Жан-Бэдэль Бакаса

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Жан-Бэдэль Бакаса
Жан-Бэдэль Бакаса падчас дзяржаўнага візыту ў Румынію (1970)
Жан-Бэдэль Бакаса падчас дзяржаўнага візыту ў Румынію (1970)
Імпэратар Цэнтральнай Афрыкі
4 сьнежня 1976 — 20 верасьня 1979
2-і прэзыдэнт Цэнтральна-Афрыканскай рэспублікі
1 студзеня 1966 — 4 сьнежня 1976
Папярэднік: Давід Дако
Наступнік: Давід Дако
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 22 лютага 1921
Бабангі, Убангі-Шары, Француская Экватарыяльная Афрыка
Памёр: 3 лістапада 1996
Бангі, Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка
Партыя:
Сужэнец: Катрын Дэнгіядэ
Дзеці: прынц Жан-Серж
кронпрынц Жан-Бэдэль
Бацька: Міндагон Мгбундулю
Маці: Мары Якаво
Род: Бакаса
Узнагароды:
Ваенны крыж 1939—1945 рокаў Croix de guerre des théâtres d'opérations extérieures кавалер Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёну кавалер ордэна Ганаровага Легіёну Order of Merit Order of recognition Order of the Equatorial Star Нацыянальны ордэн Мадагаскара Grand Cross of the Order of Wissam El Alaouite Grand Cross of the National Order of the Lion Grand Cordon of the National Order of the Leopard Order of the Two Niles Order of the Yugoslavian Great Star Congolese Order of Merit

Жан-Бэдэ́ль Бакаса́ (па-француску: Jean-Bédel Bokassa, ʒɑ̃ bedɛl bɔkasa; 22 лютага 1921, Бабангі, Убангі-Шары, Француская Экватарыяльная Афрыка — 3 лістапада 1996, Бангі, Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка), вядомы таксама пад тытулам Бакаса I і Салах Адын Ахмэд Бакаса — вайсковец, кіраўнік Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі і ейнае пераемніцы, Цэнтральна-Афрыканскай Імпэрыі, зь перавароту 1 студзеня 1966 да 20 верасьня 1979. Цягам амаль адзінаццаці гадоў (1 студзеня 1966 — 4 сьнежня 1976) кіраваў сьпярша як прэзыдэнт (у 1972—1976 — пажыцьцёвы), пасьля абвясьціў сябе імпэратарам (4 сьнежня 1976 — 20 верасьня 1979). Пасьля ягонага зрынаньня была адноўленая Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка. Імпэратарскі тытул Бакасы ня быў прызнаны міжнародна.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Жан-Бэдэль Бакаса нарадзіўся ў Францускай Экватарыяльнай Афрыцы (цяпер Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка) у сям’і вясковага старосты. У 12-гадовым узросьце застаўся сіратою. Вучыўся ў місіянэрскіх школах, у 1939 пайшоў у францускае каляніяльнае войска. Вызначыўся ў Індакітайскай вайне, дзе заслужыў званьне капітана. Калі ў 1960 року Француская Экватарыяльная Афрыка здабыла незалежнасьць, прэзыдэнт створанае Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі Давід Дако, ягоны далёкі кузэн, запрасіў Бакасу ўзначаліць узброеныя сілы[1]. У 1966 Бакаса скарыстаўся сваім становішчам, скінуў Дако і абвясьціў сябе прэзыдэнтам. Пасьля ён заняў усе істотныя дзяржаўныя пасады, у краіне распачаў тэрор[2]. Бакаса асабіста кантраляваў зьбіцьці затрыманых і ўвёў правіла, паводле якіх у вораў адразалі па вуху за першыя дзьве кражы, а за трэцюю — руку. У 1977 ён абвясьціў сябе імпэратарам Цэнтральна-Афрыканскай імпэрыі на цырымоніі, якая абышлася ў $20 мільёнаў і практычна збанкрутавала краіну. Адна ягоная інкруставаная дыямэнтамі карона каштавала $5 мільёнаў[2]. У 1979 Жан-Бэдэль Бакаса арыштаваў некалькі сотняў шкаляроў за адмову насіць уніформу, вырабленую на ягонай фабрыцы, а пасьля асабіста кантраляваў расстрэл 100 вучняў сваёй імпэратарскай гвардыяй.

20 верасьня 1979 Бакаса I быў зрынуты францускімі парашутыстамі, адноўленая ўлада прэзыдэнта Дако. Бакаса схаваўся ў Францыі, дзе на прысабечаныя грошы набыў замак[2]. У ЦАР ён быў завочна прыгавораны да сьмяротнага пакараньня. У 1986 Жан-Бэдэль Бакаса вярнуўся ў краіну і трапіў пад суд па абвінавачваньні ў здрадзе і забойствах. У 1987 зь яго былі зьнятыя абвінавачваньні ў канібалізьме, але Бакаса быў прызнаны вінаватым у забойстве шкаляроў ды іншых злачынствах. Сьмяротны прысуд пазьней быў заменены на пажыцьцёвае зьняволеньне ў адзінкавай камэры, але ўжо праз шэсьць гадоў, у 1993, ён быў вызвалены. Апошнія гады жыцьця жыў у былой сталіцы, Бангі, дзе й сканаў у 1996 року.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Titley 1997. С. 15.
  2. ^ а б в Nigel Cawthorne. Tyrants: History's 100 Most Evil Despots and Dictators.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Brian Titley Dark Age: The Political Odyssey of Emperor Bokassa. — Montreal: McGill-Queen's University Press, 1997. — ISBN 0-7735-1602-6

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Жан-Бэдэль Бакасасховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Папярэднік
Давід Дако
Прэзыдэнт Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
1 студзеня 1966 — 4 сьнежня 1976
Наступнік
Давід Дако
Папярэднік
'
Імпэратар Цэнтральнай Афрыкі
4 сьнежня 1976 — 20 верасьня 1979
Наступнік
'