Ян Вэрмээр

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Ян Вэрмээр
Jan Vermeer van Delft 002.jpg
«Звадыяшка», прыблізна 1656. Фігура зьлева лічыцца аўтапартрэтам Яна Вэрмээра[1].
Імя пры нараджэньні Johannes Vermeer
Дата нараджэньня 31 кастрычніка 1632(1632-10-31)[2][3][4]
Месца нараджэньня Дэльфт, Галяндыя
Дата сьмерці 15 сьнежня 1675(1675-12-15)[2][3] (43 гады)
Месца сьмерці Дэльфт, Галяндыя
Месца пахаваньня Старая царква
Грамадзянства Рэспубліка Злучаных правінцыяў
Занятак жывапіс
Жанры жанравае малярства
Плынь барока
Працы каля 35 карцінаў
Пад уплывам Карэл Фабрыцыюс, Габрыэль Мэтсю, Дырк ван Бабюрэн і Леанард Брамэр
Подпіс Vermeer autograph.svg

Ёганэс, Ян ці Ёган Вэрмээр (нід. Jan Vermeer van Delft; хрышчоны ў Дэльфце 31 кастрычніка 1632 году як Ёганіс — пахаваны ў тым жа горадзе пад імем Ян 15 сьнежня 1675 году) — галяндзкі барочны мастак, які спэцыялізаваўся ў сцэнах вытанчанага дамашняга інтэр'еру прадстаўнікоў сярэдняга кляса. Цягам свайго жыцьця Вэрмээр быў даволі пасьпяховым правінцыяльным мастаком жанравага жывапісу, але з-за таго, што ён стварыў адносна невялікую колькасьць карцінаў, ён ніколі не быў асабліва заможным, у дадатак пакінуўшы пасьля сваёй сьмерці жонку і дзяцей з грашовымі пазыкамі[5].

Вэрмээр працаваў павольна і зь вялікай клапатлівасьцю, выкарыстоўваючы яркія колеры і, часам, дарагія пігмэнты зь перавагай да валошкава-блакітнага і жоўтага колераў. Ён вядомы перш за ўсё за сваё майстэрскае абыходжаньне і выкарыстаньне сьвятла ў сваіх работах[6].

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Аб Вэрмээры захавалася вельмі мала біяграфічных зьвестак. Вядома, што яго бацька, Рэйн’ер Жанс, нарадзіўся ў 1591 годзе і ў 1611 годзе пераехаў у Антвэрпэн. Праз чатыры гады ён ажаніўся з будучай маці Яна Вэрмээра — Дзінай Балтэнс. У гэты час Рэн’ер Жанс дадаў да свайго імя прыстаўку Вос (ліс), якое потым зьмяніў на Вэрмээр. У 1631 годзе Рэн’ер далучыўся а цэха св. Лукі, як гандляр прадметамі мастацтва.

У 1632 годзе ў сям’і нарадзіўся сын Яганэс, які быў ахрышчаны 31 кастрычніка. Але дакладная дата нараджэньня так і засталася невядомай. Ян Вэрмээр меў, так сама, старэйшую сястру Гертры Вэрмээр.

Верагодна, што з мастацтвам Ян пазнаёміўся дзякуючы бацьку, а дакладней, дзякуючы знаёмству з таварам, якім гандляваў бацька. Не захавалася ніякай інфармацыі аб адукацыі Вэрмээра, вядома толькі, што ў 1653 годзе ён далучыўся да гільдыі св. Лукі, якая яднала мастакоў, рамесьньнікаў і прадстаўнікоў іншых прафэсіяў. Для таго, каб уступіць у гільдыю, яму было неабходна шэсьць гадоў вучыцца ў якога-небудзь зь вядомых мастакоў. Паводле з адной з гіпотэзаў, гэтым мастаком мог быць Леанаэрт Брамэр (1594—1674), паводле іншай Карэл Фабрыцыюс (1622—1654). Чатыры разы выбіраўся удзельнікам кіраўніцтва гільдыі (1662, 1663, 1670 і 1671).

20 красавіка 1653 году Вэрмээр ажаніўся з Катарынай Болнэс. У гэты пэрыяд зьявіліся дзьве вядомыя карціны Вэрмээра: Хрыстос у доме Марыі і Марты і Ткалет Дыяны.

Паводле некаторых зьвестак у сям’і Вэрмээраў нарадзілася 11 дзяцей (па іншых 15), зь якіх некалькі памерла ў дзяцінстве. Вядома, што ў 1667, 1669 і 1673 гадах адбываліся пахаваньні дзяцей Вэрмээраў. Пасьля сьмерці мастака, у дакумэнтах зьяўляецца інфармацыя то аб васьмі малалетніх дзецях, то аб дзесяці. Вядомыя імёны дзяцей: Марыя, Элізабэта, Карнэлія, Алэйдзіс, Веатрыкс, Ёганна, Францыск, Катарына і Ігнацыюс. Каб іх пракарміць Яну Вэрмээру даводзілася, акрамя маляваньня, займацца і іншай працай. Нявыключана, што ён працягваў працу бацькі, гандлюючы прадметамі мастацтваў. Верагодна, што Вэрмээр маляваў па асабістым замовам, а не для вольнага продажу. Аднымі з такіх заказчыкаў быў Генры Ван Бітен — пекар і Якаб Дзісіюс — друкар, якія ў 1682 годзе валодалі 19 карцінамі Вэрмээра.

У канцы свайго жыцьця, Вэрмээр пачаў маляваць у іншым стылі, яго працы сталі меней натуральнымі. У гэты час, фінансавае становішча мастака значна пагаршаецца і ён вымушаны быў улесьці ў даўгі. Сытуацыя пагоршылася пасьля пачатку франка-галяндзкай вайны 1672 году, у выніку якой былі зьнішчаны ўладаньні бацькоў жонкі Вэрмээра. Пасьля гэтага часу, мастак ня змог прадаць ніводнай сваёй працы.

Гэта сытуацыя шкодна паўплывала на здароўе Вэрмээра і ён памёр ў 1675 годзе, а жонка засталася са шматлікімі даўгамі і васьмёра (у іншых крыніцах зь дзесяцьмі) дзецьмі. Яна была вымушана прадаць, ці закласьці большасьць карцінаў мужа.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ The Procuress: Evidence for a Vermeer Self-Portrait Праверана 13 верасьня 2010 г.
  2. ^ а б Jan Vermeer — 2009.
  3. ^ а б Find a Grave — 1995.
  4. ^ Слоўнік маляроў Бэнэзыт — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  5. ^ Jan Vermeer. The Bulfinch Guide to Art History. Artchive. Праверана 21 верасьня 2009 г.
  6. ^ An Interview with Jørgen Wadum. Essential Vermeer (5 лютага 2003). Праверана 21 верасьня 2009 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Ян Вэрмээрсховішча мультымэдыйных матэрыялаў