Эйман дэ Валера

Эйман дэ Валера
	Эйман дэ Валера
	па-ірляндзку: Éamon de Valera
3-і прэзыдэнт Ірляндыі
	25 чэрвеня 1959 — 24 чэрвеня 1973
Папярэднік	Шон Томас О’Кельлі
Наступнік	Эрскін Гамільтан Чайлдэрс
Прэм’ер-міністар Ірляндыі
	29 сьнежня 1937 — 18 лютага 1948
Наступнік	Джон Кастэла
	13 чэрвеня 1951 — 2 чэрвеня 1954
Папярэднік	Джон Кастэла
Наступнік	Джон Кастэла
	20 сакавіка 1957 — 23 чэрвеня 1959
Папярэднік	Джон Кастэла
Наступнік	Шон Лемас
Старшыня Выканаўчае рады
	9 сакавіка 1932 — 29 сьнежня 1937
Папярэднік	Ўільям Томас Косгрэйв
Прэзыдэнт Ірляндзкай рэспублікі
	26 жніўня 1921 — 9 студзеня 1922
Наступнік	Артур Грыфіт
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся	14 кастрычніка 1882; Мангэтан, Нью-Ёрк
Памёр	29 жніўня 1975 (92 гады); Дублін
Партыя	Шын Фэйн (1916—22, 1923—26); Куман на Побляхта (1922—23); Фіяна Файл (1926—59);
Адукацыя	Каралеўскі ірляндзкі ўнівэрсытэт
Сужэнец	Сынэад дэ Валера
Дзеці	Вівіён (1910—82); Майрын (1912—84); Эйман (1913—??); Браен (1915—36); Руайры (1916—??); Эмэр (1918—2012); Тэрэнс (1922—2007);
Бацька	Juan Vivion de Valera[d]
Маці	Кэтрын Кол[d]
Узнагароды	honorary citizen of Dublin[d] сябра Лёнданскага каралеўскага таварыства[d]
Подпіс

Э́йман дэ Ва́лера (па-ірляндзку: Éamon de Valera, [ˈeɪmən_dɛvəˈlɛrə]; 14 кастрычніка 1882, Мангэтан, Нью-Ёрк, ЗША — 29 жніўня 1975, Дублін, Ірляндыя) — ірляндзкі палітык, прэзыдэнт і прэм’ер-міністар Ірляндыі. Аўтар ірляндзкай канстытуцыі, адзін зь лідэраў барацьбы за незалежнасьць Ірляндыі падчас вайны за незалежнасьць 1919—1921 і грамадзянскае вайны 1922—1923.

Жыцьцяпіс

У 1917 узначаліў партыю Шын Фэйн і патрыятычную вайсковую арганізацыю «Ірляндзкія валянтэры». У 1919—1922 — прэзыдэнт і кіраўнік урада, дамагаўся нацыянальнай незалежнасьці Ірляндыі. У пэрыяд Грамадзянскай вайны 1922—1923 узначальваў войскі рэспубліканцаў супраць прыхільнікаў англа-ірляндзкага дагавору 1921, па якім Паўночная Ірляндыя засталася пад уладай англічан, а астатняя частка краіны абвяшчалася брытанскім дамініёнам. У 1927 годзе, выйшаўшы з Шын Фэйн, увайшоў у парлямэнт дамініёна ў якасьці кандыдата створанай ім у 1926 партыі «Фіяна Файл». У 1932—1948 кіраўнік ірляндзкага ўраду і міністар замежных справаў. Праводзіў курс, накіраваны на заахвочваньне разьвіцьця нацыянальнай эканомікі і паслабленьне яе залежнасьці ад брытанскіх манаполіяў і разам з тым на ўціск дэмакратычных свабодаў ўнутры краіны. У гады 2-й сусьветнай вайны 1939—1945 урад дэ Валеры абвясьціў нэўтралітэт. У 1951—1954 і ў 1957—1959 Дэ Валера прэм’ер-міністар Ірляндзкай рэспублікі; палітыка ягонага ўраду была накіравана на актыўнае прыцягненьне ў эканоміку краіны замежнага капіталу і ў той жа час на недалучэньне да ваенна-палітычных блёкаў. З 1959 — прэзыдэнт Ірляндзкай рэспублікі.