NASA

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
NASA
National Aeronautics and Space Administration

лягатып NASA
Папярэднік Нацыянальны дарадчы савет па аэранаўтыцы
Дата ўтварэньня 29 ліпеня 1958 (59 гадоў таму)
Тып дзяржаўная арганізацыя
Юрыдычны статус асацыяцыя
Мэта навуковыя дасьледаваньні
Штаб-кватэра Вашынгтон (акруга Калюмбія)
Каардынаты 38°52′59″ пн. ш. 77°00′59″ з. д. / 38.8831° пн. ш. 77.0164° з. д. / 38.8831; -77.0164Каардынаты: 38°52′59″ пн. ш. 77°00′59″ з. д. / 38.8831° пн. ш. 77.0164° з. д. / 38.8831; -77.0164
Сяброўства ORCID
Бюджэт каля $16,2 млрд
Колькасьць супрацоўнікаў 18100
Сайт https://www.nasa.gov/

NASA (па-ангельску: National Aeronautics and Space Administration, па-беларуску чытаецца «Н́АСА») — нацыянальнае ўпраўленьне ЗША па аэранаўтыцы і дасьледаваньні касьмічнай прасторы.

Усе выявы й відэаматэрыялы, якія атрымалі НАСА і падразьдзяленьні, у тым ліку з дапамогай шматлікіх тэлескопаў і інтэрфэромэтраў, публікуюцца як грамадзкая ўласнасьць і могуць вольна капіявацца, г. зн. няма ніякай абароны аўтарскімі правамі. НАСА валодае самым вялікім бюджэтам сярод усіх зямных касьмічных агенцтваў (на 2005 — каля $16,2 млрд). Адміністратара НАСА прызначае прэзыдэнт ЗША. Ад 2005 да 2009 году ім быў Майкл Грыфін[1]. Ад 2009 да 20 студзеня 2017 году кіраўніком НАСА быў генэрал-маёр Чарлі Болдэн[2]. NASA супрацоўнічае з шматлікімі кампаніямі і навуковымі інстытутамі па ўсім сьвеце.

Дасьледчыя цэнтры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Дасьледчы цэнтар імя Джозафа Эймса: інфармацыйныя тэхналёгіі, зорная біялёгія (астрабіялёгія — дасьледаваньне паходжаньня, эвалюцыі ды распаўсюджваньня жыцьця ў Сусьвеце) і дасьледаваньні ў абласьцях эксплюатацыі, магчымасьцяў і бясьпекі аэрапланаў.
  • Цэнтар лётных дасьледаваньняў імя Г’ю Драйдэна: авіяцыйныя дасьледаваньні, праца над праграмай «Спэйс Шатла».
  • Касьмічны цэнтар імя Джона Кенэдзі: распрацоўка функцыянальных вузлоў шатлаў і працэдур іх запуску.

Летапіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 29 ліпеня 1958 — прэзыдэнт ЗША Дўайт Эйзэнгаўэр падпісаў указ стварыць NASA
  • 9 верасьня 1959 — першы палёт у межах касьмічнай праграмы «Мэркурый»
  • 1961 — распачаты другі праект па запуску на арбіту чалавека «Геміні», цягам якога быў зроблены выхад у адкрыты космас.
  • 21 лютага 1967 — плянаваўся запуск першай місыі Апалён-1 у межах касьмічнай праграмы Апалён, які скончыўся катастрофай і сьмерцю астранаўтаў, якія знаходзіліся ў кабіне
  • 9 лістапада 1967 - першы запуск ракеты-носьбіта Сатурн V
  • 21 сьнежня 1969 году — пачатак першага пілятуемага касьмічнага палёту да Месяца Апалён-8 (удзельнікі Фрэнк Борман, Джэймз Лоўэл і Ўільям Элісан Андэрз)
  • 20 ліпеня 1969 — запуск пілятаванага касьмічнага апарату Апалён-11, які ўпершыню даставіў на паверхню Месяца людзей (Ніл Армстранг, Баз Олдрын);
  • 2 верасьня 1970 — NASA спыніла падрыхтоўку дзьвюх місіяў Apollo да Месяца (Apollo 15, Apollo 19)
  • 3 сакавіка 1972 — старт бесьпілётнага касьмічнага апарату-станцыі Піянэр-10, які быў прызначаны для вывучэньня Юпітэра
  • 7 сьнежня 1972 — запуск місыі Апалён-17 на Месяц (экіпаж Юджын Сірнэн, Рональд Эвэнс, Джэк Шміт), пад час якой быў зроблены знакаміты фотаздымак Блю марбл
  • 1973 - запуск касьмічнай лябараторыі Скайлэб
  • 31 ліпеня 1976 — апублікаванае фота рэгіёну Кідонія «марсіянскага сфінкса»
  • 20 жніўня 1977 — старт касьмічнага апарату Вояджэр-2, які накіраваўся з межы Сонечнай сыстэмы і на шляху зрабіў здымкі плянэт Сонечнай сыстэмы (Юпітэр, Сатурн, Уран ды Нэптун)
  • 5 верасьня 1977 — стартаваў касьмічны апарат Вояджэр-1 (sic!) для дасьледаваньняў далёкіх плянэт Сонечнай сыстэмы
  • лістапад 1982 — у эксплюатацыю зданы шматразовы транспартны касьмічны карабель Дыскавэры
  • 1986 — катастрофа пад час касьмічнага карабля Чэленджэр, у выніку якой загінулі астранаўты, якія знаходзіліся на ягоным борце
  • 24 красавіка 1990 — запушчаны касьмічны тэлескоп Габл[3]
  • чэрвень 1997 — на сайце NASA запушчаны «Сымулятар Сонечнай сыстэмы»[4]
  • 2001 — запуск капсулы Генэзіс для дастаўкі на Зямлю сонечных часьціц[5]
  • 2001 — запуск сыстэмы пабудовы выяў сярэдняга разрозьненьня (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer)[6]
  • 25 лістапада 2002 — пачалася шостая экспэдыцыя на Міжнародную касьмічную станцыю ў складзе Кэнэта Баўэрсокса, Дональда Пэтыта (абодва ЗША) і Мікалая Бударына (Расея)
  • 21 верасьня 2003 — касьмічны зонд Галілеа пры спробе спуску на Юпітэр быў раструшчаны праз атмасфэрны ціск
  • 2003 — запушчаныя марсаходы Сьпірыт і Апарцьюніці
  • 2003 — выпушчаная кампутарная праграма NASA World Wind, якая ўяўляе сабой віртуальны глёбус
  • 2 сакавіка 2004 — запуск касмічнага апарата Разэта са спускальным апаратам Філы для вывучэньня камэты Чурумава — Герасіменка
  • 2006 год — да Плютона адпраўлены касьмічны апарат «New Horizons»
  • 4 жніўня 2007 — запушчаны касьмічны апарат місіі Phoenix, якая была накіраваная для пошуку вады на Марсе і вывучэньня спрыяльнасьці для жыцьця[7]
  • 26 лістапада 2011 г. — запуск Mars Science Laboratory на Марс, якая даставіла ячшэ адзін марсаход «Curiosity»[8]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Smith Y. Michael Griffin(анг.) — біяграфія.
  2. ^ Administrator Charlie Bolden(анг.) Праверана 27 жніўня 2017 г.
  3. ^ STS-31(анг.). NASA's John F. Kennedy Space Center (23 лістапада 2007). — інфармацыя пра шатл, які вывеў на арбіту касьмічны тэлексоп Габл.
  4. ^ NASA/JPL Solar System Simulator(анг.). NASA. Праверана 27 жніўня 2017 г.
  5. ^ Genesis : Mission History(анг.). NASA (лістапад 2009).
  6. ^ Rapid Response(анг.) Earthdata. NASA (21 ліпеня 2017).
  7. ^ Phoenix Mars Lander(анг.). NASA. Праверана 4 жніўня 2017 г.
  8. ^ Mission Timeline(анг.) Mars Science Laboratory Праверана 27 жніўня 2017 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg NASAсховішча мультымэдыйных матэрыялаў