Чанак’я

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Чанак’я
चाणक्य
Chanakya artistic depiction.jpg
Род дзейнасьці брагман, палітык
Дата нараджэньня 340 да н. э.
Месца нараджэньня Біхар, Брытанская Індыя
Дата сьмерці 290 да н. э.
Месца сьмерці Патна[d], Імперыя Маур'яў[d]
Грамадзянства Імперыя Маур'яў[d]
Занятак пісьменьнік, філёзаф, эканаміст, настаўнік, астроляг, Дараднік і палітык

Чанак’я (санскрыт: चाणक्य Cāṇakya) — знакаміты ў індыйскай гісторыі брагман, які гуляў галоўную ролю ва ўзьвядзеньні Чандргупты на сталец царства Магадга і ў зьнішчэньні волішняй дынастыі — Нанда. Таксама вядомы пад імёнамі Каўтылья, Вішнугупта і Ват’яяна. Ён выдаваўся хітрасьцю й тонкім палітычным розумам, і параўноўваецца гісторыкамі Індыі зь Нікалё Мак’явэльлі. Ягонаму пяру прыпісваюць трактат пра палітыку й маральнасьць, вядомы пад загалоўкам «Чанак’я-сутра», а таксама трактат «Чанак’я-раджанітышастра».

Лічыцца, што з-пад ягонага пяра выйшаў трактат «Артгашастра», у перакладзе з санскрыту — «Навука аб карысьці», які быў створаны на працягу IV стагодзьдзя да нашай эры й лічыцца першай у сьвеце кнігай, у якой былі сфармуляваны асноўныя прынцыпы дзейнасьці спэцслужбаў[1]. Чанак’я зьяўляецца галоўнай дзеючай асобай у вядомай драме Вішакгадаты — «Мудраракшаса». Чанак’я лічыцца піянэрам у галіне эканомікі й палітычнай навукі ў Індыі. Ягоная асноўная праца лічыцца як важны папярэднік клясычнай эканомікі[2][3]. Чанак’я быў настаўнікам у старажытным адукацыйным цэнтры Таксыла, а таксама адказным за стварэньне адзінай імпэрыі Маўрыеў, першай у сваім родзе на Індыйскім субкантынэнце. Ягоныя творы былі страчаныя на зыходзе існаваньня імпэрыі Гупта, і не друкаваліся да 1909 году.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Чанакья. Wiki-Linki
  2. ^ L. K. Jha, K. N. Jha (1998). «Chanakya: the pioneer economist of the world», International Journal of Social Economics 25 (2-4), — С. 267—282.
  3. ^ Waldauer, C., Zahka, W.J. and Pal, S. 1996. «Kauṭilya’s Arthashastra: A neglected precursor to classical economics». Indian Economic Review, Vol. XXXI, No. 1, — С. 101—108.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]