Цыкорыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Цыкорыя
Cichorium intybus ENBLA05.jpg
Cichorium intybus
Клясыфікацыя
Царства Расьліны
Аддзел Кветкавыя расьліны
Кляса Двудольныя
Атрад Астракветныя
Сямейства Астравыя
Падсямейства Cichorioideae
Род Цыкорыя
Від
Бінамінальная намэнклятура
Cichorium L., 1753
ITIS 36762 ·

Цыко́рыя (па-лацінску: Cichorium), цыкорня — род расьлінаў сямейства Астравых[3][2]. Уключае два культурныя віды і некалькі дзікіх[4].

Апісаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цыкорыя — хмызьняковая шматгадовая даволі высокая трава, па пояс чалавека, а то й вышэй. Мясісты корань даволі глыбока пранікае ў грунт.

Сьцябло — разгаліністае, голае, шорсткае. Жорсткае вэртыкальнае сьцябло зьяўляецца на другое лета.

У першы год пры корані зьяўляецца акружак яркіх падоўжаных лістоў зь ярка выказанай галоўнай жылкай. Сьцёблавыя лісткі — сядзячыя, лянцэтныя, на канцы могуць быць закругленыя ці звужаныя.

Кветкі цыкорыі

Суквецьце — раскрытыя кошыкі, сярэдняе велічыні, адзінкавыя, разьмешчаныя на канцах галінак і по 2—3 у пазухах лістоў. Усе кветкі ў кошыках языковыя з блакітнымі ці лявандавымі, радзей белымі ці ружаватымі пялёсткамі.

Плод — невыразны пяціграньнік і мае чубок з кароткіх лусак.

Распаўсюджаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Радзімай цыкорыі звычайна лічаць Міжземнамор’е. Расьце ў зоне умеранага клімату і ў тропіках. Сустракаецца ў Эўразіі, Паўночнай Афрыцы, Паўднёвай і Паўночнай Амэрыцы, Аўстраліі і Новай Зэляндыі.

У дзікім выглядзе цыкорыя расьце на ўзьлесках, паплавох, пустках, па межах палёў і пры дарогах, каля населеных пунктаў.

Выкарыстаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вырошчваюць цыкорыю дзеля лісьця, якое выкарыстоўваецца ў салатах, і карэньняў, зь якіх вырабляюць так званую цыкорную каву(en).

Нарыхтоўваюць корань увосені, пасьля дажджоў, калі грунт разьмяклы. Калі корань абкапаць і пацягнуць за вярхушку, ён лёгка выцягваецца цэлы і непашкоджаны. У сухія дні зь зямлі вырываецца толькі самы верх кораню.

У народнай мэдыцыне цыкорыя выкарыстоўваецца для паляпшэньня функцыянальнай дзейнасьці страўніка і дзеля падвышэньня апэтыту. Маладое лісьце цыкорыю ядомае, зьмяшчае вітамін C, каратын; салаты зь іх карысныя для хворых на дыябэт (расьліна зьмяшчае інулін).

Віды[5][рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ lectotype designated by Green, Prop. Brit. Bot.: pg 178. 1929
  2. ^ а б Tropicos, Cichorium L.
  3. ^ Linnaeus, Carl von. 1753. Species Plantarum 2: 813
  4. ^ Altervista Flora Italiana, genere Cichorium includes photos and distribution maps for 4 species
  5. ^ Flann, C (ed) 2009+ Global Compositae Checklist
  6. ^ Kyffhäuser flora

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Цыкорыясховішча мультымэдыйных матэрыялаў