаў сваёй сатанінскай задачы, да таго ж яго там, у Горадні, моцна пабілі. Віцебскі чорт, наадварот, сьвяткуе перамогу — яму ўдалося дамагчыся свайго: віцябчане неадступна спойваюцца.

Паэма сканчаецца тым, што віцебскі чорт зьлітаваўся над сваім няўдалым гарадзенскім калегай і ўзяў яго сабе ў памочнікі. Абодва нячысьцікі пасьля абмену інфармацыяй і прынятага рашэньня схаваліся ў канцы паэмы пад вядомым у тагачасным Віцебску сваёй кепскай славай Задунаўскім мосьце.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Гісторыя беларускай літаратуры: XIX — пач. XX ст.: Падруч. для філ. фак. пед ВНУ / Т.Э. Багдановіч, У.В. Гніламёдаў, Л.С. Голубеваі інш; Пад агул. рэд. М.А. Лазарука, А.А. Семяновіча. — 2-е выд., дапрац. — Мн.: Выш. шк., 1998.
  • Вераніцын Канстанцін. Тарас на Парнасе. Паэмы / Уклад. з тэкст. падрыхт. і камент. Юрыя Пацюпы, прадм. Язэпа Янушкевіча. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2009.
  • Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў у двух тамах. Том 2. Новая літаратура : другая палова XVIII--XIX стагоддзе. — Мінск: «Беларуская навука», 2007.