Розьніца паміж вэрсіямі «Георгі (Каніскі)»

Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
дапаўненьне, стыль, выява
(дапаўненьне, стыль, выява)
|Commons =
}}
'''Георгі Каніскі''' (9 (20) кастрычніка 1717 г., [[Нежын]], цяпер [[Чарнігаўская вобласьць]], [[Украіна]] — 2 (13) лютага 1795) — украінскіправаслаўны царкоўны і рэчыпаспалітаўскіграмадзкі праваслаўныдзяяч царкоўны[[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] і грамадзкі[[Рэч дзеячПаспалітая|Рэчы Паспалітай]], пісьменьнік. Япіскап [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Урадавага сыноду Расейскай імпэрыі]].
 
== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў [[шляхта|шляхецкай]] сям’і. СкончыўУ 1743 годзе скончыў [[Кіева-Магілянская акадэмія|Кіева-Магілянскую акадэмію]] (1743). Прыняў манаскі пострыг у [[Кіева-Пячэрская лаўра|Кіева-Пячэрскай лаўры]]. У 1745—1755 гадахгадох выкладчыкбыў выкладчыкам, прафэсарпрафэсарам, рэктаррэктарам [[Кіева-Магілянская акадэмія|Кіева-Магілянскай акадэміі]]. Вучань і пасьлядоўнік прафэсараў С. Кулябякі, [[Ф. Пракаповіч]]аПракаповіча, [[С. Тадароўскі|С. Тадароўскага]]. У 1755 годзе пасьвячоныатрымаў пасьвячэньне на япіскапа Магілёўскагамагілёўскага (Беларускагабеларускага).
[[Файл:Г. Магілёў - Былы архірэйскі палац PICT1838.jpg|міні|[[Архірэйскі палац (Магілёў)|Архірэйскі палац]] у Магілёве, узьведзены па замове архіяпіскапа]]
У 1757 годзе адкрыў у Магілёве пры [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архірэйскім доме]] друкарню і перавыдаў скарочаны тэкст «Катэхізысу» [[Ф. Пракаповіч]]а ў сваім перакладзе на «рускі дыялект». У 1757 годзе стварыў пры [[Магілёўскі Спаскі манастыр|Спаскім манастыры]] школьныя клясы і заснаваў [[Магілёўская духоўная сэмінарыя|духоўную сэмінарыю]]. Сабраў шмат дакумэнтаў па гісторыі праваслаўнай царквы. У 1765 годзе на аўдыенцыі [[Сьпіс каралёў польскіх|караля]] і [[Сьпіс Вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста]] выступіў з прамовай у абарону правоў праваслаўных і іншых дысыдэнтаў, якая была перакладзена на эўрапейскія мовы як узор абароны верацярплівасьці.
 
[[Файл:Г. Магілёў - Былы архірэйскі палац PICT1838.jpg|міні|[[Архірэйскі палац (Магілёў)|Архірэйскі палац]] у Магілёве, узьведзены пана замовезаказ архіяпіскапа]]
Г. Канінскі зьвяртаўся па дапамогу праваслаўным у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] да [[Сьпіс Расейскіх імпэратараў|расейскіх імпэратрыц]] [[Лізавета Пятроўна|Лізаветы]] і [[Кацярына II|Кацярыны II]]. Тройчы (1759, 1760, 1768) на жыцьцё Г. Каніскага рыхтаваліся замахі. Ратуючыся ад замаху, у 1768 годзе Каніскі выехаў у [[Расейская імпэрыя|Расею]] ([[Смаленск]]), дзе заставаўся Магілёўскім япіскапам у выгнаньні.
 
У 1757 годзе адкрыў у Магілёве пры [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архірэйскім доме]] друкарню і перавыдаў скарочаны тэкст «Катэхізысу» [[Ф. Пракаповіч]]аПракаповіча ў сваім перакладзе на «рускі дыялект». У 1757 годзе стварыў пры [[Магілёўскі Спаскі манастыр|Спаскім манастыры]] школьныя клясы і заснаваў [[Магілёўская духоўная сэмінарыя|духоўную сэмінарыю]]. Сабраў шмат дакумэнтаў паз гісторыі праваслаўнай царквы. У 1765 годзе на аўдыенцыі [[Сьпіс каралёў польскіх|караля]] і [[Сьпіс Вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста]] выступіў з прамовай у абарону правоў праваслаўных і іншых дысыдэнтаў, якая былаякую перакладзенапераклалі на эўрапейскія мовы як узор абароны верацярплівасьці.
Вярнуўся пасьля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-га падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1772 годзе. У 1793 годзе архіяпіскап Каніскі абраны ў [[Сынод Расейскай праваслаўнай царквы|Сынод]]. Намаганьнямі Г. Канінскага была арганізавана праваслаўная [[Менская япархія]].
 
