Арыстафан

Арыстафан
Дата нараджэньня	каля 445 да н. э.
Месца нараджэньня	Старажытныя Атэны[d]
Дата сьмерці	385 да н. э.[…]
Месца сьмерці	Старажытныя Атэны[d]
Занятак	камэдыёграф, драматург, паэт, пісьменьнік
Навуковая сфэра	літаратура і драма
Жанры	камэдыя
Бацька	Philippus[d]
Дзеці	Araros[d]
Арыстафан у Вікісховішчы

Арыстафан.

Арыстафа́н (па-грэцку: Ἀριστοφάνης; 466 да н. э. — 385 да н. э.) — старажытнагрэцкі камэдыёграф. Яго творы мелі вострыя грамадзкія і палітычныя акцэнты. У іх апісана жыцьцё старажытных Атэнаў. Сам Арыстафан быў праціўнікам багацьця і абаронцам агульнаграмадзкіх каштоўнасьцяў, а таксама правоў звычайных людзей.

Першую сваю камэдыю Арыстафан паставіў у 427 годзе да н. э., пад чужым імем. У наступным годзе ён высьмяяў у камэдыі «Бабіляняне» атэняніна Кляёна, які абвінаваціў Арыстафана ў тым што ён выставіў у непрыглядным выглядзе палітыку Атэнаў, а празь некаторы час Кляён высунуў абвінавачваньне ў пазазаконным прысваеньні атэнскага грамадзянства. Як кажуць, Арыстафан абараняўся перад судом вершамі Гамэра. Арыстафан адпомсьціў Кліёну, высьмяяўшы яго ў камэдыі «Вершнікі». Аднак уплыў Кліёна ў Атэнах быў вельмі значны і акторы адмаўляліся браць гэтую ролю. Ніхто не згаджаўся нават зрабіць маску, падобную на Кліёна, і Арыстафан сам граў гэту ролю, размаляваўшы свой твар.

Зь яго 45 твораў да нашых дзён дайшлі толькі 11:

• «Ахарняне»,
• «Вершнікі»,
• «Аблокі»,
• «Восы»,
• «Мір»,
• «Птушкі»,
• «Люсістрата»,
• «Жанчыны на сьвяце Тэсмасфорый»,
• «Жабы»,
• «Жанчыны на народным сходзе»,

• «Плутас».

Камэдыі «Жабы» і «Лісыстрата» на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

Беларускія пераклады

• Арыстафан. Жабы. (Урывак). Пераклаў са старагрэцкай Лявон Баршчэўскі. // Крыніца : Штомесячны літаратурна-кулытуралягічны часопіс. — 1999. — № 9 (55). — С. 107, 130—155.
• Старагрэцкая драматургія: Эсхіл — Персы; Прыкуты Праметэй. Сафокл — Эдып-цар; Антыгона. Эўрыпід — Бакханкі. Арыстафан — Люсістрата; Жабы. Менандр — Адлюднік / пераклад са старагрэцкай: прадмова А. Жлуткі; камэнтар: Л. Баршчэўскі. — Менск: Зьміцер Колас, 2020. — С. —. — 455 с. — (Драматургі свету). — 99 ас. — ISBN 978-985-23-0088-9

Літаратура

• Алесь Жлутка. Арыстафанавы «Жабы» — драма жыцця і смерці ў атэнскім тзатры Дыёніса. // Крыніца : Штомесячны літаратурна-кулытуралягічны часопіс. — 1999. — № 9 (55). — С. 108—129.
• Ратабыльская, Таццяна Анатольеўна. Гісторыя сусветнага тэатра. Старажытная камедыя і творчасць Арыстафана. // Народная асвета : часопіс. — 1996. — № 5.
• Таццяна Шамякіна. Міфалогія і беларуская літаратура: нарысы і эсэ / пасляслоўе І. Чароты. — Менск: Мастацкая літаратура, 2008. — С. 213—242. — 391 с. — (Бібліятэка школьніка). — 2000 ас. — ISBN 978-985-02-0925-2
• Шаўчэнка, А. С. Арыстафан. // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т.. — Мн.: 1996 Т. 2: Аршыца — Беларусцы. — С. 8.