Хірограф
Хіро́граф (па-лацінску: chirographum) — сярэднявечны дакумэнт, напісаны ў дзьвюх, трох, радзей чатырох копіях на адным кавалку пэргаміну, пасьля чаго падзелены на адпаведныя кавалкі. Таксама можа азначаць папскі дэкрэт, выдадзены для выкарыстаньня ўнутры Рымскай курыі.
Этымалёгія
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Лацінскае слова chirographum (у Сярэднявеччы таксама пісалася cirographum або cyrographum) паходзіць ад грэцкага χειρόγραφον, што азначае «рукапіс». Ужываўся і лацінскі назоў charta partita, што літаральна азначае «падзелены аркуш».
Апісаньне
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Прызначэньне хірографу — выраб дзьвюх (ці болей) аднолькавых пісьмовых копіяў дамовы, якую захоўвалі ў сябе ўсе ейныя бакі, каб пасьля пры патрэбе зьвяраць свае копіі. Тады дакумэнт разразалі хвалістай ці зубчастай лініяй праз слова chirographum, каб пазьней можна было адрозьніць падробку.
У адрозьненьне ад хартыяў, якія зазвычай складаліся на правы валоданьня і ў адной копіі, хірографы маглі датычыцца любога юрыдычнага чыну — напрыклад, пытаньняў дзяржавы, перадачы зямлі, аплаты пазыкаў, шлюбных дамоваў і да т. п.
Хірографы былі найбольш распаўсюджаныя ў Ангельшчыне і Паўночнай Эўропе да часоў шырокага распаўсюду пячатак для пацьверджаньня сапраўднасьці дакумэнту. Пазьней і на іх зьявіліся пячаткі. На кантынэнце хірографы шырокага распаўсюду не здабылі з прычыны непрактычнасьці спраўджваньня (дзеля гэтага патрабавалася прысутнасьць усіх бакоў дамовы).
За часам рамантызму тэрмін хірограф зьявіўся ў народных паданьнях. У «Фаўсьце» Гётэ галоўны герой падпісвае на ім дамову з д’яблам. Адам Міцкевіч таксама апісаў хірограф як складзеную з д’яблам угоду пра перадачу яму чалавечай душы. У такіх выпадках дакумэнт падпісваўся крывёю.