Г. Канінскі зьвяртаўсяЗьвяртаўся па дапамогу праваслаўным у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], што не прынялі [[Берасьцейская унія|Берасьцейскай уніі]], да [[Сьпіс Расейскіхмаскоўскіх імпэратараўгаспадароў|расейскіхмаскоўскіх імпэратрыцгаспадыняў]] [[Лізавета Пятроўна|Лізаветы]] і [[Кацярына II|Кацярыны II]]. Тройчы (1759, 1760, 1768) на яго жыцьцё Г. Каніскага рыхтаваліся замахі. Ратуючыся ад замаху, у 1768 годзе Каніскі выехаў у [[Расейская імпэрыя|Расею]] ([[Смаленск]]), дзе заставаўся Магілёўскім япіскапам у выгнаньні.
Аўтар «Мэмарыялу аб крыўдах праваслаўным», «Правоў і вольнасьці жыхароў грэчаскага веравызнаньня», «Збору павучальных словаў», «Запісак аб тым, што ў Расеі да канца 16 ст. не было ніякай уніі з Рымскай царквой», духоўнага дзёньніку «Думкі», адказу на «Пісьмо Вальтэра да настаўнікаў царквы і багасловаў», драмы «Уваскрэсеньне мёртвых» і інш. Сабраў г.зв. «Архіў Каніскага», аснову якога склалі дакумэнты з архіву Калегіі замежных справаў Расеі.
 
Вярнуўся пасьляпа [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-гапершым падзелупадзеле Рэчы Паспалітай]] у 1772 годзе. У 1793 годзе архіяпіскап Каніскі абраныабіраўся ў [[СынодНайсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавы сынод Расейскай праваслаўнай царквы|Сынодімпэрыі]]. Намаганьнямі Г. КанінскагаЯго быланамаганьнямі арганізаванаўтварылася праваслаўная [[Менская япархія]].
 
== Творчасьць ==
Аўтар «Мэмарыялу аб крыўдах праваслаўным», «Правоў і вольнасьці жыхароў грэчаскагагрэцкага веравызнаньня», «Збору павучальных словаў», «Запісак аб тым, што ў Расеі да канца 16 ст. не было ніякай уніі з Рымскай царквой», духоўнага дзёньніку «Думкі», адказу на «Пісьмо Вальтэра да настаўнікаў царквы і багасловаў», драмы «УваскрэсеньнеЎваскрэсеньне мёртвых» і інш. Сабраў г.зв. «Архіў Каніскага», аснову якога склалі дакумэнты з архіву Калегіі замежных справаў Расеі.
 
Прапагандаваў ідэю аб'яднаньня [[беларусы|беларускага народа]] з [[расейцы|расейскім]] і [[украінцы|ўкраінскім]]<ref>{{Літаратура/Русіфікацыя: царская, савецкая, прэзыдэнцкая (2010)|к}} С. 4.</ref>.
 
Драму «Ўваскрэсеньне мёртвых» на беларускую мову пераклаў [[Анатоль Брусевіч]]<ref>Георгій Каніскі. Уваскрэсенне мёртвых // Тэрмапілы. № 13, 2009. С. 239—257.</ref>.
 
== Галерэя ==
<gallery widths="215" heights="180" caption="Іканаграфія Георгія Каніскага" class="center">
Gieorgi Kaniski. Георгі Каніскі (XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Gieorgi Kaniski. Георгі Каніскі (1844).jpg|Невядомы мастак, 1844 г.
Gieorgi Kaniski. Георгі Каніскі (1889).jpg|Невядомы мастак, 1889 г.
</gallery>
 
== Памяць ==
У сьнежні 1992 году ў Магілёве ў гонар Г.Георгія Каніскага на [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архіяпіскапскім доме]], дзе ён жыў, адкрытаадкрылі мэмарыяльнаямэмарыяльную дошкадошку. У жніўні 1993 году рашэньнемпастановай [[Сынод Беларускай праваслаўнай царквы|Сыноду Беларускай праваслаўнай царквы]] пана блаславеньніблаславеньне [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі|патрыярха маскоўскага]] [[Аляксій II|Аляксія II]] кананізаваны.
 
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
 
== Літаратура ==
* Георгій Каніскі // {{Літаратура/Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Магілёва. — Мн., 1998./Магілёў}} — С. 83;.
* Каніскі Георгій // БЭ. У 18 т. Т. {{Літаратура/БелЭн|7. — Мн., 1998.}} — С. 585;.
* Каніскі Георгій // {{Літаратура/ЭГБ. У 6 т. Т.|4. — Мн., 1997.}} — С. 84-85.
 
== Вонкавыя спасылкі ==

Навігацыйнае мэню