Чанджуйская дамова
Чанджуйская дамова (па-карэйску: 전주화약) — мірнае пагадненьне, заключанае 8 чэрвеня 1894 году паміж паўстанцкай арміяй Тонхак і ўрадавымі войскамі дынастыі Чосан. Дамова была падпісаная ў горадзе Чанджу і мела на мэце спыненьне грамадзянскай вайны ў Карэі дзеля прадухіленьня замежнага вайсковага ўмяшаньня.
Перадумовы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Пасьля таго як сялянская армія пад кіраўніцтвам Чон Банджуна захапіла стратэгічна важны горад Чанджу, карэйскі ўрад апынуўся ў адчаі і зьвярнуўся па дапамогу да Кітаю (дынастыі Цын). Кітай накіраваў войскі, што дало Японіі падставу таксама высадзіць свой дэсант у Карэі. Паўстанцы, якія былі патрыётамі, зразумелі, што далейшае супрацьстаяньне з урадам стане чыньнікам для акупацыі краіны замежнікамі, таму вырашылі пайсьці на перамовы.
Асноўныя ўмовы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Дамова складалася з шэрагу рэфарматарскіх пунктаў, вядомых як «Рэформы па ўсталяваньні парадку»:
- Спыненьне баявых дзеяньняў: Сялянская армія пагаджалася скласьці зброю і пакінуць Чанджу.
- Мясцовае самакіраваньне: Сялянам дазвалялася ствараць органы народнай улады — Чыпгасо (кар. 집강소), якія кантралявалі выкананьне рэформаў на месцах.
- Сацыяльная справядлівасьць: Урад абяцаў пакараць карумпаваных чыноўнікаў, скасаваць рабства (вызваліць нобі), дазволіць удовам паўторна браць шлюб і справядліва пераразьмяркоўваць падаткі.
- Амністыя: Усе ўдзельнікі паўстаньня вызваляліся ад перасьледу.
Наступствы і правал
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Не зважаючы на тое, што ўнутры краіны наступіў мір, Японія адмовілася выводзіць свае войскі, заяўляючы, што Карэя застаецца нестабільнай. Японцы захапілі каралеўскі палац у Сэуле, усталявалі марыянэткавы ўрад і справакавалі вайну з Кітаем. Чанджуйская дамова фактычна была ануляваная замежнай агрэсіяй, што прымусіла сялянаў Тонхак восеньню 1894 году зноў узяцца за зброю — гэтым разам ужо для барацьбы супраць японскіх акупантаў.